Beleid, rapportage en wetenschap (2013-2018)

De regionale economie 2018 (hoofdstuk 6)

CBS, 2018

Het CBS laat in dit onderzoek zien hoe de economie van grensregio’s zich verhoudt tot de rest van Nederland en de aangrenzende grensregio’s in België en Duitsland.

Uit deze vergelijking blijkt dat de welvaart in Nederland ten opzichte van België en de twee Duitse Bondslanden Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen het hoogst is, waarbij de verschillen tussen de landen groter zijn dan tussen de grensregio’s.

Desondanks doet elke grensregio – behalve de Belgische in vergelijking tot het hele land België – het economisch slechter dan de rest van het desbetreffende land. In Nederland is de achterstand het grootst: de welvaart ligt in Nederlandse grensregio’s die aan Duitsland grenzen, 6 à 8 duizend euro lager dan het Nederlands gemiddelde.

Lees verder (pdf)


Gebruik en relevantie van statistieken grensoverschrijdende arbeidsmarkt

Ecorys, 2018

Deze metastudie vergelijkt de studies die eerder waren uitgevoerd door het CBS en diens Vlaamse, Nedersaksische en Noordrijn-Westfaalse evenknieën naar de arbeidsmarkt in de grensregio’s. Hierbij wordt vastgesteld dat alle drie de studies tot de conclusie komen dat de arbeidsmarkt aan elke kant van de grens meer verbonden is met de nationale arbeidsmarkt dan met de arbeidsmarkten in de buurlanden.

De data over de arbeidsmarkten is bovendien zo versnipperd dat ze “onvoldoende houvast” bieden om goed beleid mee te kunnen formuleren. Het geobserveerde gevolg hiervan is dan ook dat data tot nog toe weinig gebruikt wordt bij het vormgeven van beleid.

Lees verder (pdf)


Wonen over de grens

BPD (onderdeel van Rabobank), 2018

Met behulp van een enquête heeft BPD onderzocht wat mensen aan beide kanten van de Nederlandse en Duitse grens over het buurland denken en welke overwegingen zij

Lees verder (pdf)


Eenheid in verscheidenheid? – Evaluatie informatiestructuur voor grensgangers tussen Nederland, Duitsland en België

I&O Research (Ten Doeschot, Esselink, Ten Hove, Lenderink), december 2017

In 2015 zijn de GrensInfoPunten opgericht, waar burgers op een toegankelijke manier informatie kunnen krijgen over het werken in hun buurland – Nederland, België of Duitsland. Dit rapport geeft een overzicht van de veranderingen die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden in de informatievoorziening aan grenswerkers en hoe het huidige systeem aansluit op de ambities en behoeften van betrokkenen.

Lees verder (pdf)


Eindrapport sociale en economische potentie van de Wunderline

CIMA Institut für Regionalwirtschaft GmbH & Rijksuniversiteit Groningen, maart 2017

Beschrijving van de (economische) kansen van een intensief gebruikt spoorverbinding van Groningen naar Bremen.

Lees verder


Boosting growth and cohesion in EU border regions

EU Commission, 2017

De Europese Commissie uit in dit document zijn visie op de grensoverschrijdende arbeidsmarkt tussen haar deelstaten. Hierbij worden de nationale overheden opgeroepen om werk te maken van de verbetering van samenwerkingsverbanden, o.a. door beter taalonderwijs, betere OV-verbindingen en een betere samenwerking tussen arbeidsinstanties.

Lees verder (pdf)


Grenzen slechten, regio’s verbinden, mensen bewegen

Actieteam Grensoverschrijdende Economie en Arbeid (ministerie van EZK), 2017

Een speciaal actieteam met leden van de ministeries van EZK en BZK, de VNG, Euregio’s en MKB Nederland stellen in deze publicatie voor om informatievoorziening, arbeidsbemiddeling, het onderwijs in buurtaal en -cultuur, ondernemerschap en de bereikbaarheid van plaatsen in grensregio’s te verbeteren.

