Impact meten

(Sociaal) ondernemers realiseren impact op diverse terrein zoals het verhogen van arbeidsparticipatie van kwetsbare doelgroepen of het bevorderen van de circulaire economie. Het blijkt lastig om impact in harde cijfers af te meten. Dit maakt het meteen één van de barrières voor sociaal ondernemers om (start)kapitaal te verkrijgen. Voor stakeholders zoals gemeenten of financiers is het nodig om aan te tonen dat impact wordt gerealiseerd. Als dit niet op een objectieve manier meetbaar is, dan zijn financiers terughoudend bij het verstrekken van kapitaal.

De SER (2016) dringt er op aan dat sociaal ondernemers hun toegevoegde waarde meten en zichtbaar maken. De ministeries van SZW en EZK en BZK hebben daartoe gezamenlijk het initiatief genomen om een opdracht te verlenen aan Avance Impact, Impact Center Erasmus en Social Enterprise NL om te komen tot een web-based tool, het Impactpad. Deze tool biedt (sociale) ondernemingen de mogelijkheid hun impact op eenduidige wijze aan te tonen – en daarmee aan opdrachtgevers (o.a. gemeenten) te laten zien op welke wijze zij kunnen bijdragen aan maatschappelijke doelen. De handleiding bestaat uit een overzicht van de meest relevante impact performance indicators en instrumenten om die te meten voor de thema’s: arbeidsparticipatie, circulaire economie en duurzame waardeketens. Het Impactpad is eveneens beschikbaar voor en te gebruiken door gemeenten en investeerders.

Theory of change

Een essentieel element bij impact meten is de theory of change, deze theorie is de onderlegger van het Impactpad. Hiermee wordt geschetst hoe bepaalde activiteiten (van de onderneming) leiden tot bepaalde veranderingen en impact voor stakeholders. Denk aan het aanbieden van tijdelijk werk aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het werk is er bovendien op gericht een specifieke afvalstroom (kleding, textiel, kunststoffen, elektronische apparatuur) te herwaarderen. Dit leidt er toe dat de afvalstroom vermindert. Het tijdelijke werk maakt dat mensen werkervaring opdoen, hun sociale netwerk vergroten en uiteindelijk werk vinden bij de ondernemer zelf of bij een andere werkgever. Op basis van deze theory of change blijkt wat de relevante impact indicatoren zijn, bijvoorbeeld uitstroom naar werk en een bepaalde reductie van de afvalstroom.

Maatschappelijke kosten – baten analyse (MKBA)

Een MKBA analyse is een veelgebruikt instrument om maatschappelijk rendement aan te tonen. Een MKBA is een middel om binnengemeentelijk duidelijk te maken op welke beleidsterreinen (en budgetten) een prestatie invloed heeft. Dit kan dienen als basis voor financieringsafspraken omdat het impact van sociaal ondernemers zichtbaar kan maken.

Financiering van samenhangende zaken komt vaak uit meerdere bronnen. Die met elkaar in verband brengen is vaak een taaie klus en vraagt ‘ontschotting’ binnen de gemeenteorganisatie. Een MKBA kan daarbij nuttig zijn.

mkba-so

Veelal blijkt een volledige MKBA of een kengetallen MKBA niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat er nog niet voldoende empirische gegevens zijn om de impact vast te stellen. In dat geval helpt een vereenvoudigde versie (quick scan) om een indruk te krijgen van de impact en om duidelijk te maken wat de aannames zijn. Het maken van een MKBA is dan ook maar voor een deel een rekenkundige exercitie. De meerwaarde van een MKBA is tevens dat partijen (gemeenten, impact financiers) met elkaar vertrouwen krijgen in wat de ondernemer doet.

Code Sociaal Ondernemingen

De Code Sociale Ondernemingen is gebaseerd op de grondslag van sociaal ondernemen: ‘impact first’. De Code omvat 5 principes, die tezamen laten zien waar sociaal ondernemen voor staat. Elk van de 5 principes wordt in de Code gevolgd door een praktische uitwerking. De sociaal ondernemer kan ervoor kiezen die principes – en daarmee de Code – te onderschrijven. Voegt de onderneming ook echt de daad bij het woord en doorstaat deze de beoordeling door de Review Board, dan wordt de sociale onderneming opgenomen in het Register Sociale Ondernemingen. Meer informatie

Impact meters maken

Het Impactpad biedt sociaal ondernemers praktische hulp bij het zetten van stap(pen) in het meten van impact.

De Outcomes Academy

De Outcomes Academy is een driedaagse leergang (4 en 5 november 2020) om maatschappelijke vraagstukken vernieuwend en resultaatgericht op te lossen. De leergang wordt verzorgd in samenwerking met het Impact Centre Erasmus (onderdeel Erasmus Universiteit). Daarnaast zullen experts van Oxford University en Social Finance UK onderdelen verzorgen en zijn er experts vanuit het veld betrokken. De doelgroep bestaat uit ambtenaren bij het Rijk, provincie en gemeenten.

De leergang biedt handvatten om te kunnen sturen op maatschappelijke resultaten en impact. Data maakt dit immers in toenemende mate mogelijk. Door niet alleen vooraf resultaten vast te stellen, maar door ook continu te blijven monitoren en waar nodig interventies aan te passen en te verbeteren kan meer impact bereikt worden. Hiervoor wordt internationale casuïstiek behandeld. De rol die nieuwe financieringsmodellen, zoals resultaatfinanciering en Social Impact Bonds, hierin spelen komt uitgebreid aan bod. Zie voor meer informatie

Meer informatie: www.outcomesacademy.nl