Beleidsonderzoek

Experimenten bijstand: ontheffing sollicitatieplicht zorgt niet voor minder uitstroom naar werk

CPB, 28 mei 2020

Als bijstandsgerechtigden ontheven worden van hun verplichtingen heeft dat geen negatief effect op hun uitstroom uit de bijstand. Er stromen soms wel meer bijstandsgerechtigden naar deeltijdbanen als ze meer begeleid worden en als ze meer mogelijkheden krijgen om bij te verdienen. In veel gemeenten zijn de uitkomsten echter met veel onzekerheid omgeven. Bij toekomstige experimenten is het belangrijk om het aantal verschillende maatregelen te beperken, om meer precieze uitspraken te kunnen doen. Dit blijkt uit de publicatie ‘Evaluatie experimenten Participatiewet’ van het Centraal Planbureau (CPB) die zojuist is verschenen. Tegelijk met deze publicatie verschijnt ook de update van het hoofdstuk ‘Actief arbeidsmarktbeleid’ uit Kansrijk arbeidsmarktbeleid.

Lees verder


Zicht op de samenleving in coronatijd

SCP, 18 mei 2020

Het SCP heeft vanuit bestaand onderzoek beschreven welke maatschappelijke gevolgen zij ziet en verwacht naar aanleiding van maatregelen en de routekaart die de overheid heeft afgekondigd. In dit beleidssignalement trekken we een aantal overkoepelende conclusies over maatschappelijke kwesties die de komende tijd hoog op de agenda moeten staan.

Lees verder


Maatschappelijke gevolgen coronamaatregelen

SCP, 7 mei 2020

Het het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft de maatregelen bij de aanpak van de Coronapandemie op de terreinen die het dichtst op ons werkveld staan, tegen het licht gehouden en op basis van bestaande kennis een eerste – zeer voorlopige – schets gemaakt van mogelijke maatschappelijk gevolgen.

Lees verder


Weten wat werkt: samen werken aan een betere bijstand

Universiteit Utrecht – mei 2020

Wat is de beste manier om mensen met een bijstandsuitkering te begeleiden richting participatie of betaald werk? Om deze vraag te beantwoorden heeft een groep Utrechtse wetenschappers in opdracht van de gemeente Utrecht het onderzoek Weten wat werkt uitgevoerd.

Lees verder

Het onderzoek is onderdeel van een reeks Nederlandse bijstandsexperimenten die onafhankelijk van elkaar zijn uitgevoerd binnen een landelijk onderzoekskader opgesteld door het ministerie van SZW. Onderdelen van dit rapport zijn tot stand gekomen door bijdragen van het Landelijk Overleg Experimenten Participatiewet, waarin naast de auteurs ook onderzoekers van de Saxion Hogeschool, Radboud Universiteit Nijmegen, Rijksuniversiteit Groningen en Tilburg University zijn vertegenwoordigd.

Zie ook:


Toolkit ‘Snelle aanvraag – Snel besluit’ ondersteunt gemeenten bij sneller toekennen bijstandsuitkering

Divosa, 30 april 2020

Divosa ontwikkelde samen met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vanuit het project ‘Simpel Switchen in de participatieketen’ de toolkit Snelle aanvraag – Snel besluit. Deze toolkit helpt gemeenten om het proces van bijstandsverlening zo in te richten dat inwoners die bijstand aanvragen snel én rechtmatig inkomenszekerheid krijgen.

Lees verder


Kansrijk arbeidsmarktbeleid: update minimumloonbeleid

CPB, 30 april 2020

Een verhoging van het minimumloon heeft een kleiner effect op de werkgelegenheid dan eerder werd gedacht. Op basis van de meest recente inzichten uit de internationale literatuur, heeft het Centraal Planbureau de kosten en opbrengsten van wijzigingen in de hoogte van het minimumloon opnieuw doorgerekend. Een verhoging van het minimumloon, met de daaraan gekoppelde uitkeringen, van vijf procent leidt tot een daling van de werkgelegenheid met ongeveer 18 duizend banen. Dit staat in de update van het hoofdstuk Minimumloonbeleid van de eerder verschenen publicatie Kansrijk Arbeidsmarktbeleid II dat het CPB zojuist heeft gepubliceerd. Tegelijk met deze update verschijnt ook de update van het hoofdstuk ‘Uittreedleeftijd en AOW’ van diezelfde publicatie.

Lees verder


UWV Monitor Arbeidsparticipatie 2019

UWV – 23 april 2020

De UWV Monitor Arbeidsparticipatie 2019 laat zien dat de arbeidsparticipatie van Wajongers, WGA’ers en WIA 35-minners sinds 2014 stijgt. Hun arbeidsparticipatie blijft wel sterk achter bij die van de Nederlandse bevolking en bij die van laagopgeleiden en mensen met een niet-westerse migratieachtergrond.

