Externe publicaties

Flevoland: Onderzoek Wonen met Zorg vraagt om nieuwe (ver)bouwopgave

Provincie Flevoland, 25 november 2021

Door een grote toename van huishoudens met ouderen en zorgbehoevenden in 2040, ontstaat extra vraag naar wonen met zorg. Het is daarom belangrijk dat er bij de ontwikkeling van nieuwe woningen of het verbouwen van bestaande woningen in de toekomst voldoende huizen zijn waar vanuit zorg aangeboden kan worden. Dat blijkt uit het de Verkenning Wonen met zorg 2020-2040 (pdf) dat ABF Research in opdracht van de provincie Flevoland uitvoerde naar de woonwensen van zorgbehoevenden, waaronder ouderen.

Lees verder


Groeiende vraag naar mantelzorg komt steeds vaker neer op mantelzorger met werk

RIVM, 10 november 2021

Om aan de groeiende zorgvraag te voldoen, wordt in de toekomst naar verwachting steeds vaker een beroep gedaan op mensen die mantelzorg verlenen en daarnaast werken. Om ervoor te zorgen dat deze groep mantelzorgers dit volhoudt, is aandacht en passende ondersteuning belangrijk. Dat concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu uit een onderzoek naar werkende mantelzorgers: Werkende mantelzorgers van ouderen.

Lees verder


No place like home? Residential mobility and housing preferences of older adults in the Netherlands

Rijksuniversiteit Groningen, september 2021

Petra de Jong onderzocht de verhuismobiliteit en woonvoorkeuren van ouderen in Nederland. Zij keek in het bijzonder naar mogelijke verschillen in woonkeuzegedrag onder ouderen. Eerder onderzoek laat zien dat ouderen over het algemeen zeer weinig verhuizen. Er is echter weinig bewijs voor dat de geringe verhuismobiliteit van ouderen wordt bepaald door een eigen keuze of dat die een reactie is op beperkingen, zoals het ontbreken van mogelijkheden op de woningmarkt. De Jong toont aan dat wanneer ouderen een keuze krijgen (zij het een hypothetische), de overgrote meerderheid van de respondenten de voorkeur geeft aan de huidige woonsituatie. Zij concludeert in haar proefschrift daarom dat de immobiliteit van Nederlandse ouderen vooral wordt ingegeven door vrije wil en niet zozeer door het ontbreken van alternatieve woningen.
Verder kan ze:

  • niet concluderen dat de keuze om de huidige woonsituatie te continueren te danken is aan de geschiktheid van deze woning en/of leefomgeving.
    En toont ze aan dat:
  • dat ‘de oudere’ niet bestaat. Via een leefstijlsegmentatiemethode identificeerde ze vijf categorieën ouderen die (min of meer) dezelfde standpunten, motivaties en attitudes hadden met betrekking tot huisvesting

Lees verder

Zie ook: ‘Meer nodig dan standaardflatje om ouderen uit te groot huis te krijgen’ (NOS, 8 september 2021)


Zilveren Kruis en Syntrus Achmea pleiten voor meer ouderenwoningen

Syntrus Achmea, 20 juli 2021

In 2040 telt Nederland bijna 5 miljoen 65-plussers, onder wie 1,8 miljoen alleenstaanden. Om alle ouderen een gezond en passend thuis te bieden, moeten er tot 2040 ten minste 500.000 woningen (om)gebouwd worden. Syntrus Achmea en zorgverzekeraar Zilveren Kruis, beide onderdeel van Achmea, hebben hun krachten gebundeld om deze maatschappelijke opgave aan te pakken. Daarbij pleiten zij voor meer gemeenschappelijke woonvormen en zorg rondom huis.

