Wat betekenen de keuzes van het kabinet voor gemeenten, corporaties en hun partners? Een analyse van de rijksbegroting
Op 15 september presenteerde het kabinet-Jetten de eerste rijksbegroting. Platform31 analyseert in vier artikelen wat de plannen betekenen voor steden en regio’s. Lees de vier verdiepende analyses:
Voor woningcorporaties zijn de extra middelen niet voldoende om de afgesproken aantallen sociale huurwoningen te bouwen. Particuliere investeerders missen voorspelbaar beleid. Ook blijft uitvoeringskracht bij gemeenten een belangrijk aandachtspunt: zelfs met extra middelen is het maken van samenhangende keuzes over woningbouw, mobiliteit, energie, natuur, water en bereikbaarheid complex. Zeker met knelpunten rond netcongestie en stikstof, vraagt dat om voldoende expertise, capaciteit en samenwerking. Het kabinet erkent dat nieuwe grootschalige woningbouwlocaties bereikbaar moeten zijn, maar reserveert weinig extra geld om deze gebieden te ontsluiten.
Voor de duurzame transitie is meer nodig dan investeringen in energie en industrie alleen. Economie (met name landbouw), energie-infrastructuur, woningbouw, water, natuur en mobiliteit concurreren om dezelfde schaarse ruimte, terwijl de opgaven op elkaar ingrijpen. Keuzes over waar en hoe er wordt gebouwd bepalen mede wat er op andere plekken en voor andere functies mogelijk is. Dat vraagt om beleid dat deze opgaven in samenhang en samen met maatschappelijke partijen aanpakt.
Ook in het economisch beleid blijven belangrijke verbindingen onderbelicht. Het kabinet focust vooral op het stimuleren van technologische innovaties en het versterken van campussen. Voor bedrijventerreinen, betaalbare werkruimte en gemengde woon-werkgebieden is veel minder aandacht. Een bredere ruimtelijke visie en aanpak zijn nodig om ook het toeleverende mkb in steden en regio’s buiten de voornaamste innovatieclusters goed te laten blijven functioneren. Productiviteit en groei moeten bovendien geen doel op zich zijn, maar bijdragen aan brede welvaart, gelijke kansen en aan kwaliteit van de leefomgeving. Daarmee kan het kabinet beter aansluiten bij de ambities die spreken uit de coalitieakkoorden van G40-steden.
Een toekomstbestendige leefomgeving is sociaal en gezond. Het door het kabinet aangekondigde gemeenschapsfonds van 200 miljoen euro biedt kansen, mits lokale initiatieven daadwerkelijk ruimte krijgen. Als het gaat om verbetering van de leefbaarheid, verdienen ook gebieden buiten de twintig NPLV-gebieden meer aandacht. Immers, ook andere kwetsbare buurten en middelgrote gemeenten hebben te maken met armoede, onveiligheid, gezondheidsachterstanden en een verouderde woningvoorraad. Hier is behoefte aan structurele en concrete ondersteuning. Zonder voldoende ruimte voor lokaal initiatief en een langetermijnvisie op leefbaarheid blijven de plannen te vrijblijvend.
Het kabinet-Jetten heeft de grote maatschappelijke opgaven in beeld en investeert gericht. Maar er is meer nodig om de wooncrisis en de duurzaamheidstransitie succesvol aan te pakken, om toekomstbestendige economische regio’s en leefbare wijken te creëren. Gemeenten en hun partners die hieraan werken hebben voorspelbaar beleid, langdurige investeringen, scherpe ruimtelijke keuzes en voldoende uitvoeringskracht nodig. Het besef dat samenhang hierbij cruciaal is, is in afzonderlijke begrotingen nog onvoldoende uitgewerkt. Om sterke, bereikbare, duurzame en inclusieve steden en regio’s te maken, is meer aandacht nodig voor het gebiedsgericht verbinden van vraagstukken, oplossingen en beleidsdomeinen.