(sociaal) Ondernemerschap

Ondernemerschap is dé motor die de economie laat groeien en nieuwe werkgelegenheid creëert. Een dynamisch, creatief en innovatief bedrijfsleven is voor Nederland van levensbelang om de concurrentiepositie te verbeteren. In steden en regio’s waar de bevolkingsgroei stagneert of afneemt, is ondernemerschap de belangrijkste factor die voor economische dynamiek en groei kan zorgen.

Veel meer dan in het verleden wordt het dynamiseren van de economie en het bevorderen van ondernemerschap van belang. Ondernemerschap is – naast investeren, innoveren en onderwijs – een van de vier sleutelvariabelen om te komen tot een hogere arbeidsproductiviteit.

Maatschappelijk verantwoord en sociaal ondernemen stelt een nieuw type ondernemers in staat op een duurzame manier bij te dragen aan economische groei. Door de focus te verbreden van enkel financiële winst naar maatschappelijke winst, draagt sociaal ondernemerschap op een andere manier bij aan de groei van de economie.

Door innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen aan te dragen, zorgen deze ondernemers bijvoorbeeld ook voor meer werkgelegenheid. Onder meer bij groepen mensen die anders langs de kant blijven staan.

In dit deel van het kennisdossier Economische veerkracht geven publicaties, projecten en nieuwsberichten een overzicht van trends en ontwikkelingen in het ondernemerschap.

Nieuws

Pilot verlaging regeldruk stimuleert ondernemerschap in binnensteden

De 12 binnensteden die deelnamen aan de Platform31-pilot Verlichte regels winkelgebieden experimenteerden met een ondernemersgerichte werkwijze. Gemeenten spanden zich in het kader van de pilot extra in om geldende regels flexibeler te interpreteren, zodat veel initiatieven wél doorgang konden vinden, ook als ze in eerste instantie niet passend leken.


Je stad kennen als basis voor het activeren van initiatief

Een terugtredende overheid leidt zeker niet automatisch tot het activeren van de burger. De vraag is of het mogelijk is een context te creëren die maatschappelijk initiatief en sociaal ondernemerschap stimuleert. De deelnemers aan de masterclass Midsize NL zochten naar de lokale kracht van de middelgrote stad. En verdiepten zich in het samenwerken in nieuwe verhoudingen tussen overheid en burgers die iets willen. Succesfactor nummer één: de stad kennen en aansluiten op de behoefte van burgers.


Buurtwerkplaats Noorderhof sleutelt sociaal ondernemerschap

Vijf jaar geleden startte de Buurtwerkplaats op het braakliggende terrein Noorderhof als sociaal experiment voor een leefbaarder Amsterdam Nieuw West. Er werd een loods neergezet waar buurtbewoners met gezamenlijk gereedschap konden klussen. Nu de gemeente voor 10 jaar heeft bijgetekend, manifesteert het project zich tot een sociale onderneming.


Promoot prille liefde eigenaar en ondernemer

Een vruchtbare aanpak van aanloopstraten vergt een goede communicatie en samenwerking tussen ondernemers en vastgoedeigenaren in die straten. Inzicht in mogelijke juridische consequenties van herbestemming is daarbij van belang. Voorkom planschade, maar nog belangrijker is het samen investeren in kwaliteit. In de vierde expertmeeting van het experiment Aangename aanloopstraten in Helmond stond de vastgoedeigenaar centraal.


Publicaties

Sociaal ondernemen: maatschappelijke opgaves
combineren met een bedrijfsmatige aanpak

Maatschappelijke opgaven aanpakken op een ondernemende wijze; dat is wat sociaal ondernemers doen. Het aantal sociaal ondernemers groeit, en daarmee ook hun impact én de economische bedrijvigheid. Die impact is bijvoorbeeld gericht op een meer inclusieve arbeidsmarkt, betere zorg, minder armoede of een circulaire voedselvoorziening. Tegelijkertijd
moet er geld worden verdiend, want zonder een verdienmodel is de maatschappelijke impact niet van blijvende aard. In elke stad, dorp en regio zijn er goede sociaal ondernemende ideeën die met een extra duwtje in de rug werkelijkheid worden. Daar ligt een kans voor lokale overheden: nieuwe banen creëren of duurzaamheidsambities realiseren.


Prille kansen: de samenwerking tussen sociale ondernemingen en gemeenten in Nederland

In dit rapport staat de samenwerking tussen gemeenten en sociale ondernemingen centraal. Gemeenten zijn voor sociale ondernemingen belangrijk omdat ze vaak eenzelfde maatschappelijk doel nastreven en een belangrijke afnemer kunnen zijn voor hun producten en diensten. In de praktijk valt de samenwerking nog tegen; sociale ondernemingen struikelen vaak over de vele loketten van gemeenten en ook het inkoopbeleid van gemeenten vraagt om wijzigen om meer kansen te kunnen bieden voor sociale ondernemingen.


Zzp’ers in de G32-steden

Welke positie hebben zzp’ers binnen de gemeenten? En welke rol heeft de gemeente ten aanzien van de zzp’ers? Dit onderzoek van Platform31 in opdracht van het G32-stedennetwerk draagt bij aan de kennisontwikkeling op dit gebied. Ook biedt het rapport aanbevelingen. Zo wordt er onder meer geopperd dat de gemeente haar aanbestedingsprocedures zo inricht dat het voor zzp’ers makkelijker wordt om hier met succes aan deel te nemen. Ook wordt gesuggereerd dat de verbinding tussen ambtenaren van Economische Zaken en van Sociale Zaken sterker moet worden, zodat een zzp’er snel geholpen kan worden als die in financiële problemen dreigt te geraken.