Lees verder


‘Oudere met verpleging thuis leeft langer dan in verpleeghuis’

VU, juni 2021

18.000 ouderen in Nederland krijgen verpleeghuiszorg thuis. Zij leven gemiddeld langer dan ouderen in het verpleeghuis, zo blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit (o.a. gezondheidseconoom Xander Koolman). 2100 ouderen die zorg kregen van zorgorganisatie Fundis in de regio Gouda, of van MeanderGroep in de regio Heerlen, vormden samen de onderzoeksgroep.

Lees verder (Trouw)


Zo lang mogelijk thuis wonen niet voor iedereen de beste oplossing

Erasmus Universiteit, 16 juni 2021

Gezond oud worden willen we allemaal, maar de realiteit is dat veel mensen last krijgen van ouderdomsklachten en langdurige zorg nodig hebben. Hoe streven we – met een zorgstelsel dat onder druk staat – naar een toekomst waarin voor iedereen gezorgd wordt? Dat bracht Judith Bom van Erasmus School of Health Policy & Management in haar proefschrift in kaart. Ze keek hierbij naar de rol van mantelzorg en naar de impact van verpleeghuisopname.

Lees verder


Dialoognota Ouder worden 2020-2040

Ministerie van VWS, april 2021

De Dialoognota Ouder worden 2020-2040 is een notitie aan de hand waarvan met diverse partijen is gesproken over de mogelijke betekenis voor beleid van het toenemend aantal ouderen en de veranderende inzichten omtrent ouder worden. De Dialoognota geeft een overzicht van beleidsopties die bij kunnen dragen aan de gezondheid van ouderen, bevordering van hun zelfredzaamheid en de borging van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid.

Lees verder


Bouw niet nog meer verpleeghuizen, kies voor andere woonvormen

Alzheimer Nederland, april 2021

Er zijn onvoldoende passende woonvormen tussen thuis en het verpleeghuis in, zo blijkt uit onderzoek (pdf) van Alzheimer Nederland. Meer dan driekwart van de zorgprofessionals en mantelzorgers vindt het aanbod van woningen en woonvormen voor mensen met dementie niet passend. Bij achteruitgang is alleen het verpleeghuis een optie, maar dit is lange tijd een brug te ver en bovendien heeft men grote weerstand hiertegen. Mensen met dementie blijven hierdoor onverantwoord lang thuis wonen, met crisissituaties tot gevolg.

Lees verder


Blijven of een volgende stap?

AM, 7 april 2021

Onderzoek van gebiedsontwikkelaar AM naar de woon- en verhuiswensen van actieve senioren in de leeftijd van 55 tot 75 jaar met de titel, Blijven of een volgende stap? (pdf). Ondanks de toename van in totaal 156.000 huishoudens in 2035, zijn de actieve senioren nog steeds onderbelicht op de woningmarkt. Het onderzoek pleit voor meer aandacht voor deze diverse groep, waardoor er een betere afstemming tussen vraag en aanbod ontstaat.

Lees verder


Inspelen op woonwensen eigenzinnige senioren kan woningmarkt in beweging brengen

Stadszaken, 16 maart 2021

Veel woonvormen zijn gericht op senioren die graag bij elkaar wonen en op zoek zijn naar gezellige activiteiten. Maar eigenzinnige en individualistische senioren vormen met een aandeel van 13 procent ook een significante doelgroep. Inspelen op de wensen van deze doelgroep en de bijbehorende leefstijl kan de woningmarkt in beweging zetten, waardoor er nieuwe verhuisketens ontstaan. Dat blijkt uit het onderzoek Het nieuwe grijs is kleurrijker dan ooit van onderzoeksbureau MarketResponse.

Lees verder


Brede coalitie presenteert: Tien uitgangspunten voor toekomstbestendige ouderenzorg

ActiZ, 11 maart 2021

Twaalf landelijke partijen die betrokken zijn bij en zich verantwoordelijk voelen voor de zorg en ondersteuning aan ouderen maken zich grote zorgen over de ouderenzorg in de nabije toekomst. Ze presenteren daarom ‘Tien uitgangspunten voor toekomstbestendige ouderenzorg’. De uitdagingen stapelen zich op en toekomstgerichte oplossingen ontbreken. De vergrijzing noopt tot politieke keuzes en de totstandkoming van een nieuw kabinet biedt hiervoor een uitgelezen mogelijkheid.

