Inhoud kennisdossier

Dit kennisdossier krijgt binnenkort verder invulling met de volgende deelthema’s:

Waar gaat de masterclass over?

De energietransitie moet in de komende jaren ook in die wijken en buurten plaatsvinden waar de bewoners niet over de financiële middelen beschikken om de ingrepen te betalen. Het is daarom de vraag hoe de verschillende overheden en hun partners tot een effectieve aanpak kunnen komen die ook de lage inkomens in staat stelt om de overstap naar schone energie te maken. De belofte uit het Klimaatakkoord (2019) om de aanpassingen aan de woningvoorraad kostenneutraal uit te voeren vormt hierbij een randvoorwaarde voor veel betrokken partijen.

Zoals elders in dit kennisdossier al wordt uitgelegd kent armoede meerdere gezichten en hangt het nauw samen met de manier waarop mensen zich gedragen en hun (on)vermogen om hun levenssituatie te overzien. Het is daarom niet voldoende om huishoudens een folder of brief toe te sturen en medewerking te verwachten. Maar wat werkt dan wel? Dit is voor iedere buurt en zelfs voor iedere bewoner weer anders, maar er zijn algemene uitgangspunten en handvatten waar iedere betrokken partij in de energietransitie iets aan heeft.

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft Platform31 daarom gevraagd te onderzoeken welke uitgangspunten dit zijn en deze samen te vatten in een tweedaagse masterclass die zich richt op gemeentelijke beleidsmedewerkers. Wat moeten zij weten over de energietransitie onder lage inkomens? Wat kunnen ze doen om deze mensen te bereiken en te betrekken bij de veranderingen die op hun afkomen? En welke rol speelt het gedrag van mensen in armoede bij het proces richting een duurzame leefstijl en energievoorziening? Deze en andere vragen krijgen intensieve aandacht in sessies die worden geleid door onderzoekers, ervaringsdeskundigen en communicatieadviseurs. (Zie ook Armoedebestrijding en energietransitie, Rol van gedrag en Rol van de gemeente voor meer informatie over de lesstof van de verschillende onderdelen van de masterclass.)

In 2022 organiseert Platform31 nieuwe edities van de masterclass, die de naam Energietransitie, Armoede & Gedrag heeft gekregen. Deze vinden plaats op verschillende locaties en tegen een nog te bepalen prijs per deelnemer. Tijdens de twee sessies komen de volgende onderwerpen aan bod:

  1. Algemene introductie over energiearmoede en de energietransitie
  2. Agendering en continuïteit van de energietransitie: samenwerking tussen fysiek en sociaal domein
  3. Gedrag, gedragsverandering en de energietransitie
  4. Bereiken en ondersteunen van bewoners via energiecoaches
  5. Financieringsconstructies in Nederland en Europa

Door de behandeling van deze onderwerp worden gemeenten toegerust om de energietransitie voor lage inkomens in hun eigen omgeving planmatig en effectief aan te pakken. Na de afsluiting van de masterclass gaan de deelnemers naar huis met een kennis over:

  • De bestuurlijke achtergrond van de energietransitie.
  • De ontwikkeling van armoede en energiearmoede in Nederland.
  • De organisatorische aanpak van de energietransitie binnen de eigen gemeente (in het bijzonder de samenwerking tussen het technisch en sociaal domein).
  • De wisselwerking tussen armoede op gedrag en wat dit betekent voor de energietransitie.
  • Hoe de energietransitie als een middel tegen energiearmoede kan worden ingezet.
  • Hoe bewoners kunnen worden bereikt en begeleid.
  • Welke financieringsconstructies beschikbaar zijn.

Een cruciaal aspect van een succesvolle aanpak van de energietransitie is het bij elkaar brengen van het technisch en sociaal domein binnen de gemeente. De deelnemers worden dan ook ten zeerste aangemoedigd om met zijn tweeën te komen: een vertegenwoordiger van de afdeling sociaal en een vertegenwoordiger van de afdeling die zich met de technische kant van de energievoorziening bezighoudt.

energiearmoede