Democratische besluitvorming

In de community of practice aardgasvrije wijken ging Platform31 met verschillende spelers aan de slag met de democratische werking van het besluitvormingsproces bij de transitie naar aardgasvrije wijken.

De transitie heeft impact op het dagelijks leven van mensen. Het is daarom van belang dat bewoners achter de infrastructuur staan die gekozen wordt. Een democratisch besluitvormingsproces draagt daaraan bij. Dit heeft onder meer te maken met procedurele rechtvaardigheid: mensen accepteren een besluit eerder als zij de procedure om hiertoe te komen als rechtvaardig ervaren. Platform31 destilleerde 7 lessen vanuit deze Community of Practice destilleerde Platform31 praktijkvoorbeelden. Deze zijn terug te lezen in de publicatie Optimaal samenspel voor een aardgasvrije wijk.

Cover optimaal samenspel
(klik voor vergroting)

Trends bewonersparticipatie

Het gaat binnen democratische besluitvorming niet alleen om “draagvlak organiseren”. Maak ook gebruik van de energie die lokaal aanwezig is om zelf een bijdrage te leveren! Deze ontwikkeling is niet nieuw. Er zijn verschillende trends die eraan ten grondslag liggen. Enkele achterliggende oorzaken:

  • Mensen zijn hoger opgeleid, mondiger en beter geïnformeerd en nemen minder aan van een overheid dan in het verleden ; vertrouwen moet je continu verdienen
  • Mensen geven zelf aan meer invloed te willen op zaken die hun directe leefomgeving beïnvloeden zoals zorg, wonen en werk
  • Mensen zijn, mede door ICT-ontwikkelingen en globalisering, beter dan vroeger in staat om in alle domeinen zelf oplossingen te vinden en initiatieven te ontplooien
  • Een vitale lokale democratie is meervoudig: zowel representatieve democratie (1 stem in 4 jaar, besluitvorming in gemeenteraad met politieke partijen) als vormen van participatieve en maatschappelijke democratie. Gemeenten en inwoners zoeken naar nieuwe verbindingen.
  • Mensen zijn goed in staat om zich neer te leggen bij een besluit waar ze het niet mee eens zijn zolang er een goed proces (transparant, open, eerlijk, duidelijke spelregels) aan is vooraf gegaan (ook wel procedurele rechtvaardigheid)
  • Mensen voelen zich minder betrokken bij het publiek domein als ze er helemaal geen zeggenschap over hebben (eigenaarschap voelen door zeggenschap te geven)
  • Door bezuinigingen bij de overheid wordt steeds vaker een beroep gedaan op de zelfredzaamheid en zelforganisatie van mensen (van groenbeheer tot ouderenzorg)
  • Een betere betrokkenheid aan het begin van het proces geeft minder bezwaarschriften (en dus tijdswinst) aan de achterkant van het proces

Interessante bronnen rondom democratische besluitvorming:

DSC 0932