Gemeenten staan voor de opgave om wijkuitvoeringsplannen op te stellen waarin – in samenwerking met bewoners en partners – wordt vastgelegd hoe en wanneer wijken, buurten en dorpen aardgasvrij (of aardgasvrij‑ready) worden.
Hoewel veel gemeenten gestart zijn met wijkuitvoeringsplannen, was er opvallend weinig bekend over hoe zij dit proces precies aanpakken, welke keuzes ze maken en waar ze tegenaan lopen. Platform31 is daarom sinds eind 2023 zeven gemeenten gaan volgen om inzicht te krijgen in dit proces, van wijkanalyse tot participatie en samenwerking met partners.
Centrale vragen van de publicatie
De publicatie beantwoordt onder meer de volgende vragen:
- Hoe verloopt het proces richting wijkuitvoeringsplannen in de praktijk?
- Welke warmteoplossingen worden overwogen en waarom?
- Hoe werken gemeenten samen met woningcorporaties, VvE’s, energiecoöperaties en bewoners?
- Welke aanpakken rond participatie en communicatie zijn in de praktijk te zien?
- Wat zijn de belangrijkste lessen voor gemeenten en partners?
Belangrijkste inzichten en oplossingen
Uit het onderzoek komen meerdere rode draden naar voren. Gemeenten werken steeds meer met multidisciplinaire teams (al blijft personele continuïteit een uitdaging) en leren vooral door te doen. De keuze voor warmteoplossingen blijkt complex en sterk afhankelijk van lokale omstandigheden zoals netcongestie, draagvlak en de aanwezigheid van corporatiebezit.
Draagvlak staat of valt met duidelijkheid over kosten en betaalbaarheid, omdat dit de grootste zorg van bewoners is. Participatie is daarom cruciaal: persoonlijk contact, maatwerk per wijk en transparantie over onzekerheden werken het best. Samenwerking met partners (zoals woningcorporaties, VvE’s, bewonersinitiatieven en energiecoöperaties) is een randvoorwaarde voor succes.
Gemeenten houden hun uitvoeringsplannen bewust dynamisch, met ruimte om bij te sturen op basis van nieuwe inzichten maar ook omdat wetgeving, kosten en technische mogelijkheden continu veranderen.
Voor wie interessant en hoe te gebruiken
Deze publicatie is waardevol voor gemeenten, woningcorporaties, bewonersinitiatieven, energiecoöperaties, VvE’s en adviseurs die werken aan de warmtetransitie. Zij kunnen de inzichten uit de praktijk gebruiken als inspiratiebron, vergelijking met de eigen aanpak en als verzameling praktische lessen en valkuilen.
Totstandkoming
Het rapport is gebaseerd op een meerjarig onderzoek van Platform31. Via gesprekken met gemeenten, woningcorporaties, bewonersinitiatieven en andere partners is een rijk beeld ontstaan van de praktijk, de dynamiek en de ontwikkeling van wijkuitvoeringsplannen in uiteenlopende contexten.