Lees verder


De brede baten van werk

CPB-SCP – 23 maart 2020

Als iemand met een arbeidsbeperking een baan krijgt, heeft dat niet alleen voordelen voor de persoon zelf, maar ook voor de samenleving. Mensen met een arbeidsbeperking doen minder vaak een beroep op geestelijke gezondheidszorg en Wmo-ondersteuning als ze werk hebben. Ook daalt het risico op crimineel gedrag, dat zo’n 5 procent bedraagt in deze groep. Dit blijkt uit het onderzoek ‘De brede baten van werk’ van het Centraal Planbureau en het Sociaal en Cultureel Planbureau. Deze voordelen komen bovenop de maatschappelijke besparingen op uitkeringen en de immateriële voordelen van werk voor mensen zelf, zoals zelfrespect en algeheel welbevinden.

Lees verder


Statushouders via een schakeltraject naar een beroepsopleiding?

KIS – 23 maart 2020

Een Nederlands diploma verhoogt de kansen op de arbeidsmarkt en geeft statushouders de beste kansen op passend werk. In de nieuwe Wet inburgering, die in 2021 zal ingaan, wordt een zogenaamde ‘onderwijsroute’ ingericht, die statushouders ondersteund bij het zo snel mogelijk behalen van een Nederlands diploma. Onderdeel van deze onderwijs­route is een schakelvoorziening, waarin Nederlandse taal wordt aangeboden en waarin ook aandacht is voor onder andere studievaardigheden. In dit onderzoek zijn de kansen en knelpun­ten bij de instroom, de uitvoering en de doorstroom van schakel­trajecten in kaart gebracht.

Lees verder


Syrische statushouders willen beter taalonderwijs en sneller aan het werk

de Volkskrant – 12 maart 2020

Syrische statushouders willen op een hoger niveau de Nederlandse taal leren en sneller aan het werk. Ook voelen veel Syriërs zich nu genoodzaakt onder hun niveau te werken. Dat blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Lees verder

Zie ook: rapport Nederland papierenland. Syrische statushouders en hun ervaringen met participatiebeleid in Nederland (SCP)


Circular Economy presents opportunity to redefine labour market

Circular Economy – 11 maart 2020

Businesses and Governments need to ensure jobs and skills are supported if the world is to realise ambitions for a circular economy. This is according to a new positioning paper, Jobs & Skills in the Circular Economy, State of Play and Future Pathways. The report marks the launch of the Circular Jobs Initiative, from Circle Economy.

Lees verder


Van werk zoeken naar werk vinden

CBS, 5 maart 2020

Onderzoek naar mensen die werk vonden in de periode 2014-2018 en hun arbeidsmarktpositie voordat ze werk vonden.

Lees verder


Signaleren en doorverwijzen van uitkeringsgerechtigden bij schulden

UWV, maart 2020

UWV Kennisverslag (UKV) 2020-2 beschrijft een werkwijze die UWV heeft beproefd om uitkeringsgerechtigden met (dreigende) financiële problemen en schulden beter te kunnen signaleren en doorverwijzen.

Lees verder


Wie wil er meer werken, en wie minder?

UWV – maart 2020

Op dit moment kampen veel werkgevers met personeelstekorten. De overzichten van UWV met beroepen met moeilijk vervulbare vacatures worden ieder jaar langer.1 Eén van de oplossingen waar beleidsmakers en onderzoekers vaak naar verwijzen is de groep die nu in deeltijd werkt en meer zou willen werken, door CBS aangeduid als ‘onderbenutte
deeltijdwerkers’. Om te weten of deze groep inderdaad een oplossing kan bieden voor personeelstekorten moeten we meer weten over deze mensen

Lees verder


Hoe vergaat het flexwerkers die geen werk meer hebben?

CBS, 18 februari 2020

Van de werknemers die in de periode 2010-2012 geen werk meer hadden na een flexibele arbeidsrelatie, bleef 46,5 procent in de vier jaar daarna zonder werk, hetzij met of zonder een uitkering. Vrouwen, personen met een westerse migratieachtergrond en personen van 45 tot 55 jaar hadden de grootste kans om na een flexbaan vier jaar lang werk noch uitkering te hebben. Van de onderzochte werknemers had 15,4 procent na verloop van vier jaar een vaste baan, 8,6 procent volgde een opleiding en 29,5 procent was weer werkzaam in een flexbaan.

