Terugkijken: Webinar gezondheid en omgevingsvisie

Gezondheid wordt expliciet benoemd in de nieuwe Omgevingswet. En vooral in de wijken met inwoners in een kwetsbare positie is nog veel te winnen op dat gebied. Gemeenten hebben grote vrijheid om zelf invulling te geven aan hun omgevingsvisie en daarin gezondheidsbeleid en ruimtelijk beleid te verbinden en te borgen. Maar hoe doe je dat? We spraken erover tijdens ons webinar ‘Gezondheid in de omgevingsvisie’. We keken met twee koplopergemeenten naar hun aanpak en gingen met de deelnemers in gesprek over hoe je dit kunt vertalen naar de lokale context. Lees hier de belangrijkste opbrengsten of kijk het volledige webinar terug.

Terugkijken

]

Behoeften van gemeenten

Wij vroegen de aanwezige gemeenten waar volgens hen nu actie nodig is om gezondheid en ruimte beter aan elkaar te verbinden. Zij noemden onder meer:

  • De Omgevingsvisie niet alleen zien als een herziening van de structuurvisie, maar ook als kans om met elkaar in gesprek te gaan en tot innovatie komen.
  • Een integrale (wijk)aanpak waarin het thema gezondheid en uitvoeringsstrategie ruimtelijk wordt gemaakt, continu aandacht krijgt en landt in concrete gebieden en projecten.
  • Een netwerk waarin de mensen die bezig zijn met het thema gezondheid en thema ruimte elkaar logischerwijs ontmoeten.
  • Het verschil tussen belangen en onderwerpen duidelijk maken.

“Gezondheid is, net als veiligheid, economie en verduurzaming, geen belang dat je in een grabbelton voor integrale afweging doet. Het is een onderwerp met een ‘ondergrens’.”

Lessen van de twee koplopergemeenten

Gemeenten Súdwest-Fryslân en Zwolle hebben het thema gezondheid op verschillende manieren in hun omgevingsvisie uitgewerkt. Tijdens het webinar vertelden zij meer over hun aanpak en delen een aantal geleerde lessen:

Adviezen uit Zwolle:

  • Werk integraal, maar bovenal multidisciplinair;
  • koppel gezondheid aan andere opgaven, zoals wonen, klimaatadaptatie, mobiliteit;
  • zorg voor maatwerk: elke buurt is anders. Kijk dus of je gebiedsgericht kunt werken;
  • wees proactief en zorg dat je vanuit het thema gezondheid tijdig bent aangehaakt;
  • kijk of je datagedreven kan werken, wij werken daarvoor samen met de GGD;
  • leg afspraken over gezondheid vast in de omgevingsvisie, dat maakt het minder persoonsafhankelijk.

“Letterlijk met de kaart van de wijk op tafel, met alle disciplines, dat was voor ons een essentiële stap."

Adviezen uit Súdwest-Fryslân:

  • Koppel lokale ambities aan mondiale doelen;
  • maak duurzame afwegingen zo integraal mogelijk;
  • leg verbindingen tussen het sociaal en fysieke domein;
  • zorg voor borging op ambitieniveau: betrek partners tijdig (luister, luister, luister);
  • durf te doen en leer door experimenteren.

“Er is al veel verbeterd. Collega’s weten beleidsadvies gezondheid nu snel te vinden.”

Het vervolg

In 2022 organiseren Platform31 en Pharos vanuit het programma GezondIn opnieuw webinars aan de hand van nieuwe uitgewerkte praktijkvoorbeelden. Gemeenten geven aan onder meer interesse te hebben in:

  • Implementatie van gezondheid in omgevingsplannen en kijken hoe buurtinitiatieven, via beleid, daadwerkelijk tot uitvoering kunnen worden gebracht.
  • Een vertaalslag van gezondheid als groot thema naar een concrete uitvoering en toepassing in een omgeving, gebied, wijk of straat.
  • Voorbeelden van hoe de vertaling is gemaakt van visie naar uitvoering. En wat helpt om daar stappen (of stapjes) in te zetten.
  • Blijvende aandacht voor de verbinding tussen de thema’s.

Gezondheid & Ruimte

Gezondheid en leefomgeving staan niet los van elkaar. Als de omgeving groen, veilig en schoon is met ruimte voor recreatie, betaalbaar wonen en goede voorzieningen dichtbij huis, kan dit een positief effect hebben op de gezondheid van inwoners. En het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Om die gezonde leefomgeving te realiseren is samenwerking nodig tussen het sociaal, gezondheids- en ruimtelijk domein, en dat op verschillende niveaus. Niet voor niets is de koppeling een thema in zowel de Landelijke Preventienota, de Landelijke Nota Volksgezondheidsbeleid, als de Omgevingswet.