De provincie als partner in de woningbouwopgave

Verkenning van provinciale ondersteuning

Platform31 voerde in opdracht van de provincie Zeeland een verkenning uit naar manieren om de provinciale ondersteuning van gemeenten bij de woningbouwopgave te versterken. Aanleiding is de veranderende rol van provincies en de ruimtelijke uitdagingen waar gemeenten mee te maken hebben.

De verkenning bestond uit een analyse van de ruimtelijke doelen van Zeeland, een inventarisatie van het bestaande instrumentarium en grondbeleid, en een aantal gesprekken met inhoudelijke experts om gezamenlijk te reflecteren op de Zeeuwse aanpak en mogelijke aanvullingen te verkennen. De aanpak binnen Zeeland is vervolgens vergeleken met die van vijf andere provincies, die óf vergelijkbare kenmerken vertonen óf een vernieuwende werkwijze hanteren.

NB: Deze rapportage is in september 2025 opgeleverd, maar niet eerder gepubliceerd, in verband met verdere afstemming. In de tussentijd hebben (landelijke en provinciale) ontwikkelingen plaatsgevonden waardoor niet alle informatie meer volledig actueel is. Gezien de waarde van de inhoud, maken we deze rapportage toch openbaar.

Twee aanvullende instrumenten nader onderzocht

Uit een longlist van kansrijke instrumenten zijn twee aanvullingen verder verkend: een uitbreiding van de provinciale grondbank voor woningbouw en een omgevingsscan om kansrijke locaties te identificeren en financieel te toetsen. In gesprekken met zeven Zeeuwse gemeenten zijn de kansen en bedenkingen rond deze instrumenten besproken, samen met aanvullende ideeën en bredere ervaringen in de samenwerking met de provincie.

Relevantie voor andere provincies

De publicatie biedt inzicht in de Zeeuwse situatie én de aanpak binnen vijf andere provincies, maar is breder relevant door:

• de duiding van de zoektocht naar de provinciale rolinvulling bij de ondersteuning van gemeenten;
• de vergelijking van aanpakken in diverse provincies;
• de kansen én zorgen die gemeenten zien in intensievere samenwerking met hun provincie.

Drie handelingsperspectieven

Op basis van de verkenning zijn drie handelingsperspectieven geformuleerd voor Zeeland, die ook voor andere provincies relevant kunnen zijn:

• een pilot met de uitbreiding van de provinciale grondbank voor woningbouw;
• ontwikkeling van een toekomstgerichte ruimtelijke visie;
• actieve samenwerking en kennisdeling met andere provincies.

Oproep tot kennisdeling

De publicatie is niet alleen een verkenning, maar ook een oproep aan provincies om actief kennis en ervaringen uit te wisselen over de ondersteuning van gemeenten bij de woningbouwopgave. Wat werkt en wat niet, hoeft niet telkens opnieuw te worden uitgevonden. Deze publicatie biedt een eerste aanzet tot dat gesprek.