Regeerakkoord

Het Regeerakkoord (oktober 2017) van het kabinet Rutte III bouwt verder op de eerder ingezette lijn en zorgt voor een verdere verduidelijking. De ambitie is om in 2030 49% minder CO₂ uit te stoten. Deze emissiereductiedoelstelling van 49% staat gelijk aan 56 megaton (Mton) CO₂. Het regeerakkoord geeft een indicatieve doelstelling per maatregel om het totaal te behalen. Door de isolatie van woningen, warmtenetten en warmtepompen is een reductie van 2 Mton voorzien. Dit in combinatie met de wens om de afhankelijkheid van Russisch en Gronings gas te verminderen is een vergroting van de urgentie van aardgasvrije wijken.

De maatregelen binnen de gebouwde omgeving zijn een combinatie van de reductie van de warmtevraag, de groei van alternatieve warmtebronnen en een toename in het gebruik van duurzame energie. Het voornemen is om tegen het einde van de kabinetsperiode 30.000 tot 50.000 bestaande woningen per jaar gasvrij te kunnen maken. Dit is een eerste stap op weg naar de 200.000 woningen per jaar die nodig zijn om in 2050 de hele voorraad af te koppelen van het gas.

Het Programma Aardgasvrije Wijken van het ministerie van BZK, de VNG en het IPO werkt naar dit doel toe. Als onderdeel van dit programma selecteerde het ministerie van BZK in oktober 2018 27 Proeftuinen waarvoor 120 miljoen euro beschikbaar is. Medio september kunnen gemeenten zich aanmelden als proeftuin in een tweede ronde Aardgasvrije wijken. Deze aanvraag moet uiterlijk 1 maart 2020 zijn ingediend. In de tussentijd komen er bijeenkomsten om gemeenten te ondersteunen bij het opstellen van een aanvraag. De selectieprocedure van de eerste 27 proeftuinen werd geëvalueerd door Twynstra Gudde. Ook is er € 350.000 beschikbaar gesteld voor het programma Aardgasvrije en Frisse Scholen, waarin 11 pilotbasisscholen van het gas af gaan én het binnenklimaat wordt verbeterd.

Een reeds uitgevoerde afspraak uit het regeerakkoord: het aansluitingsrecht op aardgas bij nieuwbouw is veranderd in een energieneutraal warmterecht. Het netbedrijf en de gemeente bepalen de toekomstige voorziening in energie en warmte. Deze nieuwe vrijheid bevestigd en vergroot de verantwoordelijkheid van de gemeente en netbeheerders in de transitie naar aardgasvrije wijken. Voor bestaande wijken is er nog geen mogelijkheid om de aardgaskraan dicht te draaien. Wel stemde de Tweede Kamer eind december 2018 in met een amendement van de leden Dik-Faber en Van Eijs dat ervoor zorgt dat gemeenten de ruimte krijgen om als experiment af te wijken van de gaswet. De experimenteerruimte geldt voor de proeftuin wijken en herstructurerings- of transformatiegebieden. Zodoende hebben gemeenten de mogelijkheid om bepaalde bestaande wijken van het aardgas af te koppelen.

De doelen uit het Klimaatakkoord en de Nationale Omgevingsvisie hebben een vertaalslag nodig naar de regio. Dit gaat gebeuren in de vorm van een Regionale Energie Strategie (RES). Het Rijk, VNG, IPO en de Unie van Waterschappen hebben de Handreiking Regionale Energie Strategieën gepubliceerd. De publicatie gaat in op het waarom, hoe en wat van een RES inclusief een stappenplan, handreikingen en een overzicht van beschikbare data. De indeling van Nederland in RES-regio’s vindt u hier.