Pilots opschalen voor meer impact: valkuilen en tips

In Nederland wordt steeds meer geëxperimenteerd in pilots. Bijvoorbeeld bij grote en complexe opgaven, zoals klimaatadaptatie, stedelijke transformatie, energietransitie of nieuwe woon-zorgconcepten. Vaak is de verwachting dat wat werkt in pilots op kleine schaal, ook op grote schaal kan werken. Bijvoorbeeld landelijk of op meerdere locaties tegelijk. Die verwachting komt helaas zelden uit. De ervaring leert dat het loont om bij het opzetten van pilots al te anticiperen op wat bij opschaling belangrijk is.

Platform31 identificeert voor het opzetten van pilots vier factoren die bepalend zijn voor de impact op grotere schaal:

  1. Stuur op variatie in de pilots en experimenten: houd rekening met uiteenlopende situaties waarin het probleem zich voordoet.
  2. Focus niet alleen op de pilot-situatie, maar op de opgave als geheel: een aanpak optimaliseren op basis van een enkel experiment werkt niet.
  3. Betrek de actoren die belangrijk zijn voor opschaling vanaf het begin in de pilots.
  4. Zet in op het ontwikkelen van adaptieve aanpakken: zorg dat je de toepasbaarheid van de geleerde lessen op uiteenlopende situaties, doelgroepen, wensen en omgevingsfactoren ‘inbouwt’.

De voorgestelde werkwijze is toepasbaar voor pilots en experimenten binnen ieder domein. Platform31 vindt het belangrijk om de inzichten in wat wel en niet werkt in welke situaties te vergroten. En handvatten te bieden voor het opschalingsbewust opzetten van pilots. Daarom zijn we gestart met het stelselmatig bundelen en delen kennis, praktijkervaringen en voorbeelden rond de verschillende opgaven voor stad en regio.
Interessant? Bekijk dan de korte uitleg-animatie over opschalingsbewust en opgavegericht pilots opzetten. En raadpleeg het kennisdossier Opschaling.