De Vaart €rin: succesformule voor vroegsignalering van betalingsachterstanden

Interview met Bernadet Sapulete, buurtmaatschappelijk werker met specialisatie schuldhulpverlening bij Vaart Welzijn

Armoede- en schuldenproblematiek spelen zich voornamelijk af achter gesloten deuren. Hoe zorg je er als welzijnsorganisatie voor dat inwoners met schulden op de radar verschijnen? Vaart Welzijn richt zich met het project ‘De Vaart €rin’ op vroegsignalering van betalingsachterstanden. Door slimme coalitievorming met woningbouwcorporaties en de gemeente Assen slaagt de welzijnsorganisatie erin mensen met betalingsachterstanden op tijd op te sporen en te helpen, waardoor stress wordt weggenomen. Vaart Welzijn nam met dit project in 2017 deel aan de eerste leerkring Armoede en Gezondheid. Platform31 sprak met Bernadet Sapulete over de succesformule en hoe het project zich heeft ontwikkeld in vier jaar tijd.

Wat is jullie innovatieve aanpak?

“Ons doel is om grote betalingsachterstanden, de groei van schulden en uiteindelijk huisuitzetting te voorkomen. We krijgen een signaal van de woningcorporatie bij een of twee maanden huurachterstand. Onze werknemers gaan vervolgens langs om hulp aan te bieden en mensen er bewust van te maken welke regelingen beschikbaar zijn. Daarmee voorkomen we dat een traject met deurwaarders volgt. Door onze aanpak krijgen deze bewoners beter zicht op hun financiën en versterken we hun financiële zelfredzaamheid. We richten ons hoofdzakelijk op huurachterstanden omdat huur vaak een van de eerste rekeningen is die mensen niet meer kunnen betalen. Een simpele verklaring: huurders besteden ongeveer een derde van hun netto inkomen aan woonlasten!

“Er heerst nog altijd een taboe rondom schulden. We gaan zo laagdrempelig mogelijk het gesprek aan en mensen bepalen zelf waar zij het over willen hebben. De intakes bieden ook kansen om andere onderwerpen aan te snijden. Zodra we met de bewoners in gesprek zijn over de huurachterstand, vragen we door om andere problematiek te signaleren. Zo komen bijvoorbeeld gezondheids- of opvoedproblemen aan het licht. We kijken vervolgens of er hulp kan worden geboden vanuit onze welzijnsorganisatie of dat we inwoners doorverwijzen naar een van onze partners.”

Maatschappelijk effect

“We hebben het project sinds de start kunnen integreren in ons werkprogramma. Binnenkort sluit de derde corporatie aan bij het project. We laten continu de meerwaarde van het project zien. In het welzijnswerk kan het lastig zijn om de maatschappelijke effecten aan te tonen. Door het bespreken van praktijkvoorbeelden en de partners in contact te brengen met onze doelgroep – we nemen ze mee op pad in de wijk – laten we hen daadwerkelijk zien wie deze mensen zijn waar wij het over hebben. Hun verhalen laten zien dat onze aanpak werkt, en dat we met de Vaart €rin mensen weten te bereiken die normaal gesproken onder de radar blijven. Wij denken dat het voor beleidsmakers belangrijk is om een beter beeld te krijgen van wat zich afspeelt achter de voordeuren. Maar ook wij zijn bezig met een evaluatie om onze resultaten in cijfers uit te drukken.

Klein en realistisch

“Naast het monitoren en evalueren van het project, is het voor het voortbestaan van de aanpak belangrijk om korte lijnen met alle stakeholders te onderhouden. Ook als het goed gaat, moet je elkaar blijven spreken. Wij zijn klein en realistisch begonnen: met gemeente, één corporatie en als doelgroep de mensen met huurachterstanden. Deze aanpak hebben we langzaamaan uitgebouwd naar drie corporaties. Onze partners weten wat ze van ons kunnen verwachten en ieder van ons is bereid de eigen werkprocessen op die van elkaar af te stemmen. Daar zit de kracht van het project in.”

Gemeentelijke belastingen

“Inmiddels ligt er een plan om deze aanpak ook uit te breiden naar inwoners met schulden op de gemeentelijke belastingen. De gemeente Assen signaleert dat veel wanbetalers terechtkomen bij incassobureaus. Dit resulteert in een enorme kostenpost voor de maatschappij en veel persoonlijk leed. Net als met huurachterstanden, zijn ook hier de meeste casussen oplosbaar. Zo blijkt soms dat mensen recht hebben op kwijtschelding. Met vroegsignalering kunnen wij bij deze mensen langs. En we kijken nog een stap verder: zodra we aanpak voor gemeentelijke belastingen op orde hebben, willen we zorgverzekeraars bij het project betrekken!”

Landelijke leerkring Armoede en gezondheid

Armoede en schulden kunnen grote impact hebben op de gezondheid en het welzijn van mensen. Vooral als financiële problemen langere tijd aanhouden. Stress is daarin een belangrijke factor. Gebrek aan een perspectief of oplossing kan leiden tot chronische stress, die weer negatief doorwerkt op de gezondheid en leefstijl. Omgekeerd kan een slechte gezondheid leiden tot een lager inkomen en hoge uitgaven aan medicijnen en zorg of verlies van werk. Het stimuleringsprogramma Gezond in… (Pharos en Platform31) helpt u op weg om lokaal in de aanpak tot slimme verbindingen te komen waar financiën, stress & gezondheid onderdeel van zijn. Door verbindingen te leggen werkt u aan de verbetering van een preventieve aanpak en ondersteuning.

Voor de vierde editie van de leerkring armoede, schulden en gezondheid zoeken we deelnemers: vernieuwers die willen innoveren, experimenteren en vooruitkijken. Werkt u aan het versterken van de verbinding tussen armoede en gezondheid? Bijvoorbeeld door de ontwikkeling of uitvoering van een armoedepact, wijk(gezondheids)programma of pilotproject? Of heeft u een gecombineerde aanpak die in de startblokken staat? Wilt u spiegelen en sparren over uw initiatief of traject? Doe dan mee aan de inspiratieleerkring armoede en gezondheid en meld u aan met uw samenwerkingspartner. We gaan 16 april 2020 van start, aanmelden kan tot 19 maart.