Actieprogramma sociaal ondernemen

De gemeente Amsterdam heeft dit actieprogramma voor de periode 2015-2018 opgesteld om sociaal ondernemerschap te bevorderen, en zodoende meer maatschappelijke impact te bereiken. Er wordt geïnventariseerd wat de stand van zaken is van sociale ondernemers in Amsterdam, en hoe de omgeving van dit type ondernemers eruit ziet. Zeventien maatregelen, waaronder het aantrekken en ontwikkelen sociaal ondernemerschapsevents en het verder betrekken van sociale ondernemingen bij maatschappelijke uitdagingen waarmee de gemeente Amsterdam kampt (middels Challenges en labs), moeten bijdragen aan de versterking van het sociale ondernemerschap. Zes actielijnen staan hierbij centraal: (1) vergroten van kennis van en over sociaal ondernemerschap in Amsterdam; (2) versterken van het netwerk en de omgeving voor sociale ondernemingen; (3) bevorderen van meer werk/opdrachten voor sociale ondernemingen; (4) bevorderen van meer kapitaal voor sociale ondernemingen; (5) versterken van ondernemers-
vaardigheden; en (6) branding van Amsterdam als dé plek voor sociaal ondernemen.


Duurzaam werken aan ondernemerschap – inspiratiegids voor gemeenten

Hoe kunnen gemeenten ondernemende gemeenten worden? En wat betekent dit voor hun aanpak van ondernemerschap, arbeidsmarkt en andere sociale kwesties? De VNG geeft acht aanbevelingen, beginnend bij integrale samenwerking tussen Economische Zaken en Sociale Zaken op het hoogste niveau. Daarnaast pleit de VNG onder andere voor de creatie van ondernemerspleinen en -loketten, de stimulering van ondernemerschap door bijvoorbeeld netwerken, financiering en advies voor starters te faciliteren en voor het behoud van levensvatbare bedrijven en hun werkgelegenheid.


Boosting the development of efficient SMEs in the Netherlands

De Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) geeft in deze publicatie de stand van zaken rondom het Nederlandse MKB weer en doet een aantal beleidsaanbevelingen. In eerste plaats benadrukt de OECD de financieringsproblemen voor het MKB. Daarna geeft het een kader ter ondersteuning van MKB-bedrijven. Hierin worden mogelijkheden voor financiering, het aanjagen van innovatie, de hervorming van wetgeving met betrekking tot sociale zekerheid, de hervorming van het belastingstelsel en het reduceren van obstakels voor ondernemerschap genoemd. Zoals overtollige bureaucratie en wet- en regelgeving voor het starten van een onderneming.


De waarde van sociaal ondernemerschap

Hoe zit het met sociaal ondernemerschap in Nederland? Er lijkt een steeds groter beroep te worden gedaan op het bedrijfsleven om maatschappelijke problemen te helpen oplossen. In deze publicatie van Panteia wordt voor Midden-Nederland nagegaan op welke manier sociale ondernemingen verschillen van economisch gedreven en sociaal georiënteerde ondernemingen in het nastreven van maatschappelijke waardecreatie. Tweehonderd ondernemers, verspreid over de sectoren zorg & medisch, bouwen & ontwerpen, financiële en adviesdiensten, ICT & media en transport & logistiek, zijn meegenomen in dit onderzoek.


Practices

Roadmap Sociaal Ondernemerschap

In de roadmap Sociaal Ondernemerschap van het G40 Stedennetwerk zijn ervaringen en inzichten van verschillende gemeenten gebundeld. De afgelopen jaren is veel ervaring opgedaan met het benutten van de ondernemerskracht van sociale ondernemers om maatschappelijke vraagstukken op te pakken. Deze ervaringen bieden gemeenten handvatten om van elkaar te leren. Daarnaast zijn er instrumenten ontwikkeld om sociaal ondernemerschap verder te stimuleren.


City Deal ‘De inclusieve stad’

In ‘De Inclusieve Stad’ werkten vijf steden (Zaanstad, Leeuwarden, Enschede, Utrecht en Eindhoven) samen aan innovatieve, baanbrekende aanpakken in het sociaal domein. Vertrekkend vanuit het perspectief en met betrokkenheid van het huishouden maar ook met oog voor het uiteindelijk (maatschappelijk/ financieel) rendement van interventies.
De City Deal ‘Inclusieve Stad’ is begin 2018 afgerond en heeft een vervolg gekregen in het traject City Deal Eenvoudig Maatwerk, als onderdeel van het programma Sociaal Domein


City Deal: Warm welkom voor talent

Deze City Deal beoogt elke hoogwaardige ondernemer die in Nederland wil starten ruim baan te bieden. Het Nederlandse profiel voor het welkom heten van talentvolle ondernemers buiten de EU is de ‘best of class’ wereldwijd.

Betrokken partijen bij deze City Deal: de gemeenten Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Groningen en de ministeries van EZ, SZW, VenJ en OCW. Partners: Expatcenter Amsterdam Area, Startup Amsterdam, Startup Delta, VNO-NCW, ONL, KvK, MKB Nederland, UWV, RVO, IND, NFIA, externe experts, accelerators, incubators en ambitieuze ondernemers.


Aanloopstraten