Lees verder-


Infographic Statushouders aan het werk

Divosa – februari 2020

19% van de statushouders van 18 tot 65 jaar in Nederland heeft werk. In gemeenten waar een klantmanager zich specifiek richt op statushouders, is dat zelfs 20%. In gemeenten die geen zogeheten dedicated klantmanager inzetten, werken relatief minder statushouders (18%). Dit blijkt uit de Divosa Benchmark Statushouders waar 159 gemeenten aan meedoen.

Bekijk de infographic


Werk voor iedereen

Verwey-Jonker Instituut, 2020

Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hebben het moeilijk om aan werk te komen en werk te behouden. Door te zorgen voor banen die speciaal op deze doelgroep gericht zijn, kunnen bedrijven en overheids-organisaties daar wat aan doen: dit noemen we baancreatie. Dat is niet alleen goed voor de mensen in kwestie, ook bedrijven kunnen er op allerlei manieren van profiteren. In dit onderzoek richten we ons op baancreatie voor lager opgeleiden met een afstand tot de arbeidsmarkt.


Re-integratie van vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt

Verwey-Jonker Instituut, 2020

Deze kennissynthese geeft gemeenten een overzicht van ‘wat werkt’ bij de re-integratie van vrouwen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Naast het raadplegen van bestaande literatuur over dit onderwerp, zijn er diverse interventies en aanpakken onderzocht die in gemeenten ingezet worden. Deze kennissynthese geeft een overzicht van belemmeringen en kansen en aanpakken voor vrouwen om te gaan werken of aan het werk te blijven. Daarbij is steeds gekeken naar persoonlijke factoren en vaardigheden, het sociale netwerk van de vrouwen, de arbeidsmarkt en de gemeente.


De overgang van het mbo naar de arbeidsmarkt

SEO, 2020

Er bestaan een jaar na afstuderen relatief grote verschillen in arbeidsmarktparticipatie tussen Nederlandse jongeren en jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond. Die verschillen lopen voor sommige groepen op tot wel 30 procent en worden maar deels verklaard door sociaaleconomische kenmerken en keuzes. Het onverklaarde deel bedraagt voor veel groepen minimaal de helft. Tijdens de grote recessie verslechterden de arbeidsmarktkansen van alle mbo’ers. De duur tot een substantiële baan verdubbelde tot wel een jaar voor Nederlandse jongeren en steeg tot soms wel 36 maanden voor jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond.

Lees ook: Mbo’er met migratieachtergrond vindt minder snel werk, minister is boos (NOS, 10 februari 2020)


Flexwerkers met leermogelijkheden hebben meer baanzekerheid

CBS, 2020

Werknemers met een flexibele arbeidsrelatie die zich op het werk ontwikkelen, hetzij door het volgen van cursussen, hetzij door het verrichten van leerrijk werk, houden vaker hun baan en komen minder vaak zonder werk te zitten. Dat geldt voor alle soorten flexwerk. Dat blijkt uit een analyse van de loopbanen van flexibele werknemers, die het CBS heeft uitgevoerd in samenwerking met Maastricht University. Het onderzoek is een onderdeel van de webpublicatie Dynamiek op de Nederlandse Arbeidsmarkt.


Het Betere Werk

WRR, 2020

Nieuwe technologie, de toename van flexibel werk en de intensivering van werk kunnen grote gevolgen hebben voor de kwaliteit van werk. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid adviseert bedrijven, instellingen, sociale partners en de overheid in te zetten op goed werk voor iedereen die wil en kan werken. Goed werk is essentieel voor de brede welvaart in ons land: voor de economie en voor de sociale samenhang.


Waarde van werk in Nederland

WRR, 2020

In dit Working Paper onderzoekt de auteur wat basis van analyse van nationale en internationale data gezegd kan worden over: de waarden die mensen in Nederland hechten aan het werk; in hoeverre deze waarden veranderd zijn in de afgelopen decennia; en hoe mensen van elkaar verschillen in termen van belangrijke kenmerken, zoals gender, leeftijd, opleidingsniveau of contractvorm.


Stromen en ongelijkheid op de arbeidsmarkt

CPB, 2020

De Nederlandse arbeidsmarkt is in de afgelopen twintig jaar niet dynamischer geworden. Er lijkt eerder sprake te zijn van een lichte afname in dynamiek, mogelijk gedreven door de vergrijzing van de beroepsgeschikte bevolking: ouderen bewegen minder vaak op de arbeidsmarkt dan jongeren.


Eindrapportage Commissie Regulering van Werk

Commissie Regulering van Werk, 2020

In het rapport zet de Commissie uiteen dat werk essentieel is voor onze economische welvaart, ons sociale welbevinden en maatschappelijke samenhang. De Commissie stelt vast dat de huidige regels rondom werk onvoldoende passen bij de wereld van werk anno 2020. Dit bedreigt volgens de Commissie het economisch verdienvermogen van Nederland, zorgt dat groepen werkenden structureel aangewezen zijn op onzeker en laag kwalitatief werk en bedreigt daarmee ook de maatschappelijke samenhang.