Lees verder (pdf)


Voortgangsrapportage actiepunten grensoverschrijdende economie en arbeid

I&O research, 2017

De voortgang die is geboekt in de activiteit die werden voorgedragen in het actieplan Grenzen slechten, regio’s verbinden, mensen bewegen (pdf) wordt in dit rapport geëvalueerd.

Lees verder (pdf)


De arbeidsmarkt aan de grens met en zonder grensbelemmeringen

CPB (Notitie) november 2016

Het CPB heeft in opdracht van het Min. van BZK onderzocht hoe de arbeidsmarkt in grensregio’s het beste zou kunnen worden gestimuleerd. Het door landen wederzijds accepteren van diploma en kwalificaties zou een goede bijdrage leveren, evenals het eventueel uitbreiden van transportmogelijkheden over grenzen heen. Daarentegen blijkt echter ook dat taal- en cultuurverschillen persistent en daarom moeilijk weg te nemen zijn.

Lees verder (pdf)


Duitslandstrategie

Oost-Nederland (provincies Overijssel & Gelderland), 2016

In dit document leggen de provincies Overijssel en Gelderland een gezamenlijke strategie vast voor de manier waarop zij grensoverschrijdende samenwerking met hun Duitse buren in Noordrijn-Westfalen willen vormgeven, vooral wat betreft de arbeidsmarkt.

Men erkent dat de opportunistische houding uit het verleden niet goed heeft gewerkt. De eerste prioriteit waar de beide provincies nu aan willen werken is het intensiveren en verbeteren van de bestuurlijke relaties, dit vormt de “ruggegraat van de Duitslandstrategie.” (p.6)

Lees verder (pdf)


Werken over de grens

Arend Edzes et al. Rijksuniversiteit Groningen, 2016

Arend Edzes en zijn medeonderzoekers stellen in dit artikel vast dat vooral in de zuidelijk grensregio’s met Noordrijn-Westfalen en België, de nog onbenutte potentie voor een grensoverschrijdende arbeidsmarkt het grootst is. Dit komt mede door de relatief grote verstedelijkte gebied in deze omgeving. Voor Zuid-Limburg betekent dit dat 740.000 extra banen binnen bereik zijn, tegenover bijvoorbeeld slechts 120.000 voor Oost-Groningen.

Om dit potentieel beter te benutten noemen de auteurs drie zaken die van belang zijn:

  1. Onderzoeken wat de kenmerken zijn van de grensoverschrijdende arbeidsmarkt, omdat hierover nog te weinig bekend is om effectief beleid te kunnen formuleren.
  2. De beleidsinspanningen moeten worden gemonitord en geëvalueerd op efficiëntie en effectiviteit

Betere samenwerking en vastlegging van het gezamenlijk belang tussen Nederland en de buurlanden België en Duitsland

Lees verder


De arbeidsmarkt in de grensregio van Nederland-Nedersaksen

CBS & Landesamt für Statistik Niedersachsen, 2016

Vergelijking van de arbeidsmarkten in Nederland en Nedersaksen. Deze blijken duidelijk te zijn gescheiden door verschillen in bevolkingssamenstellingen, opbouw van de economie en werkloosheid. Zo is in aan de Nederlandse kant van de grens, in Drenthe en Groningen, de dienstensector sterk vertegenwoordigd, terwijl dit in Nedersaksen de productiesector is. Mede hierdoor vindt er nauwelijks grensoverschrijdende mobiliteit in werk en onderwijs plaats.

Lees verder


Nederlandse grensregio’s en de glazen muur met Duitsland en België

Frits Bos & Wouter Hogervorst, Tijdschrift voor Politieke Economie, juni 2016

Karakterisering van de grensbarrières die bestaan tussen Nederland en haar buurlanden. Hierbij wordt gewezen op de mogelijkheden van agglomeratievoordelen bij het verbinden van stedelijke gebieden (Zuid-Limburg met Luik en Aken) en de mogelijkheid voor toenemende leefbaarheid in tussen landelijke gebieden (Oost-Groningen en Drenthe met Nedersaksen). Een belangrijk punt van aandacht is het op elkaar laten aansluiten van vaardigheden van werkzoekers met de gevraagde vaardigheden in vacatures aan de andere kant van de grens.

