Inhoud kennisdossier

Dit kennisdossier krijgt binnenkort verder invulling met de volgende deelthema’s:

Energietransitie

In het Nederlandse Klimaatakkoord is vastgelegd dat in 2050 een CO₂-uitstootreductie van 90 procent ten opzichte van het niveau van 1990 moet zijn gerealiseerd. Ook wordt er een tussendoel bepaald: 49 procent uitstootreductie in 2030. Dit heeft gevolgen voor de wijze waarop we onze huizen verwarmen: ze moeten minder energie gebruiken, en bovendien moet die energie van duurzame, niet-fossiele bronnen komen. De transitie naar schone energie is een van de grootste en meest complexe uitdagingen voor de Nederlandse maatschappij van dit moment en kent meerdere facetten. Het gaat niet alleen om het opwekken van duurzame energie en het aardgasvrij maken van alle ca. 8 miljoen gebouwen in Nederland. De energievoorziening van de toekomst moet daarnaast ook betrouwbaar, betaalbaar en rechtvaardig zijn.

Nederland heeft voor verschillende economische sectoren een lijst maatregelen opgesteld die ervoor moeten zorgen dat we de klimaatdoelstelling gaan halen. Voor de gebouwde omgeving geldt dat alle woningen, kantoren, scholen en andere gebouwen de komende 30 jaar stapsgewijs worden verduurzaamd. Dit houdt in dat het energiegebruik omlaag gaat en dat het resterende energiegebruik uit duurzame bronnen zal komen. Met de Transitievisies Warmte die gemeenten hiervoor opstellen, gaat de energietransitie “de wijken in”: de maatregelen die in de gebouwde omgeving worden genomen raken het dagelijkse leven van mensen.

In de komende jaren spelen bewoners dan ook een steeds grotere rol als het gaat om de overstap van aardgas naar nieuwe, duurzame energiebronnen. Draagvlak en participatie onder de bevolking zijn namelijk essentieel om de energietransitie mogelijk te maken. Daarnaast is de energietransitie niet los te zien van sociaalmaatschappelijke vraagstukken, zoals de krapte op de woningmarkt en armoedebestrijding. In veel wijken die door gemeenten zijn geselecteerd om ‘van het gas af’ te gaan, is de energietransitie niet de enige opgave. Uit verschillende onderzoeken blijkt (o.a. PBL, CBS, Ecorys, zie ook onze bibliotheek) dat de energietransitie met name voor diegenen die dit het hardst nodig hebben, momenteel niet betaalbaar is.

Zo hebben mensen met een lager inkomen vaker een hoge energierekening en tegelijkertijd niet de financiële ruimte om in verduurzaming te investeren. Steeds meer gemeenten zien in dat hun bewoners met een smalle beurs ook moeten kunnen meedoen met de energietransitie, en het gesprek hierover binnen de gemeente en tussen de verschillende stakeholders begint steeds meer vorm te krijgen.

energiearmoede