Gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken

Wat zijn uw kennisvragen voor de onderzoeksagenda?

Een gezonde en groene leefomgeving is actueel én belangrijk voor regio, stad, dorp, wijk en buurt. Het is een speerpunt zowel in het fysieke als in het sociaal domein. Dit onderwerp is volop in ontwikkeling. We weten steeds meer, maar ook nog niet alles. In de komende periode voeren Platform31, Onderzoeksinstituut IVO en Pharos samen een verkenning uit naar de kennisbehoefte voor een gezonde leefomgeving specifiek in kwetsbare wijken. Hiervoor zijn we op zoek naar professionals of onderzoekers met kennis over of ervaring in kwetsbare wijken die mee willen doen aan een onderzoek naar de kennisbehoefte.

De verkenning voeren we uit in opdracht van ZonMw. Wij doen dit in het kader van de ontwikkeling van het Programma Gezonde en Groene Leefomgeving, waaraan de ministeries van VWS en LNV werken. Het RIVM en ZonMw werken dit programma nader uit. Dat dit onderwerp steeds belangrijker is, blijkt ook wel uit onder meer landelijke nota’s, zoals de Landelijke Nota Volksgezondheid 2020-2023 of de Nationale Omgevingsvisie. Hierin wordt specifiek verwezen naar de effecten van de fysieke omgeving op de gezondheid van mensen. Deze verkenning richt zich specifiek op kwetsbare wijken: wijken met een opeenstapeling van sociale en fysieke problemen. We geven daarmee aandacht aan het verminderen van gezondheidsachterstanden van mensen met een lage sociaaleconomische status (SES).

Breng uw kennisvragen in!

Wij vragen uw input voor een onderzoeksagenda. Heeft u ervaring op het gebied van de gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken? Dan vragen wij u om mee te doen aan onze verkenning. Hiermee kunt u mede de onderzoeksagenda voor de komende periode bepalen. Wij doen dit onderzoek in drie ronden, waarbij we u vragen aan elke ronde mee te doen.

In de eerste ronde geeft u zelf aan welke onderzoeksvragen u ziet. Dit kost ongeveer tien minuten van uw tijd. In de tweede ronde krijgt u een overzicht te zien van alle (gecategoriseerde) onderzoeksvragen, waarbij we u vragen deze te prioriteren. Deze ronde duurt ongeveer een kwartier. In de laatste ronden zullen we een aantal checkvragen stellen. Dit duurt ongeveer vijf minuten.

U kunt meedoen via deze link.

Beschermen, bevorderen en faciliteren van met gezonde leefomgeving

In de verkenning naar de kennisbehoefte maken we een onderscheid naar beschermen, bevorderen en faciliteren door middel van een gezonde leefomgeving:

  • Bij beschermen gaat het om een leefomgeving die geen schade aan de gezondheid oplevert. Denk daarbij aan luchtkwaliteit of geluid.
  • Bevorderen richt zich op het stimuleren van gezondheid, bijvoorbeeld door ontmoeting of bewegen te stimuleren.
  • Faciliteren gaat over bijvoorbeeld de toegankelijkheid van voorzieningen, de veiligheid van de omgeving, de beschikbaarheid van een betaalbare, prettige woning en de sociale cohesie.

Deze factoren blijken zeer bepalend te zijn voor de gezondheid van mensen.

Maatregelen en interventies

Vanuit die drie invalshoeken kunnen maatregelen en interventies ingezet worden die op verschillende manieren tot stand komen en in stand moeten blijven. Het gaat namelijk niet alleen om de maatregelen in de fysieke omgeving zelf (hardware), maar ook om de vraag of de juiste doelgroep het gebruikt (software) en hoe deze verankerd zijn in lokaal, regionaal of landelijk beleid, opdrachten en cultuur (orgware). Wij leggen bij deze verkenning naar de kennisbehoefte het accent op de combinatie hardware-software-orgware en niet alleen op de interventie zelf (de hardware).

Kennissynthese en verdieping

Onderdeel van de verkenning is dat we een kennissynthese uitvoeren, waarin we de belangrijkste beschikbare kennis, inzichten, tools en vindplaatsen over de gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken op een rij zetten. Tevens geven wij een verdieping op zo’n tien verschillende initiatieven die bewezen effectief zijn. Tot slot halen we de kennisbehoefte op met een bijbehorende prioritering bij verschillende doelgroepen. De resultaten van dit onderzoek is de input voor het onderzoeksprogramma van het Programma Gezonde Groene Leefomgeving. De resultaten gebruiken we ook als input voor andere programma’s, zoals het programma GezondIn en het kennis- en leernetwerk WijkWijzer.

GezondIn

Platform31 en Pharos werken sinds 2014 samen in het programma GezondIn. GezondIn is het Stimuleringsprogramma voor de lokale integrale aanpak van gezondheidsverschillen voor meer dan 150 GIDS (Gezond In De Stad) gemeenten in opdracht van VWS. De integrale aanpak is vertaald naar vijf sporen. Eén van de vijf sporen van het programma GezondIn is de fysieke omgeving. Wij constateren dat meer en een betere samenwerking nodig is tussen het fysieke en het sociale domein om gezondheidsverschillen terug te dringen. Hierbinnen hebben wij in de afgelopen jaren uitgebreide kennis en een uitgebreid netwerk opgebouwd. Beide organisaties zijn gewend om breed te werken en de link met andere thema’s en werkvelden te maken.

Onderzoekinstituut IVO

Onderzoeksinstituut IVO beantwoordt al sinds 1989 onderzoeksvragen rondom gezondheid, welzijn en sociaal kwetsbare groepen voor (semi)overheden, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties. Sinds 2018 werken IVO en Platform31 nauw samen om de wetenschappelijke basis van projecten van Platform31 te versterken en het domeinoverstijgend werken van IVO te vergroten.