Social Impact Bonds

Social Impact Bonds (SIB) worden in Nederland steeds vaker ingezet als een alternatief instrument om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. Een SIB is een financieringsmodel waarbij een gemeente, een private investeerder en een (consortium van) sociale onderneming(en) een prestatiecontract afsluiten. Alleen wanneer de gestelde doelen zijn behaald, betaalt de gemeente de investeerder terug. Zo wordt privaat kapitaal ingezet voor een maatschappelijk doel en verschuift het risico van het publieke naar het private domein. Tegelijkertijd biedt het investeerders een kans om maatschappelijke projecten te steunen én rendement te behalen. En voor sociaal ondernemers heeft een SIB als voordeel dat zij door deze constructie toegang krijgen tot financiering.

In het Verenigd Koninkrijk heeft men al uiteenlopende ervaring met het instrument opgedaan. De eerste SIB van Nederland werd in 2014 in Nederland gesloten door de gemeente Rotterdam, Start Foundation, ABN Amro en Buzinezzclub rond het thema werkloosheid. Momenteel zijn er meer dan 10 impact bonds afgesloten in Nederland. Arbeidsintegratie is het meest voorkomende onderwerp waarvoor een SIB wordt ingezet. Mogelijk is een SIB ook op andere thema’s toe te passen zoals bijvoorbeeld energiebesparing of circulaire economie.

De toepasbaarheid van een SIB is afhankelijk van een aantal criteria. Zo heeft de gemeente Rotterdam een beslisboom opgesteld om er zeker van te zijn dat een SIB het meest passende instrument is . In het algemeen geldt dat men ervan overtuigd moet zijn dat er geld te besparen valt bij het behalen van resultaat. Daarbij is het van belang dat de resultaten (impact) waarneembaar en meetbaar zijn. In de praktijk zijn niet alleen de formulering van prestatieafspraken maar ook afspraken over datgene wat gemeente en ondernemer elkaar realistisch gezien kunnen bieden van groot belang voor succes. Denk daarbij aan vragen als: Welke garantie kan de gemeente bieden als het gaat om voldoende aanlevering van mensen uit de Participatiewet? Wat heeft de ondernemer nodig aan competenties, beschikbaarheid, vaardigheden? Samenwerking via een SIB kan voor synergie zorgen tussen gemeente, ondernemer en financiers, maar vraagt wel dat beide werelden elkaar goed begrijpen.