Lees verder (pdf)


Internationaliseringsmonitor Duitsland

CBS, september 2016

Het CBS analyseert in dit rapport de economische relatie tussen Nederland en Duitsland. Hieruit blijkt dat Duitsland een van Nederlands belangrijkste handelspartners is. Dit is echter niet zichtbaar in de pendelstromen van mensen die in hun respectievelijke buurland werkzaam zijn: slechts de helft van de pendelstromen tussen Nederland en Duitsland bestaat uit werknemers die niet de nationaliteit hebben van het land waar ze werkzaam zijn. Bovendien geldt hierbij dat de grootte van de pendelstroom slechts een fractie is van wat het zou kunnen zijn (10%).

Lees verder


Aan de andere kant van de grens

Frits Oevering (Rabobank/Raboresearch), 2015

Karakterisering van en vergelijking met Nederlands directe buurstaten of gewesten: Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen in Duitsland, evenals de Vlaamse en Waalse Gewesten in België. Dit blijkt zinvol te zijn, omdat Nederland qua economie, oppervlakte en bevolkingsgrootte zich meer op het niveau van deze individuele staten/gewesten bevindt dan op nationaal niveau – zeker in vergelijking met Duitsland.

Lees verder


De arbeidsmarkt in de grensregio’s van Nederland en Noordrijn-Westfalen

CBS & Information und Technik Nordrhein-Westfalen, Geschäftsbereich Statistik, 2015

Volgens deze vergelijking tussen Nederland en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen pendelen meer dan twee keer zoveel mensen van Duitsland naar Nederland als andersom. Deze vaststelling draagt ertoe bij dat wordt geconcludeerd dat de “grensoverschrijdende arbeidsmarkt tussen Noordrijn-Westfalen en Nederland staat nog in de kinderschoenen [staat].”

Net als in Nedersaksen is de industrie in Noordrijn-Westfalen belangrijker dan de dienstensector, die aan de Nederlandse kant van de grens dominant is. Weliswaar speelt de Duitse dienstensector een steeds grotere rol naarmate men dichter bij de grens komt, maar wordt dit verschil niet volledig opgeheven.

Lees verder

Lees verder (pdf)


Grensoverschrijdende arbeidsmarkt: voorbij de romantiek

Arend Edzes et al. (Rijksuniversiteit Groningen), 2015

In dit artikel vragen onderzoekers zich af of het voornemen van het Nederlandse kabinet in 2014 om zoveel mogelijk praktische belemmeringen rond grenswerk weg te nemen, daadwerkelijk uitvoerbaar is. Hierbij kritiseren de onderzoekers de instelling dat vooral wordt gezocht naar mogelijkheden om Nederlanders in Duitsland aan het werk te zetten, terwijl niet wordt gedacht aan het aantrekken van Duitse werknemers in Nederland.

Daarnaast vraagt men zich af of de geringe grenspendel niet (ook) veroorzaakt wordt door het klassieke ‘wij-zij-denken’ tussen Nederlanders en Duitsers, waardoor welke afname van bureaucratische barrières dan ook slechts beperkt effectief zou zijn.

Als laatste twijfelen de onderzoekers eraan of er wel echt een krapte op de Duitse arbeidsmarkt in de grensstreek bestaat, en het gewekte beeld onder Nederlandse bestuurders van vele onvervulde Duitse vacatures eerder berust op wishful thinking.

Lees verder


Investeren in de grensregio’s is investeren in de toekomst

VNG, 2015

In dit position paper van VNG over de knel- en actiepunten voor een beter grensoverschrijdende arbeidsmarkt wordt de grens expliciet gezien als een ‘verbinding’, in plaats van een ‘barrière.’ (p.2)

Men richt zich bij het formuleren van te nemen acties op het creëren van meer experimenteerruimte, een betere informatievoorziening en beter taalonderwijs. Hierbij richt men zich impliciet enkel op Nederlandse werknemers, die in het ideale geval tot 3,3 miljoen vacatures zouden kunnen vervullen.