Lees de Tien uitgangspunten voor toekomstbestendige ouderenzorg


Kwesties voor het kiezen 2021

SCP, 11 maart 2021

In Kwesties voor het kiezen 2021 inventariseert het SCP kansrijke oplossingsrichtingen voor vijf maatschappelijke kwesties op basis van de laatste stand van de sociale wetenschappen, waaronder de kwestie langer thuis wonen van ouderen met een zorgbehoefte. Daarbij is ook gekeken hoe politieke partijen zich in de verkiezingsprogramma’s tot deze vraagstukken en oplossingsrichtingen verhouden. Politieke partijen kiezen hun eigen positie in deze kwesties en het SCP brengt deze met een beschouwende aanpak in beeld.

Lees het rapport of de samenvatting (pdf)


Wissels omzetten voor een veerkrachtige samenleving

RVS, 5 maart 2021

De gevolgen van de coronacrisis zijn een belangrijk vraagstuk voor veel burgers, zorgmedewerkers en bestuurders. De coronacrisis tast niet alleen onze fysieke gezondheid aan, maar ook onze mentale gezondheid, onze manier van samenleven en ons welzijn. Met een nieuw kabinet in aantocht kijkt de Raad vooruit. Wat is het perspectief? In dit advies komt de Raad met 4 prioriteiten voor het nieuwe kabinet, waaronder ‘Maak gezamenlijk wonen en ruimte voor ontmoeting mogelijk’. Werk vernieuwende woonzorgconcepten uit en koppel deze aan woningbouw-opgaven. De RVS onderschrijft hierbij het streven van de commissie-Bos om voor 2030 ten minste 70.000 extra geclusterde woningen voor ouderen te realiseren. Stimuleer ook initiatieven van burgers zelf.

Lees verder


Waarde van mantelzorg is 22 miljard per jaar

MantelzorgNL, 5 maart 2021

Voor het eerst is berekend wat de waarde van mantelzorg is voor de maatschappij: 22 miljard per jaar. Dit is niet gratis. De uren die je als mantelzorger besteedt aan zorg, kun je bijvoorbeeld niet werken. En val je als mantelzorger uit? Dan zijn de kosten om dit op te vangen nóg hoger. Mantelzorgers goed ondersteunen loont dus, zo blijkt uit het onderzoek dat Ecorys heeft uitgevoerd in opdracht van MantelzorgNL.

Lees verder


Actieagenda Wonen

34 organisaties, februari 2021

“Ouderenwoningen: woningcorporaties bouwen de komende 15 jaar 50.000 woongelegenheden voor ouderen in geclusterde woonvormen en investeren jaarlijks 40 miljoen in het levensloopbestendig maken van woningen. Ook professionele beleggers investeren in nieuw zorgvastgoed. De verpleeghuiscapaciteit wordt voor 2025 uitgebreid met 25.000 plaatsen.”

Lees verder


Thuiskomst. Wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond

ZorgSaamWonen, 11 februari 2021

De publicatie is bedoeld om te inspireren, te agenderen, handvatten te bieden en kennis te bundelen. Met interviews, portretten, columns, inzichten uit onderzoek en uit de praktijk biedt de publicatie een divers en kleurrijk geheel. ‘Er gebeurt veel, maar we zijn er nog lang niet’, zegt Sevilay Luiken Dalli, bestuurder van IMEAN Care in de publicatie. Dat geeft de huidige stand van zaken rond wonen, zorg en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond goed weer. De vraag van ouderen met een migratieachtergrond sluit onvoldoende aan op het aanbod. Langzamerhand nemen meer initiatiefnemers het heeft in eigen handen, zoals Sevilay.

