Kennisdossier Armoede en schulden

De economische gevolgen van de coronacrisis zorgen hoogstwaarschijnlijk voor een aanzienlijke toename van de armoede- en schuldenproblematiek in Nederland. Toch worstelde een relatief grote groep huishoudens in de afgelopen, economisch voorspoedige, jaren ook al om hun hoofd boven water te houden. Het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden bleef stabiel, maar vaste lasten, zoals de huur- of energiekosten, stegen hard. Steeds meer mensen hadden te maken met een onzekere en onvoorspelbare inkomenssituatie door tijdelijke en flexibele banen en het toeslagenstelsel leidde te vaak tot onzekerheid in plaats van zekerheid.

Langdurige (financiële) schaarste en inkomensonzekerheid kan effect hebben op het gedrag van mensen, hun motivatie en op hun gezondheid. Gemeenten proberen met hun partners de negatieve gevolgen van (financiële) schaarste en inkomensonzekerheid zo klein mogelijk te houden. Zij bieden ondersteuning die aansluit bij het ‘doenvermogen’ van haar inwoners. En ze werken (integraal) samen. Met fondsen en kredieten om het oplossen van schulden te versnellen. Met woningcorporaties om te voorkomen dat een kleine huurachterstand uitgroeit tot een grote schuld. En met bewindvoerders om de aanmelding voor schuldhulpverlening voor mensen in schuldenbewind makkelijker te maken.

Doel van het kennisdossier

In dit kennisdossier vind je een bundeling van de meest actuele en relevante inhoudelijke kennis rond het thema armoede en schulden. Dit ondersteunt (lokale) bestuurders, beleidsmedewerkers, professionals en andere geïnteresseerden in hun werk. In dit dossier vind je relevante cijfers over de situatie in Nederland en de laatste stand van zaken rond de wet- en regelgeving, nieuws, actuele publicaties en goede voorbeelden. Op een aantal deelonderwerpen zoomen we in. We hebben daarbij vooral aandacht voor de beleidsmogelijkheden van gemeenten en haar partners.

Actueel

1 op de 4 mensen met armoederisico is een kind

CBS, 2 december 2022

In 2021 maakten 891 duizend mensen deel uit van een huishouden met een inkomen onder de lage-inkomensgrens; een kwart daarvan was een minderjarig kind (209 duizend). Dat betekent dat 6,6 procent van alle kinderen leeft met armoederisico, een jaar eerder was dat nog 6,8 procent (218 duizend). Voor de bevolking als geheel bleef het risico in 2020 en 2021 gelijk op 5,4 procent. Bij werkenden daalde het armoederisico licht. Dit meldt het CBS naar aanleiding van de nieuwste cijfers over het armoederisico in Nederland.

Lees verder


Geen weg uit energiearmoede door drempels tot energietransitie

Nationale ombudsman, 2 december 2022

Juist mensen voor wie het belangrijk is hun woning te verduurzamen kunnen dat vaak niet. Hierdoor zijn ze niet in staat om structureel hun energierekening te verlagen en lopen ze het risico om langdurig in de knel te komen. Hiervoor waarschuwt de Nationale ombudsman in zijn rapport ‘Ongelijke toegang tot de energietransitie’. Hij roept dan ook op om de drempel tot voorzieningen voor energietransitie te verlagen.

Lees verder


Schouten bereid ‘leefbedrag’ mensen met schulden te verhogen

RD.nl, 1 december 2022

Het kabinet is bereid om het leefbedrag waar mensen met problematische schulden recht op hebben vanaf 1 januari te verhogen. Dat moet voorkomen dat schuldeisers profiteren van de koopkrachtmaatregelen van het kabinet, in plaats van de mensen met financiële problemen.

Lees verder


Hogere beslagvrije voet mogelijk voor huishoudens met hoge woonlasten

Ministerie van SZW, 29 november 2022

Mensen met schulden die te maken hebben met een langlopend beslag op hun inkomen, dienen volgens de huidige wet vereenvoudiging beslagvrije voet hun woonkosten binnen zes maanden aan te passen aan hun lagere inkomen. Dit is volgens minister Schouten niet realistisch gezien de huidige schaarste op de woningmarkt. Zij maakt het daarom mogelijk dat schuldeisers deze termijn met ingang van volgend jaar kunnen verlengen tot maximaal 24 maanden.

Lees verder


Jongeren kunnen langer thuiswonen zonder gevolgen voor uitkering ouders

Ministerie van SZW, 29 november 2022

Per 1 januari 2023 wordt de kostendelersnorm gewijzigd zodat inwonende jongeren tot en met 27 jaar niet langer meetellen als kostendelende medebewoner voor hun huisgenoten.

Lees verder


Energiearmoedebeleid zit in een stroomversnelling

TNO, 24 november 2022

Gemeenten zetten alle zeilen bij in de aanpak van energiearmoede om huishoudens bij te staan maar ervaren daarbij ook veel knelpunten, blijkt uit een enquête van TNO. Uit de peiling onder 201 beleidsmedewerkers uit 149 gemeenten wordt duidelijk hoe zij vinden dat het gaat met de aanpak van energiearmoede, waar ze tegen aanlopen en wat er beter kan.

Lees verder


Meer inzet op schuldhulpverlening en het voorkomen van geldzorgen

Ministerie van SZW, 23 november 2022

Het kabinet trekt de komende jaren structureel 120 miljoen euro uit voor de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden. Het geld gaat onder meer naar gemeenten zodat zij meer mensen schuldhulpverlening kunnen aanbieden, financiële educatie ter voorkoming van geldzorgen en naar maatschappelijke organisaties die zich inzetten om kinderarmoede terug te dringen. Dit schrijft minister Schouten (Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen) aan de Tweede Kamer.

Lees verder


Vrijwilligershulp aan mensen met financiële problemen effectief, maar ‘soms is problematiek te complex’

Radboud Universiteit, 17 november 2022

Mensen met financiële problemen kunnen vaak ondersteuning krijgen van vrijwilligers. Jansje van Middendorp promoveert op 24 november op een onderzoek naar de effectiviteit van die ondersteuning. “Vrijwilligers kunnen ernstigere financiële problemen helpen voorkomen. Maar soms is de problematiek te complex of vallen hulpvragers voortijdig uit, waarna de problemen juist kunnen toenemen en vrijwilligers gedemotiveerd raken.”

Lees verder


Nibud: betalingsproblemen stapelen zich op

Nibud, 12 november 2022

Steeds meer mensen ontvangen betalingsherinneringen, treffen een betalingsregeling of vragen om een voorschot op het salaris. Ook halen steeds meer mensen geld van hun spaarrekening en lenen ze geld bij familie om betalingsachterstanden op te lossen. Dat blijkt uit het Nibud-rapport Rondkomen en betalingsproblemen 2022.

Lees verder


Overheid start campagne om mensen met geldzorgen te wijzen op hulp

Ministerie van SZW, 7 november 2022

Steeds meer huishoudens komen financieel in de knel door de hoge inflatie en de fors gestegen energierekening. Ondanks de uitgebreide koopkrachtmaatregelen van de overheid is er de vrees dat het aantal huishoudens met schulden flink zal toenemen de komende periode. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid start daarom met Geldfit een offensief om mensen met geldzorgen te wijzen op de beschikbare hulp en aan te moedigen om de eerste stap te zetten.

Lees verder