Financieringsvormen voor particuliere huiseigenaren

In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2050 alle woningen in Nederland energieneutraal zijn. Momenteel bestaat de totale energiemix van huishoudens in Nederland voor 71,7% uit aardgas, 19,5% elektriciteit en 5% biomassa en duurzame warmte. Het aandeel aardgas hierin is te verminderen door de warmtevraag af te laten nemen door betere isolatie en door alternatieve warmtebronnen toe te passen. Deze transitie vraagt mede om aanpassingen aan woningen die eigenaar-bewoners zelf moeten nemen en waar kosten aan verbonden zijn.

De lokale en Rijksoverheid stimuleren woningeigenaren om deze aanpassingen te maken onder andere door bij te dragen aan de financiering. Deze tekst is geschreven als introductie op de financiering van duurzame woningaanpassingen door particuliere eigenaren.

De kosten kant

De kosten van het isoleren van een huis variëren naar bouwjaar, de grootte van het huis en de te nemen maatregelen. Urgenda schat de kosten voor het energieneutraal maken van een gemiddeld huis met een gemiddeld energieverbruik op €35.000 inclusief BTW. De Stroomversnelling schat een Nul-op-de-Meter renovatie op 65.000 euro en Milieu Centraal rekent voor het energieneutraal maken van een jaren ’80 woning met een gebruikersoppervlakte van 125m2 op €80.000. Kortom, de kostenplaatjes lopen uiteen maar het gaat in alle gevallen om een flink bedrag.

Samenspel met de omgeving

Een factor in het verduurzamen van een huis is de omgeving. Bijna elke wijk heeft momenteel een gasnet waarvoor een alternatief nodig is. Globaal zijn deze alternatieven een warmtenet, volledig elektrisch of groengas. Elk alternatief heeft invloed op de te nemen maatregelen en daarmee op de kosten.

Bij het aanleggen van een hoog temperatuur warmtenet kan bijvoorbeeld de huidige verwarmingsinstallatie in takt blijven terwijl bij laag temperatuur andere radiatoren nodig zijn. Bij een volledig elektrische oplossing, waar de bovenstaande bedragen grotendeels op gebaseerd zijn, is goede isolatie essentieel om het elektriciteitsverbruik binnen perken te houden. Bij groengas is in principe geen aanpassing aan de installaties nodig en is alleen isoleren gewenst.

Kortom, de oplossing voor de wijk als geheel heeft invloed op de individuele kosten van eigenaren. Het isoleren van een huis is altijd belangrijk voor het verminderen van de warmtevraag. Hoe meer duidelijkheid bestaat over de toekomstige energievoorziening, hoe scherper de baten en lasten per woning zijn te berekenen. Daarnaast biedt het samenspel aanknopingspunten voor overheden bij het bieden van financieringshulp.

Investering door de gebouweigenaar

De eerste mogelijkheid qua financiering is dat een gebouweigenaar zelf de volledige kosten draagt voor het energieneutraal maken van het huis. De kosten zijn dan een investering in de eigen woning die ook weer baten opleveren. Een dergelijk rekenmodel gaat er vanuit dat de energierekening na het isoleren flink omlaag gaat. Over een langere looptijd verdient een eigenaar het bedrag terug of lost met de uitsparing de lening af.

Er zijn echter belemmeringen bij deze benadering. Bij grote investeringen is het moeilijk om het model sluitend te krijgen zonder aanvullende subsidie of lange terugverdientijd. Zijn woningeigenaren daarnaast bereid de flinke initiële investering te doen of een extra lening aan te gaan en is er vertrouwen dat de energierekening daadwerkelijk daalt zoals het model voorspelt? En wat gebeurt er als het huis binnen de looptijd wordt verkocht?

Uit deze vragen blijkt dat er niet alleen behoefte is aan financiering maar ook aan het wegnemen va onzekerheid. De gebouweigenaar is bijvoorbeeld gebaad bij energieprestatiegaranties waardoor terugbetaal model zekerder gehaald kan worden. Een ander voorbeeld is mogelijk invoeren van gebouw gebonden financiering waarbij in geval van verkoop de nieuwe eigenaar de lening automatisch overneemt.

