Besluitvorming

Uiteindelijk moeten alle wijken in een gemeente aardgasvrij worden. Echter, dat kan niet allemaal tegelijk. Daarom is het belangrijk om voor de gemeente als geheel te bepalen welk alternatief per wijk wordt toegepast en in welke volgorde de wijken worden opgepakt. Eind 2021 moeten alle gemeenten dit in een warmtetransitie visie en uitvoeringsplannen aangeven voor de wijken die tot en met 2030 van het aardgas afgekoppeld worden. Deze visie moet worden vastgesteld door de gemeenteraad en de voorbereidingen daarop moeten in 2019 van start gaan. Het Ontwerp Klimaatakkoord (december 2018) geeft hier aanwijzingen voor.

De gemeente moet samen met bewoners en gebouweigenaren een afweging maken wat per wijk de beste oplossing is. Een Leidraad en Expertise Centrum Warmte zijn daarbij ondersteunend. De Leidraad biedt objectieve feitelijke data digitaal aan. Hier kunnen stakeholders vrij gebruik van maken om de situatie van een wijk goed in te kunnen schatten. Oftewel de leidraad is een instrument zonder waardeoordeel. Het Ontwerp Klimaatakkoord beschrijft de inhoud als volgt:

Open data in een leidraad

De eerste component van de leidraad, de technisch-economische analyse op basis van een open source model, geeft tot op wijkniveau de gevolgen van de verschillende (warmte)opties weer voor zowel de maatschappelijke kosten als de kosten voor verschillende eindgebruikers in de wijk. De tweede component bestaat uit een handreiking met richtlijnen (m.b.t. de data, aannames en rekenregels) waarmee gemeenten het open source model kunnen verrijken met eigen, lokale data waaronder met betrekking tot planning(en) ten behoeve van de besluitvorming (transitievisie warmte en uitvoeringsplannen op wijkniveau).

Het tweede component helpt bij het lokaal specificeren van de data. Meerjarige onderhoudsplannen van woningcorporaties en openbare ruimte kunnen bijvoorbeeld factoren van belang zijn. Het idee is om meerdere opgaven strategisch te koppelen.

Het kiezen voor een alternatief hangt samen met de beschikbaarheid van een bronnen. Op een hoger schaalniveau dan de wijk en de gemeente bevatten de Regionale Energiestrategieën (RES) regionale afspraken over elektriciteit, (groen) gas en warmte. Deze bronnen overstijgen immers gemeentegrenzen. In de RES komt een verdeling van het landelijke doel voor de opwek van duurzame elektriciteit te staan. Het Rijk, VNG, IPO en de Unie van Waterschappen hebben de Handreiking Regionale Energie Strategieën gepubliceerd. De publicatie gaat in op het waarom, hoe en wat van een RES inclusief een stappenplan, handreikingen en een overzicht van beschikbare data. De indeling van Nederland in RES-regio’s vindt u hier.

Het Expertise Centrum Warmte (ECW) ondersteunt gemeenten bij het komen tot de Warmtetransitie visie en de uitvoeringsplannen. Het ECW moet nog wel verder vorm krijgen. De twee hoofdfuncties worden:

  • Beheer en ondersteuning van de leidraad;
  • Kenniscentrum, voornamelijk op het gebied van technische, economische en duurzaamheidsaspecten

Rijkswaterstaat heeft onderzoek laten doen naar de kosten en baten van energierenovatie. In het rapport Waardecreatie bij energierenovatie komt naar voren dat in de vier onderzochte projecten de balans positief is. Meer informatie is te vinden in het dossier van Rijkswaterstaat.

In 2016 zijn de versnellingstafels gestart. Aan de tafels werkten overheden en marktpartijen aan zes thema’s waarin een leertraject wordt doorlopen. De Warmtetafel (thema decentrale individuele duurzame warmte) heeft een Kader voor afwegingsprocessen (pdf) gepubliceerd gericht op de verduurzaming van de warmte- en koudevoorzieningen in de gebouwde omgeving. Verder is een korte terugblik beschikbaar.

In 2018 heeft Platform31 de community of practice Aardgasvrije Wijken georganiseerd met een focus op democratische besluitvorming in de warmtetransitie. De uitkomsten zijn samen samengepakt in een viertal artikelen en verschijnen nog als publicatie.

DSC 0932