Lees verder


‘Waar moeten opa en oma wonen? Gemeentelijke woonvisies en handelingsperspectieven onderzocht’

Finance ideas – SiRM, februari 2021

83 procent van de gemeenten ziet dat de woningvoorraad moet veranderen om ouder wordende bewoners passend te huisvesten. 70 procent geeft daarnaast aan dat het doorstromen van ouderen naar een meer geschikte woning een belangrijk aandachtspunt is. Het tekort aan geschikte woningen en de lage verhuisbereidheid van ouderen zijn hierbij de grootste knelpunten. Dit blijkt uit onderzoek van SiRM en Finance Ideas waarbij de woonvisies van 339 gemeenten zijn onderzocht op de aanpak van wonen en zorg voor ouderen. Het onderzoek legt bloot welke knelpunten gemeenten aan de vraag- en aanbodkant zien.

Lees verder


Monitor Ouderenhuisvesting 2020

Ministerie van BZK / ABF Research, 22 januari 2021

Het aantal huishoudens vanaf 55 jaar groeit de komende 15 jaar sterk, blijkt uit de eerste Monitor Ouderenhuisvesting die minister Ollongren op 22 januari 2021 naar de Tweede en Eerste Kamer stuurde.
In 2020 is 13 procent van het totale aantal huishoudens 75 jaar of ouder. In 2035 is dat 19 procent. Het aantal huishoudens van 55-plusser groeit van 3.7 miljoen in 2020 naar 4.5 miljoen in 2035. De monitor onderstreept de urgentie om voldoende in woningen voor ouderen te blijven investeren.

Lees verder

Zie ook: Databank ouderenhuisvesting

Taak en rol corporaties bij huisvesting ouderen

Companen, november 2020

De woningvoorraad en woonomgeving moet geschikt worden gemaakt voor ouderen die langer thuis wonen en tegelijk zorg en ondersteuning nodig hebben. Adviesbureau Companen onderzocht in opdracht van Aedes wie hiervoor, naast de woningcorporaties, aan de lat staan.

Lees verder


De toekomstige aanpak van wonen met zorg, Lessen van WHO CARES Community of Practice

College van Rijksadviseurs, oktober 2020

Hoe komen we tot vernieuwende vormen van wonen en zorg, ingebed in de wijk? Deze vraag staat centraal in de publicatie De toekomstige aanpak van wonen met zorg, Lessen van WHO CARES Community of Practice.

Lees verder


Monitor Langer Thuis 2020

RIVM, juli 2020

Het RIVM heeft 34 indicatoren uitgewerkt die zijn opgesteld binnen het Programma Langer Thuis, en de resultaten daarvan gebundeld in de Monitor Langer Thuis 2020. Het ministerie van VWS gebruikt deze resultaten om te zien of doelstellingen binnen het Programma Langer Thuis bereikt worden. De Monitor Langer Thuis 2020 is de tweede meting. In 2019 vond de nulmeting plaats. In 2021 zal de monitor nogmaals herhaald worden.

Lees verder


Marktonderzoek wonen en zorg Nederland 2040

HEVO, juli 2020

Alle gemeenten in Nederland staan voor een grote opgave op het gebied van ouderenhuisvesting en ouderenzorg. Ouderen wonen in toenemende mate zelfstandig en een beperkt deel van de ouderen woont in een verpleeghuis waarin ze zware zorg ontvangen. HEVO heeft voor alle gemeenten in Nederland in kaart gebracht wat de zorgprognose is en wat de ontwikkeling is van het aantal ouderen. Ook in de kleinere gemeenten verdubbelt de zorgprognose tot 2040 en verdubbelt het aantal 80-plussers. Er ontstaat een groot tekort aan ouderenwoningen en verpleeghuiscapaciteit.

