Naar een wendbare wijkaanpak

Hoe kunnen steden hun wijken vitaal maken én houden? Met die vraag startte Platform31, samen met het G40 stedennetwerk de learning community ‘Werken aan vitale wijken’. Aan de hand van praktijkvoorbeelden, ervaringen van deelnemers en inspiratie van experts, zijn in vijf kennisbijeenkomsten bouwstenen en randvoorwaarden onderzocht voor een effectieve gebiedsgerichte aanpak, die aansluit bij de huidige beleidsagenda.

Na ruim vijf jaar lokaal gestuurde wijkvernieuwing is er geen eenduidige, nieuwe werkwijze gevonden om wijken en buurten voor afglijden te behoeden. De vraag is of die er ooit komt. Iedere wijk is immers anders, en de noodzaak om lokaal maatwerk te leveren is een van de dragende concepten van het decentralisatiebeleid van de Rijksoverheid. Wel zijn door jaren van zoeken, experimenteren en uitproberen de contouren van de nieuwe wijkaanpak scherper geworden. Die bevat zowel elementen van de vroegere planmatige werkwijze, als van de meer flexibele, impressionistische en op experimentele leest geschoeide aanpakken uit het post-GSB/ISV-tijdperk.

Door problemen en knelpunten te verbinden met de andere opgaven en ontwikkelingen, kunnen belangen en ambities worden gekoppeld en interactie-effecten worden gerealiseerd. Verschillende actuele beleidsvraagstukken zorgen voor hernieuwde urgentie om gebiedsgericht te investeren. Ook onderstrepen ze de noodzaak om sectoroverstijgend aan de slag te gaan. Integraal werken betekent niet alles met alles verbinden en iedereen overal bij betrekken. Het gaat er vooral om dat alle partijen hun eigen taken zo goed mogelijk uitvoeren, en daar waar nodig afstemming zoeken met andere wijkpartners. Door verder te kijken dan je eigen doelstellingen kan gezamenlijk meerwaarde worden gecreëerd.

Zeven bouwstenen

Het essay Naar een wendbare wijkaanpak beschrijft zeven bouwstenen (zie tabel) die de slaagkans van een programmatische wijkaanpak kunnen vergroten. Hoewel ze niet stuk voor stuk verrassend of baanbrekend zijn, wijst de ervaring van de deelnemende steden en de betrokken experts uit dat het succes van veel wijkgerichte aanpakken samenhangt met een wisselwerking tussen deze bestanddelen. Met elkaar vormen ze geen blauwdruk of normerend kader; de bouwstenen zijn op ervaring gebaseerd en nodigen uit tot nadere verdieping in de vorm van toetsing, verdieping en verbreding.

tabel-wijken

Generiek model

Om deze bouwstenen tot een samenhangend proces te smeden, is een generiek model voor een wendbare wijkaanpak ontwikkeld, voortbouwend op de lessen, voorbeelden en discussies uit de learning community. Het model is bedoeld als ondersteunend kader voor een lokale aanpak, zonder de ambitie allesomvattend te zijn. Een model simplificeert immers de werkelijkheid en iedere wijk is anders. Elke wijkaanpak is maatwerk. Het model laat zich samenvatten in vijf stappen, die in onderstaande figuur schematisch zijn weergegeven:

model-wijkaanpak