Verduurzaming van VvE’s: versnellen met oog voor alle bewoners

8 tips om VvE-leden centraal te stellen

Om VvE’s succesvol te laten verduurzamen, is het cruciaal om bewoners écht mee te nemen, begrijpelijk te informeren en hen te ondersteunen waar nodig. Vanuit de inzichten en leerervaringen uit de Communities of Practice  en de leerkring Energiearmoede en Isolatie van Particuliere Woningen formuleren we acht bouwstenen voor een inclusieve VvE-aanpak:

1. Ontwikkel een robuust vangnet

Een deel van de bewoners kan financieel niet aanhaken bij verduurzaming. Het is daarom noodzakelijk om een vangnet te hebben dat bewoners beschermt tegen financiële problemen als gevolg van verduurzaming. Dit vangnet kan bestaan uit financieel advies, inkomensondersteuning, maatwerkleningen en casuïstiektafels voor complexe situaties. Bouw hierbij voort op de bestaande infrastructuur.

2. Gebruik data verantwoord en doelgericht

Het identificeren van kwetsbare bewoners binnen VvE’s is lastig. Gemeenten beschikken over relevante data, maar benutten deze onvoldoende uit angst voor privacyregels. AVG-experts geven aan dat verantwoord gebruik wél mogelijk is, mits goed onderbouwd. Investeer daarom in het verantwoord ontsluiten van data over het sociaal domein om kwetsbare bewoners binnen VvE’s in beeld te krijgen. Werk aan juridische onderbouwing (bijvoorbeeld via een generieke rechtvaardiging) om AVG-proof te kunnen handelen.

3. Maak lokaal maatwerk mogelijk

Maatwerk, gericht op specifieke buurten of inkomensgroepen, helpt VvE’s om de stappen in het verduurzamingsproces te zetten die nodig zijn. Om iedereen mee te krijgen, is een combinatie van subsidies, leningen en sociale begeleiding nodig.  De gemeente Amsterdam biedt bijvoorbeeld een grote subsidie voor het uitwerken van plannen, die aansluit bij de extra subsidie voor verduurzaming (boven op de Subsidieregeling verduurzaming voor verenigingen van eigenaars). Maar ook het Volkshuisvestingsfonds kan je als gemeente inzetten voor VvE’s. De gemeente Wageningen biedt individuele ondersteuning voor minima binnen VvE’s via SPUK LAI. Werk met staffels en forfaitaire woonlasten om de regeling uitvoerbaar en eerlijk te houden.

4. Investeer in ondersteuning

Vrijwillige VvE-besturen kunnen de complexiteit van verduurzaming zelden alleen aan. Ondersteun VvE’s daarom actief en vroegtijdig bij planvorming, besluitvorming en uitvoering, bijvoorbeeld via activatieteams en begeleidingstrajecten. En neem als gemeente tijdelijk verantwoordelijkheid voor het inhuren van professionals, communicatie en zelfs (co)financiering, zoals Rotterdam dat doet met de stichting VVE010.

5. Communiceer empathisch en helder

Communicatie is cruciaal. De ervaringen uit de Communities of Practice laten zien dat herhaald persoonlijk contact, zoals huisbezoeken, de sleutel is tot vertrouwen. Gebruik toegankelijke taal en vermijd termen die als stigmatiserend kunnen worden ervaren. Of spreek bijvoorbeeld over het verlagen van de energierekening in plaats van verduurzaming.

Dit is vaak extra belangrijk bij kleine VvE’s (tot en met 7 à 8 appartementen), die moeilijker te bereiken zijn dan grotere VvE’s: ze zijn niet altijd geregistreerd, missen vaak een MJOP, hebben weinig bestuurskracht en hebben moeite met informatieverwerking. Juist voor deze groepen is empathische en heldere communicatie essentieel om de drempel te verlagen en betrokkenheid te vergroten. Gemeenten als Haarlem, BUCH-gemeenten en Amstelveen laten zien dat laagdrempelig maatwerk werkt:

• gratis pre-adviestrajecten,
• verlaagde administratieve drempels,
• communicatie via brieven, sociale media én persoonlijke benadering.

6. Zorg voor structurele financiering

Tijdelijke regelingen zorgen voor haperende uitvoering. Gemeenten geven aan behoefte te hebben aan structurele middelen voor subsidies, leningen en procesondersteuning. Samenwerking tussen gemeenten, zoals de G4, helpt om landelijke regelingen te verbeteren en de uitvoerbaarheid ervan te vergroten.

7. Veranker rechtvaardigheid in beleid

Een rechtvaardige energietransitie betekent dat niemand door verduurzaming in de problemen mag komen. Dit principe fungeert als kompas bij beleidskeuzes. Gemeenten die dit expliciet verankeren in hun aanpak — zoals via bestaande armoedespeerpunten of woonbeleid — maken meer consistente en uitlegbare keuzes. Rechtvaardigheid centraal stellen in het beleid helpt om draagvlak onder bewoners te vergroten en daarmee om verduurzamingsinitiatieven sneller te realiseren.

8. Presenteer duurzaamheid als kwaliteitsverbetering

Bewoners raken sneller gemotiveerd wanneer verduurzaming wordt gekoppeld aan tastbare verbeteringen zoals een nieuwe schuifpui, betere isolatie of meer comfort. Door duurzaamheid te presenteren als kwaliteitsverbetering groeit de bereidheid om te investeren.

Ondersteuning vanuit Milieu Centraal voor gemeenten

Gemeenteadviestraject
Milieu Centraal biedt gemeenten een flexibel adviestraject om hun VvE-aanpak te versterken. In een kennismakingsgesprek verkennen zij de lokale uitdagingen en maken vervolgens een voorstel op maat. Dit kan variëren van een eenmalige expertsessie tot langdurige ondersteuning bij het activeren van VvE’s, of het opzetten van subsidieregelingen.

Basisopleiding VvE’s
Voor gemeentelijke VvE-professionals organiseert Milieu Centraal een kosteloze tweedaagse opleiding. Deze biedt inzicht in de juridische en organisatorische werking van VvE’s, verduurzamingsprocessen en gesprekstechnieken, en helpt gemeenten een stevige VvE-ondersteuningsstructuur op te bouwen. De opleiding wordt meerdere keren per jaar gegeven.