Lees verder


Samen en oud in 2030

PBL, april 2020

PBL heeft op uitnodiging van de Commissie Toekomst Zorg Thuiswonende Ouderen de notitie ‘Samen en oud in 2030’ geschreven. Het centrale vraagstuk dat de Commissie heeft voorgelegd is hoe ouderen kunnen blijven participeren in onze samenleving, terwijl de kosten voor hun verzorging (enigszins) binnen de perken blijven. Deze studie biedt een verdere uitwerking van de uitgangspunten van de Commissie.

Lees verder


De derde levensfase: het geschenk van de eeuw

De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving, januari 2020

De RVS wil burgers en beleidsmakers laten zien welke mogelijkheden de derde levensfase biedt, zowel voor mensen in deze levensfase als voor de maatschappij. Hoe kan de samenleving beter aansluiten bij de wensen en behoeften van mensen in de derde levensfase, zodat zij meer mogelijkheden hebben om met hun kennis, ervaring en talenten bij te dragen aan de samenleving? En hoe helpt dit hen om prettig ouder te worden en zich voor te bereiden op hun vierde levensfase, waarin zij meer hulpbehoevend zullen zijn?

Lees verder


Toekomstverkenning mantelzorg aan ouderen in 2040

PBL, november 2019

Lees verder

Dit rapport gaat in op de vraag of er voldoende mantelzorg zal zijn voor de groeiende groep ouderen vanwege de vergrijzing en schetst een beeld van de verhouding tussen het aantal gevers en het aantal ontvangers van mantelzorg. Hierbij is ook gekeken naar de regionale ontwikkeling. Door de vergrijzing wonen steeds meer ouderen in de toekomst zelfstandig. Wanneer zij zorg nodig hebben dan is mantelzorg daarvan een belangrijk onderdeel. Dit komt echter onder druk te staan doordat het aantal gevers van mantelzorg per zelfstandig wonende 75-plusser naar verwachting afneemt van bijna 5 in 2018 naar 3 in 2040.


Aanpassen of verkassen? Langer zelfstandig in een geschikte woning

PBL, juni 2019

Ouderen wonen steeds langer zelfstandig, óók als de beperkingen toenemen. Om ook thuis te kunnen blijven wonen als de lichamelijke beperkingen toenemen, is het soms nodig dat ouderen hun woning aanpassen of dat ze verhuizen. Deze publicatie geeft aan dat ouderen doorgaans weinig bereid zijn om te investeren in het levensloopbestendig maken van hun woning. Zij investeren liever niet in aanpassingen die zij later mogelijk niet nodig hebben of die niet tot waardevermeerdering leiden.

Lees verder


Langer zelfstandig wonen in een geschikte woonomgeving

PBL, mei 2019

Ouderen wonen tot op steeds hogere leeftijd zelfstandig, ook wanneer zij minder mobiel worden en meer behoefte krijgen aan zorg. Die omgeving is echter lang niet altijd geschikt om oud in te worden, terwijl het belang van die directe omgeving voor de zelfredzaamheid juist toeneemt. Deze publicatie geeft weer dat vooral in de landelijke gebieden basale voorzieningen zoals de supermarkt, huisarts, apotheek en openbaarvervoerhaltes vaak niet op loopafstand zijn voor ouderen met een afnemende actieradius. Daarbij is het (mantel)zorgvangnet in deze gebieden bovendien vaak klein. In deze webpublicatie verkennen de auteurs twee mogelijke, elkaar versterkende oplossingen voor dit knelpunt:

  • het inrichten van de woonomgeving met een op ouderen afgestemd diensten- en voorzieningenniveau (zoals in woonservicegebieden)
  • het investeren in digitale infrastructuur om e-health, domotica en digitale diensten te ondersteunen.

Lees verder


Maatwerk in wonen: over de woonwensen van mensen met een beperking

Verwey Jonker Instituut, februari 2020

Onderzoek in opdracht van de ministeries van BZK en VWS naar de woonwensen en de woonsituatie van mensen met een beperking. Afhankelijk van de definitie wonen er in Nederland 1,35 tot 5,2 miljoen mensen (15-75 jaar – bron: VTV-2018) die in het dagelijks leven last hebben van belemmeringen vanwege een chronische ziekte, een psychische aandoening, of een verstandelijke-, zintuiglijke- of lichamelijke beperking. Deze mensen willen – net als mensen zonder beperking – het liefst zo zelfstandig mogelijk wonen in een gewone woonwijk in een woning die past.

