Beter benutten van leegstaande ruimte rondom winkels

Door het hele land zijn leegstaande ruimtes te vinden die vooral dienen als opbergruimte of helemaal niet in gebruik zijn. Soms zijn bovenetages in onbruik geraakt doordat trappen en toegangsdeuren plek maakten voor een grotere winkeletalage. Het loont om deze ruimte beter te benutten want er is immers een grote behoefte aan meer plek voor wonen en voorzieningen.

Meerwaarde

Het transformeren van leegstaande ruimte rondom winkelpanden heeft veel voordelen. Het versterkt de leefbaarheid van winkelgebieden als er meer functies zoals wonen en werken worden toegevoegd. Zo binden binnensteden nieuwe doelgroepen aan zich. En is er meer activiteit na sluitingstijd, wat ook de sociale veiligheid verbetert. Het beter benutten van de leegstaande ruimte is bovendien duurzamer dan nieuwbouw. Bij de transformatie van leegstaande ruimte, is het belangrijk niet alleen te kijken naar de directe kosten en baten, maar ook dit soort indirecte positieve effecten mee te wegen.

Transformatie aanjagen

Ondanks de aantoonbare meerwaarde van het transformeren van leegstaande ruimtes rondom winkels komt dit vaak lastig van de grond. Dat heeft onder andere te maken met de hoge kosten van transformatie en beperkte kennis bij eigenaren over de financiële en praktische mogelijkheden. Overheden kunnen hen helpen met bijvoorbeeld voorlichting en subsidies om onrendabele toppen weg te nemen.

Gemeenten kunnen ook kiezen voor de inzet van een binnenstadmanager of transformatiemanager. Zij kunnen eigenaren benaderen om transformatie aan te jagen en te zorgen voor afstemming tussen de belangen van bewoners, vastgoedeigenaren en ondernemers. Door samenwerking in binnensteden ontstaan nieuwe mogelijkheden. Het betrekken van meerdere panden bij een transformatie biedt bijvoorbeeld mogelijkheden om aan de achterkant een gemeenschappelijke opgang te creëren naar bovenliggende woningen. Zo’n benadering kan de kosten voor individuele eigenaren drukken. Juist door verder te kijken dan alleen de leegstaande ruimte boven een winkel ontstaan nieuwe kansen.

Maatwerk met binnenstadtafels

Het transformeren van leegstaande ruimte rond winkels vraagt van gemeenten maatwerkbegeleiding. Elk pand is anders en binnensteden hebben specifieke kenmerken. De ruimte in binnensteden is schaars: stapeling van regelgeving voor minimumaantallen woonoppervlakte en parkeerplekken kan belemmerend werken.

Een oplossing die experts voorstellen in deze publicatie van Platform31 voor de City Deal Dynamische Binnensteden is om te werken met binnenstadtafels en een status aparte voor binnensteden in het beleid. Aan die tafels komen verschillende wethouders samen, omdat het thema van transformatie in binnensteden raakt aan verschillende beleidsdomeinen. Dit helpt om belangen af te wegen en te prioriteren in beleidsambities.

Voor wie?

Deze publicatie biedt aanbevelingen en instrumenten voor pandeigenaren en gemeenten om de transformatie van leegstaande ruimte rondom winkels mogelijk te maken. Ook bevat het voorbeelden van transformaties die inspiratie kunnen bieden aan hen.