Omgevingswet: wat, hoe en waarom?

Sneller eenvoudiger en meer ruimte voor initiatief. Deze kernwaarden staan centraal in de Omgevingswet. De Omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de huidige wetten en regels met betrekking tot de ruimtelijke ordening en de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet biedt meer ruimte voor ontwikkeling en complexe vraagstukken. Bovendien ontstaat door de Omgevingswet een samenhangende regelgeving van de versplinterde huidige wetten en regels. Dit alles leidt tot duidelijkheid, zekerheid en samenhang.

In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. Veel gemeenten zijn al volop aan het voorbereiden en oefenen om voor die tijd helemaal klaar te zijn voor de nieuwe regeling. De eerste ervaringen en leerpunten worden al gedeeld tussen de overheden. Door middel van onder andere diverse pilots en bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte wordt er geoefend om te werken in de geest van de Omgevingswet.

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) geeft een langetermijnvisie op de toekomst en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. In juni 2019 is het Ontwerp voor de Nationale Omgevingsvisie gepresenteerd. Hieruit blijkt dat er vier prioriteiten zijn waar de NOVI zich op richt: ruimte voor klimaatadaptie en energietransitie, duurzaam economisch groeipotentieel, sterke en gezonde steden en regio’s en toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Verbeterdoelen van de Omgevingswet

De Omgevingswet is een bundeling van 26 wetten en regels over ruimtelijke ordening, wonen, infrastructuur, milieu, water en natuur. De Omgevingswet moet verheldering en efficiëntie bieden. Een samenhangende benadering moet leiden tot een goede en duurzame fysieke leefomgeving. Vier verbeterdoelen zijn opgesteld ter argumentatie van de wetsverandering.

  1. Het gebruiksgemak verhogen.
    Het gebruiksgemak van het omgevingsrecht wordt verhoogd door de Omgevingswet inzichtelijker, voorspelbaarder en gemakkelijker in gebruik is. Alle weten en regels worden onder één wet samengevoegd en er komen zo veel mogelijk algemene regels.
  2. Integrale benadering stimuleren
    De Omgevingswet stimuleert een integrale aanpak tussen verschillende sectoren die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Dit leidt tot betere afstemming tussen de verschillende disciplines. Betere integrale afstemming leidt tot versnelde en transparantere processen.
  3. Meer bestuurlijke afwegingsruimte
    Decentrale overheden krijgen onder de Omgevingswet meer ruimte voor afweging van de aanvaardbare kwaliteit van de leefomgeving. Onder de huidige wet- en regelgeving is centraal vastgelegd welke normen voor bijvoorbeeld geluid en trillingen toegestaan zijn. Onder de Omgevingswet kunnen gemeenten zelf maatwerk leveren per deelgebied.
  4. Processen versnellen en verbeteren
    De termijnen voor besluitvorming van overheden is verkort. Zo is de beslistermijn rondom vergunningverlening verkleind van zesentwintig naar acht weken.
omgevingsstelsel-4-verbeteringen

Over het kennisdossier Omgevingswet

In dit kennisdossier delen we de kennis en praktijkvoorbeelden die in de G40-leerkring Omgevingswet worden behandeld. Platform31 organiseert deze leerkring samen met de VNG voor de ambtelijke themagroep Omgevingswet van de G40. Het is voor de 40 grootste steden van Nederland dé plek om kennis op te doen en praktijkvoorbeelden te delen. Dat doen we sinds eind 2016 ongeveer om de vijf weken, met Amersfoort als stamplaats. Met dit kennisdossier faciliteren we deelnemers en maken we het voor andere partijen mogelijk om mee te profiteren. Het kennisdossier is in hoofdzaak gericht op medewerkers van gemeentelijke overheidsorganisaties.

Per 2020 nemen ook de G4-steden – Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht – deel aan de leerkring, die daarmee is omgedoopt naar de G40/G4-leerkring Omgevingswet.

Leeswijzer

Dit kennisdossier Omgevingswet is opgedeeld in drie hoofdstukken. De driedeling DSO, Anders werken en Instrumenten is ontleend aan de indeling die het programma Aan de slag met de Omgevingswet hanteert. Bij ieder hoofdstuk zijn voorbeelden uit de praktijk te vinden waar tijdens de G40/G4 leerkring Omgevingswet aandacht is besteed.

Het eerste hoofdstuk gaat over het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). Vanaf 2021 moeten alle overheden gaan werken met dit digitaal stelsel. Dit brengt meer transparantie voor externen en zal processen zoals vergunningaanvragen vergemakkelijken. Het tweede hoofdstuk gaat in op ‘Anders Werken’, dit gaat over de cultuuromslag die plaats zal moeten vinden om in de geest van de Omgevingswet te kunnen werken. Het derde hoofdstuk gaat in op de juridische instrumenten die de Omgevingswet biedt. Zes kerninstrumenten zijn opgesteld voor het beheer van de fysieke leefomgeving. Verder kunt u via de inhoudsopgave in de rechterkolom de verslagen en presentaties van de G40/G4-leerkringbijeenkomsten raadplegen, ziet u welke Omgevingswetgerelateerde projecten Platform31 uitvoert en welke Omgevingswetexpertise zich in netwerk van marktpartijen bevindt.