De overheid stimuleert

De huidige financieringsvormen zijn erop gericht om de investering door de eigenaar aantrekkelijker te maken en onzekerheden weg te nemen. Diverse subsidieregelingen zijn beschikbaar op lokaal, provinciaal en nationaal niveau, soms aangevuld met Europees geld. Op de website van Milieu Centraal staan een aantal individueel beschikbare stimuleringsmaatregelen genoemd en via de energiesubsidiewijzer is het mogelijk om per woonplaats te bekijken welke regelingen beschikbaar zijn. In de publicatie van Klimaatakkoord naar duurzame woning zijn drie regelingen nader geanalyseerd.

Een specifieke vorm van een subsidie is het verstrekken van een lening met een zeer lage rente en gunstige voorwaarden. Op deze manier is het makkelijker om de aflossing en rente te laten dekken door de uitgespaarde energierekening en hoeft de woningeigenaar niet een reguliere consumptieve lening af te sluiten of de hypotheek te verhogen. De Energiebespaarlening is bijvoorbeeld een landelijke beschikbare regeling, waarbij vanuit een bouwdepot een breed aantal maatregelen kunnen worden toegepast. Ook hebben lokale overheden soms een eigen laagrentende lening beschikbaar.

Het combineren (stapelen) van financieringsvormen is een manier om de kosten te dekken. Per huis en locatie is de inzet van Europees, nationaal, provinciaal en lokaal geld nodig naar gelang er regelingen bestaan. Overheden kunnen besluiten specifieke regelingen in te voeren. Een groot nadeel is dat de woningeigenaar in de wirwar van regelingen de juiste weg moet zien te vinden. Professionele begeleiding is gewenst.

Een ESCo faciliteert

Een ‘Energy Service Company’, ofwel ESCo, biedt een gebouweigenaar aan om de energieprestatie over te nemen tegen vaste voorwaarden. Het aanbod bestaat doorgaans naast een op maat gemaakt pakket aan maatregelen ook uit een financieringsvoorstel waarbij de ESCo de voorfinanciering doet. De eigenaar betaalt periodiek een bedrag voor de volledige service, bijvoorbeeld een deel van de bespaarde energiekosten. Als zodanig is het een financieringsvorm gericht op het tegengaan van eigen initiële investeringen en indien mogelijk zelfs omlaag brengen van kosten en het verhogen van gemak.

Kortom

Een woningeigenaar bewegen tot verduurzamingsmaatregelen vraagt om de juiste prikkels. Financiering is hierbij een belangrijk element. Meerdere regelingen zijn beschikbaar met elk specifieke voorwaarden, voordelen en nadelen. Het is goed mogelijk dat komende tijd nieuwe financieringsvormen worden toegevoegd.

Meer informatie

  • Milieu Centraal biedt een uitleg en een stappenplan voor eigenaren over energieneutraal wonen.
  • Op de website van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) is per gemeente te vinden welke Stimuleringsleningen beschikbaar zijn en op www.energiebespaarlening.nl is informatie te vinden voor individuele eigenaren, maar ook voor VvE’s.
  • In de publicatie Van klimaatakkoord naar duurzame woning verkent Platform31 het effectief aansluiten van de leefwereld van bewoners met de systeemwereld van subsidies en regelingen.
  • Veel huiseigenaren vallen binnen een Vereniging van Eigenaren. Een groot deel van de kosten valt in dat geval onder de rekening van de V.v.E. De Stroomversnelling V.v.E’s naar nul-op-de-Meter biedt ook hier meer informatie voor.
  • Voor kantoren en scholen is uitgezocht en doorgerekend hoe deze kunnen worden verduurzaamd. De programma’s Scholen vol Energie en Kantoor vol Energie bieden meer informatie.
DSC 0932