Kennisdossier: Armoede en schulden

De brede welvaart in Nederland stijgt op veel fronten trendmatig en nam recentelijk op veel onderdelen verder toe. Dit hangt waarschijnlijk voor een deel samen met de sterke economische groei in de afgelopen jaren. Ondanks een overwegend positief totaalbeeld, is de welvaartsontwikkeling niet gelijk verdeeld over alle bevolkingsgroepen. Dit constateerde het CBS in de Monitor Brede Welvaart in mei 2019. Een relatief grote groep mensen profiteert onvoldoende van de economische groei en worstelt om het hoofd boven water te houden, deze groep heeft het financieel moeilijk. Vaste lasten zoals de huur of energiekosten blijven stijgen. Daarnaast hebben steeds meer mensen te maken met een onzekere en onvoorspelbare inkomenssituatie door tijdelijke en flexibele banen. Langdurige (financiële) schaarste en inkomensonzekerheid kan effect hebben op het gedrag van mensen, hun motivatie en op hun gezondheid.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de invulling en uitvoering van het armoede- en schuldenbeleid. Zij proberen ondersteuning te bieden die aansluit bij het ‘doenvermogen’ van haar inwoners. Drempels tot schuldhulpverlening worden verlaagd en er is meer ruimte voor maatwerk. Tegelijkertijd laat het groeiende aantal mensen onder beschermingsbewind zien dat financieel kwetsbaren ook andere routes voor ondersteuning zoeken.

Doel van het kennisdossier

In dit kennisdossier Armoede en schulden vindt u als (lokale) bestuurder, beleidsmedewerker, of anderszins geïnteresseerde in één oogopslag de meest actuele en meest relevante inhoudelijke kennis rondom het thema armoede en schulden. In het dossier staan relevante cijfers over armoede en schulden in Nederland en ontwikkelingen in de wet- en regelgeving. Op een aantal deelonderwerpen wordt ingezoomd waarbij aandacht is voor de beleidsmogelijkheden van gemeenten.

Recent aan dossier toegevoegd:

Actueel

Amsterdam verdubbelt schuldhulp voor zelfstandigen

Gemeente Amsterdam, 16 september 2020

De gemeente Amsterdam gaat de capaciteit voor schuldhulp voor zelfstandigen (zzp’ers en andere ondernemers) verdubbelen. Bij de afdeling Ondersteuning Ondernemers komen er vijf extra medewerkers bij en met de maatschappelijke dienstverleners (MaDi’s) is afgesproken dat er per stadsdeel twee medewerkers zich specifiek gaan toeleggen op zelfstandigen met schulden. Voor zelfstandigen met complexe schulden waarbij kennis van bedrijfsvoering en belastingzaken nodig is, zijn aanvullend afspraken gemaakt met twee gespecialiseerde schuldhulpbureaus. De investeringen worden gedaan om de verwachte groei van het aantal hulpvragen goed op te kunnen vangen.

Lees verder


‘Vorm Taskforce toeslaggedupeerden en creëer investeringsfonds Sociaal domein’

NVVK, 15 september 2020

De NVVK roept de regering ertoe op meer te investeren in het sociaal domein en in het oplossen van financiële problemen van mensen. Dat is hard nodig. Zo voorkomen we dat de gezondheidscrisis een armoedecrisis wordt. En herwinnen we het vertrouwen van inwoners.

Lees verder


Schuldhulp kan beter, stelt denktank

Trouw, 11 september

Schuldhulp kan veel beter, schrijft de Argumentenfabriek in een rapport. En de onderzoekers weten ook hoe.

Lees verder

Lees het Minder Schade door schuld (De Argumentenfabriek)


Aanpak kinderarmoede vraagt meer dan praktische ondersteuning

Divosa, 10 september 2020

Kinderarmoede gaat verder dan het niet hebben van spullen of al dan niet op vakantie kunnen gaan. Het heeft verstrekkende gevolgen in de levens van kinderen, op hun gezondheid en (mentale) welzijn. Gemeenten zoeken dan ook naar manieren om kinderarmoede op een integrale manier aan te bieden, een manier die verder gaat dan het ‘pleisters plakken’. In Sprank (pdf) pleit Van Geuns voor ‘grote oplossingen’.

Lees verder


Geldlessen zijn effectief (maar niet altijd)

Wijzer met geldzaken, september 2020

Wijzer in geldzaken ontwikkelde samen met educatieve uitgeverij Zwijsen een serie geldlessen voor het basisonderwijs. In dit onderzoek werd de effectiviteit van twee geldlessen – Feestdagen en De wereld van geld – onderzocht bij leerlingen van groep 7. De resultaten van dit onderzoek – die zijn gepubliceerd in The Journal of Educational Research – laten zien dat de geldles ‘De wereld van het geld’ de kennis en vaardigheden van de leerlingen significant vergroot. De geldles ‘Feestdagen’ had geen significant effect op de kennis en vaardigheden van de leerlingen.

Lees verder (pdf)


Zorgen over hoge huren; ‘Slokt groot deel inkomen op’

NOS – 7 september 2020

We zijn een steeds groter deel van ons inkomen kwijt aan woonlasten. Vooral huurders lijken dit te merken. Het CBS meldde vandaag dat huren in juli gemiddeld 2,9 procent stegen. Er zijn inmiddels grote zorgen dat mensen te veel huur betalen. Maar hoeveel meer geven we nu uit aan onze woonlasten?

