Participatie in de praktijk: serious game OmBuurten in Lochem

Oefenen met participatie

De komende tijd moet de nieuwe gemeenteraad in Lochem belangrijke stappen zetten in de warmtetransitie, waaronder het opstellen van een participatieverordening. Want zoals in elke gemeente is het een zoektocht hoe je inwoners goed betrekt bij de warmtetransitie. Bij het aardgasvrij maken van een wijk komen uiteenlopende belangen samen van bewoners, de gemeente en andere betrokkenen. Goed vormgeven van participatie en samenwerking is daarom van doorslaggevend belang. De gemeenteraad stelt het participatiebeleid vast en heeft een controlerende rol bij de uitvoering ervan door het college. Met de serious game OmBuurten van Platform31 konden raadsleden op een laagdrempelige manier kennismaken met de dynamiek van participatieprocessen.

Ervaren, niet uitleggen

Tijdens het spelen van OmBuurten kruipen de deelnemers in de huid van verschillende belanghebbenden. De één vertegenwoordigt de betrokken inwoner, de ander de boze bewoner of de participatiemedewerker, en weer een ander speelt de wethouder die wil dat de wijk aardgasvrij wordt. De manier waarop zij spelen – en onderling mogen praten of onderhandelen – is afhankelijk van de gekozen participatievorm: van eenzijdig informeren tot intensieve samenwerking. Zo zie je direct hoe de participatievormen invloed hebben op onderlinge verhoudingen, het tempo en draagvlak van en voor het project. Omdat OmBuurten draait om ervaren in plaats van uitleggen, ervaren deelnemers zelf wat keuzen in participatie betekenen voor het proces en voor andere betrokkenen. Met elkaar evalueren wat er gebeurt, is net zo belangrijk als het spelen zelf. Op een plezierige manier levert dat levendige gesprekken op en zorgt het voor herkenning van situaties uit de buurt.

Inzichten uit Lochem

De raadsleden gaven aan dat het spel helpt om scherper te krijgen welke rol participatie speelt in besluitvorming. Een belangrijk inzicht is: onderschat nooit de kracht van het stille midden. Want juist die groep is vaak bepalend voor draagvlak. Daarnaast ervaarden raadsleden dat de participatievorm die je inzet écht invloed heeft op de voortgang van het project, en daarmee op het vertrouwen en de samenwerking tussen partijen. Bovendien vonden raadsleden het ontzettend leuk om via deze vorm kennis op te doen.

Lochems gemeenteraadslid Katinka Leusveld: “Doordat je in een bepaalde rol stapt, ga je anders nadenken over de stappen die binnen participatie worden genomen. Dit zorgt ervoor dat je buiten je comfortzone treedt en je op een andere manier naar je eigen rol als raadslid kijkt”.

Meerwaarde voor andere gemeenten

De ervaring in Lochem laat zien dat serious games goed ingezet kunnen worden bij de start van nieuwe bestuursperiodes of aan het begin van complexe trajecten. Het spel biedt een veilige setting om te oefenen, te reflecteren en het gesprek te voeren over verwachtingen en rollen. Het is bedoeld om medewerkers binnen de gemeente te laten doorleven wat er nodig is, maar kan dus ook heel goed in een politieke setting worden gebruikt. Daarmee helpt het spel gemeenten om bewuster om te gaan met participatie in de warmtetransitie en andere ruimtelijke opgaven.