Uitdagingen voor de toekomst

De rol van het Rijk om gebieden met prangende maatschappelijke problemen te verbeteren veranderde door de jaren heen. Van directe beleidsturing, naar financieel aanjagen, naar ondersteuning door kennis en kunde. Met de afronding van het GSB/ISV is de nadruk is verlegd naar samenwerkende lokale coalities. Het Rijk gaf met verschillende beleidsprogramma’s een belangrijke impuls aan de samenwerking op wijkniveau, met name tussen bewoners, gemeente, woningcorporaties, welzijns- en zorgpartijen. Vanaf 2015 deed ze een stap terug. Het is nu aan deze én aan nieuwe partijen om de grote opgaven op te pakken – sociaal en fysiek – in gebieden waaraan de stedelijke renaissance voorbij lijkt te gaan.

In verschillende steden oriënteren gemeenten, corporaties, wijkteams en andere instellingen zich weer op een gebiedsgerichte aanpak om het leefklimaat van wijken te verbeteren. De impasse die het gevolg was van een economische crisis en ingrijpende beleids- en stelselwijzigingen, lijkt ten einde. Geleidelijk trekken de stofwolken weer op: er ontstaat nieuwe energie voor integrale, gebiedsgerichte programma’s. Daarbij blijft de uitdaging om lopende trajecten en investeringen van uiteenlopende partijen in en rond de wijk, op elkaar af te stemmen en om commitment van betrokken partijen op lange termijn te borgen. De slaagkans van een project groeit dankzij het koppelen van belangen: bijvoorbeeld woningonderhoud aan energieprestaties, zorgbehoefte, betaalbaarheid of toeleiding tot de arbeidsmarkt.

Een tweede uitdaging ligt in het financieringsvraagstuk. Hoewel er veelvuldig is nagedacht over nieuwe business cases voor de wijkvernieuwing is een doorbraak uitgebleven. Het leefbaar, veilig en vitaal houden van de stad vraagt om forse publieke investeringen. Gebiedsgerichte overheidsfinanciering, kan daarbij net als in de ISV-periode, als trigger money dienen. Marktpartijen dienen zich immers zelden uit eigen beweging aan om wijkgericht te investeren. De opgave is om overheidsinvesteringen rond de beleidsopgaven van vandaag en (over)morgen – denk naast verduurzaming en klimaatadaptatie ook aan betaalbare zorg, onderwijsvernieuwing of de aanpak van criminaliteit – te bundelen en te richten, zodat ze het leefklimaat van wijken ten goede komen.

Stedelijke vernieuwing