Lees verder

Lees ook: Kabinet trekt 200 miljoen uit voor huursector (NOS, 8 september 2020)


Stresstest huishoudens

CPB – 4 september 2020

Minstens 75.000 huishoudens binnen drie maanden in financiële problemen na inkomensverlies

Een forse groep huishoudens komt na inkomensverlies snel in de financiële problemen, ondanks het sociale vangnet van de WW en de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo). Ruim 100.000 huishoudens kunnen na verlies van werk binnen een half jaar hun maandlasten niet meer dragen. 73.000 hebben die grens na hooguit drie maanden al bereikt. Zelfstandigen zijn extra kwetsbaar, zelfs met Tozo. Dit blijkt uit een stresstest van het Centraal Planbureau (CPB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze stresstest gaat voorbij aan eventuele onverwachte uitgaven en kan dus voor veel huishoudens een onderschatting zijn.

Lees verder


Groeiend aantal mensen met geldproblemen

De Nederlandse Schuldhulproute – 25 augustus 2020

De Nederlandse Schuldhulproute (NSR) ziet het aantal hulpvragen bij geldproblemen steeds meer stijgen. Volgens de NSR komt dit deels door de coronacrisis. Sinds januari 2020 hebben al ruim 100.000 mensen hulp gezocht via de test op Geldfit.nl. In 2019 ging het om 54.000 mensen over dezelfde periode; dit aantal is dus bijna verdubbeld. Deze test biedt iemand gepaste hulp om zijn of haar geldzaken op orde te krijgen of te houden.

Lees verder


Sociaal pakket van 1,4 miljard biedt hulp bij baanverlies en schulden

Ministerie van SZW – 17 augustus 2020

De coronacrisis raakt aan het werk en inkomen van veel Nederlanders. De economische recessie is voorlopig niet voorbij en naar bepaald werk zal de komende tijd mogelijk ook geen vraag meer zijn. Voor sommige mensen betekent dat dat ze moeten omschakelen en zich moeten om- en bijscholen zodat ze andere taken kunnen vervullen binnen het bedrijf waar ze werken. Andere mensen verliezen hun huidige baan en moeten zich voorbereiden op een verandering van werk. Tegelijkertijd zullen sommige mensen een periode van serieuze zorgen om hun financiële positie tegemoet gaan.

Om mensen te ondersteunen en hen te helpen zich aan te passen aan de veranderde arbeidsmarkt, trekt het kabinet €1,4 miljard uit voor een aanvullend sociaal pakket. (…) Het kabinet gaat mensen met problematische schulden extra ondersteunen. Het kabinet trekt hiervoor €150 miljoen uit. Een belangrijk onderdeel daarvan is het opzetten van een Waarborgfonds om problematische schulden van mensen sneller af te kunnen wikkelen.

Lees verder


Schuldenproblematiek in beeld

CBS – 17 augustus 2020

Op basis van uitgebreid onderzoek met bestaande registerdata heeft het CBS in beeld gebracht hoeveel Nederlandse huishoudens in de periode van 1 januari 2015 tot en met 1 januari 2018 te maken hadden met geregistreerde problematische schulden. Het dashboard behorende bij dit onderzoek bevat de gedetailleerde cijfermatige resultaten.

Lees verder


Weinig mogelijkheden om inkomensterugval op te vangen

Nibud, 17 augustus 2020

Werkenden die als gevolg van de coronacrisis hun inkomen hebben zien dalen, hebben vaak weinig mogelijkheden om dit op te vangen. Dat blijkt uit onderzoek onder bijna 2.000 Nederlanders. Het Nibud heeft dit onderzoek uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid.

Lees verder


Eerder uit de schulden: wat werkt?

Verwey-Jonker Instituut, 17 augustus 2020

Het onderzoek ‘Eerder uit de schulden: wat werkt?’wordt uitgevoerd door een breed consortium waarvan het Verwey-Jonker Instituut deel uitmaakt. Het gehele consortium bestaat uit het Verwey-Jonker Instituut, Hogeschool Utrecht lectoraat Schulden en Incasso (HU), Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Pharos, zes gemeenten (Amsterdam, Arnhem, Deventer, Gouda, Haarlem en Utrecht) en drie samenwerkingspartners (voormalig Netwerk Sociale Inclusie, ontstaan uit samengaan van Federatie Opvang en RIBW Alliantie, Save the Children en Bureau Bartels).

Lees verder


Aantal wettelijke schuldsaneringen blijft dalen

Binnenlands Bestuur, 1 juli 2020

De instroom in de Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen) daalde in 2019 sterk. De daling wordt niet gecompenseerd door een stijging in minnelijke schuldhulptrajecten. De trend is al langer zichtbaar en betekent dat steeds minder mensen effectief van hun schulden af geholpen worden. Dat blijkt uit de Monitor Wsnp die vandaag door de Raad voor Rechtsbijstand gepresenteerd wordt.

Lees verder


College investeert 1,2 miljoen euro om schulden van Amsterdammers te voorkomen

Gemeente Amsterdam, 1 juli 2020

Het college stelt 1,2 miljoen extra beschikbaar voor het signaleren en voorkomen van schulden van Amsterdammers die door de coronacrisis zijn geraakt. Het geld wordt gebruikt om de bestaande Amsterdamse aanpak vroegsignalering uit te breiden. In deze aanpak bezoeken schuldhulpverleners uit Vroeg Eropaf-teams Amsterdammers met betalingsachterstanden om ze te helpen bij hun financiële problemen, zodat problematische schulden voorkomen kunnen worden.

Lees verder