Lees verder


Arbeidsmarkt zonder grenzen

PBL, CBS, juli 2015

Uitgebreid rapport over de situatie van de arbeidsmarkt in de grensregio’s, de oorzaken daarvan en wat er kan worden verbeterd. Er worden verschillende voorstellen gedaan t.a.v. beleid, uitgaande van een gedifferentieerd beeld van de grenseconomieën. Daaruit komt het beeld naar voren dat er moet worden gelet op het niveau aan verstedelijking, het type werk dat dominant is binnen een regio, de kwalificaties van werknemers en de invloedrijke relatie tussen enerzijds de arbeidsmarkt en anderzijds de woningmarkt en woonlasten.

Lees verder


Grensoverschrijdend perspectief Zuid-Limburg

Provincie Limburg, 25 september 2014

Uit onderzoek voor de provincie Limburg is gebleken dat Zuid-Limburg kan profiteren van de verbinding met Belgische en Duitse buurregio’s. Vooral op het terrein van wonen, werken en onderwijs valt nog veel te winnen. Hiervoor moeten obstakels worden overwonnen t.a.v. verschillende ontwikkelingsprioriteiten van de verschillende buursteden, evenals bekende obstakels als taal, cultuur en institutionele verschillen. De regio rond Aken wordt genoemd als een omgeving die veel overeenkomsten vertoont met Zuid-Limburg en daarom goed geschikt zou zijn voor nauwere grensoverschrijdende samenwerking.

Lees verder (pdf)


Atlas van kansen voor Zuid-Limburg, Tongeren, Luik en Aken

Atlas voor gemeenten (Roderik Ponds, Clemens van Woerkens, Gerard Marlet), 2013

Onderzoek naar de kansen voor de ontwikkeling van de grensregio rondom Zuid-Limburg wanneer de arbeidsmarkten van Aken (Duitsland), Tongeren en Luik (België) en Zuid-Limburg geïntegreerd worden.
De arbeidsmarkten in alle regio’s zouden volgens de auteurs, mede vanwege het stedelijke karakter van de omgeving, profiteren van een groter aanbod aan vacatures en werknemers, wat op zijn beurt de inzettende vergrijzing zou kunnen tegenwerken.

Lees verder


Atlas van kansen voor Noord-Limburg, Viersen en Kleve

Atlas voor gemeenten (Roderik Ponds, Clemens van Woerkens, Gerard Marlet), 2013

Door de relatieve nabijheid van het Ruhrgebied bestaat er voor Noord-Limburg een goede kans om de vergrijzing en relatief hoge werkloosheid tegen te gaan. De auteurs van deze adviseren een sterkere integratie van de arbeidsmarkt in Noord-Limburg met die van Kleve en Viersen (beiden in Duitsland) om dit te bewerkstelligen.

Lees verder (pdf)


Atlas van kansen voor Midden-Limburg, Viersen, Heinsbergen en Maaseik

Atlas voor gemeenten (Roderik Ponds, Clemens van Woerkens, Gerard Marlet), 2013

Door de relatieve nabijheid van het Ruhrgebied bestaan er voor Midden-Limburg en Maaseik goede kansen om de vergrijzing en relatief hoge werkloosheid tegen te gaan. De auteurs van deze adviseren een sterkere integratie van de arbeidsmarkt in Midden-Limburg met die van Viersen en Heinsbergen (beiden in Duitsland) om dit te bewerkstelligen.

Lees verder


Van stilstand naar verandering

EIPA, 2013

Het EIPA biedt met deze publicatie ‘Praktische oplossingen voor [de] verbetering van de arbeidsmobiliteit in de grensregio’. Het gaat hierbij onder meer om de uitbreiding van het Grensinfopunt-model, het beter afstemmen van online-vacaturebanken, de erkenning van diploma’s aan de andere kant van de grens verbeteren en het stimuleren van onderwijs aan beide kanten van de grens door ‘Ler(n)ende Euregio’.

Lees verder

logo-grensoverschrijdende-arbeidsbemiddeling