Aquathermie: waterschap AGV werkt samen met Amsterdams warmtenet

Het waterschap Amstel Gooi en Vecht (AGV) wil de potentie van aquathermie als bron voor warmtenetten verzilveren. Daarom voert AGV een aantal pilots uit rond oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater als bron. De pilots brengen de aandachtspunten in kaart voor ecologie, techniek maar ook voor governance en samenwerking. AGV blijkt daarnaast actief betrokken bij zo’n veertig inwonersinitiatieven. Het buurtinitiatief KetelhuisWG (WG staat voor Wilhemina Gasthuisterrein) in Amsterdam is daar een van.

Het buurtinitiatief ontwikkelt een kleinschalig warmtenet met zo’n 1.200 woningen. Dit warmtenet wordt gevoed met lage temperatuurwarmte uit het Jacob van Lennepkanaal. Via een warmtewisselaar slaat het systeem in de zomer warmte uit het kanaal op in een diepere grondlaag, en in de winter dient dat als voeding voor het net. Een gesloten systeem dus, waarbij een ondergrondse warmtepomp het water verder verwarmt.

Partners hebben

Het buurtinitiatief is dit initiatief gestart, maar inmiddels is het een samenwerking met de gemeente Amsterdam, woningcorporatie Stadgenoot en AGV. Het waterschap heeft bovendien de rol als vergunningverlener omdat het om het gebruik van oppervlaktewater gaat. AGV ziet de potentie van dit initiatief, en heeft daarnaast de warmtewisselaar gefinancierd. De kosten worden in dertig jaar terugverdiend via de warmtelevering.

Woningcorporatie Stadgenoot neemt haar verantwoordelijkheid voor het meekrijgen van inwoners/huurders, het buurtinitiatief zorgt dat de bouwblokken meedoen op het warmtenet. EnergieSamen en Planken zonder gas ondersteunen verder nog het buurtinitiatief, en de gemeente zorgt voor rijkssubsidies en gemeentelijke bijdragen. Iedere partner pakt dus een specifieke eigen rol; samen leiden die tot het slagen van dit initiatief. Van eerste idee tot realisatie duurde maar liefst negen jaar. De eerste leveringsovereenkomsten zijn inmiddels getekend.

Doorlooptijd terugbrengen

AGV heeft de ambitie om van dit initiatief te leren, en voor andere projecten de doorlooptijd terug te brengen van negen naar vier jaar – een belangrijke ambitie, gezien de urgentie die het rijk heeft met de aanleg van warmtenetten en de potentie die AGV ziet.. Belangrijke obstakels zijn op dit moment nog het sluitend krijgen van de businesscase die nu nog erg afhankelijk is van subsidies. Openbare aanbestedingstrajecten spelen hier ook een rol.

Standaardiseren en schalen

Verder hoopt AGV te kunnen versnellen door de 3 S’en: snelheid in de doorlooptijd verbeteren, standaardiseren van vergunningen en techniek en werken aan schaalbaarheid van de pilots die uiteindelijk staande praktijk moeten worden. Naast de opgedane ervaring in de samenwerking hoopt AGV dat er betere financiering mogelijk wordt voor dit soort pilots. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei kan daar volgens AGV mogelijk een rol in spelen.

Tot slot wil AGV dat er een expertisecentrum wordt opgezet om kennis en ervaring te bundelen, zodat ook anderen daarmee verder kunnen. De praktijk kan op die manier beter worden ondersteund, waardoor de potentie van warmtenetten optimaal wordt benut. Volgens AGV kan een landelijke ambassadeur aquathermie daarin veel betekenen.

Deze tekst mede gebaseerd op een gesprek met Richard Oudhuis, Strategisch adviseur bij Waterschap Amstel Gooi en Vecht.