Lees verder


Toekomstverkenning mantelzorg aan ouderen in 2040

SCP, november 2019

Zal er dan wel voldoende mantelzorg beschikbaar zijn voor de groeiende groep ouderen waarmee onze samenleving te maken krijgt vanwege de vergrijzing? Het rapport gaat in op deze vraag en schetst een beeld van de te verwachten ontwikkelingen op regionaal niveau van zowel het aantal zelfstandig wonende ouderen (75+) dat mantelzorg zal ontvangen in de toekomst (2018-2040) als de beschikbaarheid van gevers van deze mantelzorg.

Lees verder


Zelfstandig thuis op hoge leeftijd

PBL, juli 2019

Steeds meer ouderen wonen zelfstandig thuis. Het betreft een heel diverse groep, met onderling grote verschillen in bijvoorbeeld woonvoorkeuren. Ook heeft het langer zelfstandig wonen wederkerige relaties met andere (beleids)domeinen. Deze beleidsstudie hoort bij de verkenning die het PBL heeft gedaan naar het beleid rondom Langer Zelfstandig Wonen. Met de volgende deelstudies (2018-2019):

Lees verder


Wonen met zorg. Verkenning van particuliere woonzorg voor ouderen

SCP, juli 2019

Particuliere woonzorg voor ouderen is een sector die lijkt te groeien maar waarover nog weinig bekend is. Deze verkenning schetst een beeld van particuliere woonzorg voor ouderen met een langdurige zorgbehoefte en de doelgroep(en) waar de sector op is gericht. Aan bod komen onder meer verschillen en overeenkomsten met reguliere woonzorg (verpleeghuiszorg), achtergrond en motieven van ondernemers, knelpunten en enkele vraagstukken voor beleid.

Lees verder


Zorgen voor thuiswonende ouderen. Kennissynthese over de zorg voor zelfstandig wonende 75-plussers, knelpunten en toekomstige ontwikkelingen

SCP, april 2019

Kennissynthese over de zorg voor zelfstandig wonende 75-plussers, knelpunten en toekomstige ontwikkelingen. In 2030 zullen er ruim 2 miljoen 75-plussers zijn, 720.000 meer dan nu. Wat betekent dit voor de vraag naar zorg en ondersteuning? De publicatie geeft meer zicht op de toename van het aantal ouderen en waar deze ouderen zullen wonen. En ook wat de kenmerken zijn van de huidige en toekomstige ouderen. Zaken als de huishoudvorm, het opleidingsniveau, het inkomen en digitale vaardigheden beïnvloeden immers de vraag naar zorg. Met de toename van het aantal ouderen stijgt ook de urgentie om een oplossing te vinden voor de knelpunten in de zorg voor zelfstandig wonende ouderen. Deze knelpunten worden ook in deze publicatie beschreven.

Lees verder


Rapport ‘Monitor Investeren in de Toekomst 2017’ (bijlage bij Aanbiedingsbrief Staat van de volkshuisvesting 2017)

Rigo – Ministerie van BZK, april 2017

De Monitor Investeren in de toekomst (MIT) heeft als doel inzichtelijk te maken welke opgaven het meer zelfstandig wonen van ouderen en mensen met beperkingen levert voor het woonbeleid.

Lees verder


Van beschermd wonen naar een beschermd thuis.

Commissie Toekomst beschermd wonen, 2015

Een advies uit over de toekomst van het beschermd wonen. Het betreft de ontwikkeling van een visie, uitgangspunten voor een financieel verdeelmodel en gemeentelijke samenwerking.

Lees verder


Meer informatie