Participatiescan

Integraal Samenwerken, 2020

De Participatiescan is ontwikkeld om jongeren in een kwetsbare positie naar werk te begeleiden. Met behulp van deze online samenwerkingstool kunnen samenwerkende partijen snel en efficiënt hun regionale aanpak en samenwerking onder de loep nemen.


Werk maken van gelijke kansen

2020

In het boek ‘Werk maken van gelijke kansen. Praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs’ zijn twintig wetenschappelijke kernartikelen vertaald naar de dagelijkse lespraktijk. Hoewel het boek bedoeld is voor leraren, geeft het ook inzicht aan beleidsmakers.


Daling werkloosheid komt tot stilstand, ook in EU

CBS, 2020

Zowel het Nederlandse als het Europese werkloosheidspercentage daalt de laatste maanden niet meer. Het gemiddelde werkloosheidspercentage van de EU-landen staat vanaf mei 2019 op 6,3, het Nederlandse percentage bedraagt vanaf augustus 3,5.


Wat werkt om aan het werk te komen?

KIS, januari 2020

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de arbeidstoeleiding van verschillende groepen mensen met een kleine arbeidsmarktkans. Denk aan 45-plussers, mensen met een arbeidsbeperking, vluchtelingen en statushouders en vrouwen met een migratieachtergrond. KIS onderzocht wat we kunnen leren van de aanpakken rond de arbeidstoeleiding bij verschillende doelgroepen.


Deelname aan opleidingen voor techniek: OESO statistieken en beleidsinitiatieven

Ministerie van OCW, januari 2020

Het rapport richt zich op de vraag hoe de inspanningen om de belangstelling voor techniek te stimuleren te rijmen zijn met de slechte internationale positie van Nederland bij opleidingen voor techniek.


Beroepen met de beste kansen

UWV, 2019

In dit overzicht worden beroepen met moeilijk vervulbare vacatures genoemd. Voor werkgevers is het lastig om voor deze beroepen personeel te vinden. Dit betekent dat de kansen op werk bij dit soort beroepen goed zijn.


Inventarisatie Leven Lang Ontwikkelen in de sociale zekerheid

SER, december 2019

De SER heeft een inventarisatie uitgevoerd waarin ze kijkt naar de huidige wet- en regelgeving van de sociale zekerheid en de mogelijkheden tot een leven lang ontwikkelen. Zij concludeert in het advies dat het uitgangspunt in de sociale zekerheid dat een uitkeringsgerechtigde zo snel mogelijk aan het werk moet, belemmerend werkt voor een brede inzet op Leven Lang Ontwikkelen en daarmee op een duurzame werkhervatting.


Werkenden met een jobcoach – hoe vergaat het ze op de arbeidsmarkt?

UWV, december 2019

Dit artikel brengt in beeld hoe het mensen vergaat op de arbeidsmarkt nadat ze zijn gestart met werk waarbij ze via UWV werden begeleid door een jobcoach. Ruim de helft hiervan (60% bij Wajong, 50% bij WGA) werken na drie jaar nog steeds of weer.


Factsheet Bouw november 2019

UWV (november 2019)

De arbeidsmarkt is momenteel zeer krap in de bouw. In dit factsheet wordt onder meer ingegaan op de gevolgen van de stikstofproblematiek voor de banen in de bouw.

Zie ook: Trends op de bouwarbeidsmarkt 2019-2023 (EIB)


Herhaling virtuele praktijktests arbeidsmarktdiscriminatie

Panteia (oktober 2019)

Mensen met een migratieachtergrond maken minder kans op een e-mail, voicemail of telefoontje naar aanleiding van een sollicitatie, dan mensen zonder migratieachtergrond. Ten opzichte van 2015 lijken werkgevers in 2019 nog steeds te discrimineren op migratieachtergrond, maar wel minder.


Doelstellingen Participatiewet nauwelijks behaald

SCP (november 2019)

De invoering van de Participatiewet heeft nauwelijks geleid tot verhoging van de baankansen, zoals beoogd met de wet. Voor de grootste groep, de klassieke bijstandsgerechtigden, is er amper een verschil. Voor mensen die het recht op toegang tot de sociale werkvoorziening verloren, daalde de kans op werk. Voor jonggehandicapten met arbeidsvermogen stegen de baankansen. Hun inkomenspositie verslechterde echter en het gaat vaker om tijdelijk werk. Dit blijkt vandaag uit de eindevaluatie van de Participatiewet door het SCP.


Arbeidsmarkt in kaart Werkgevers editie 2

SER (oktober 2019)

De digitale publicatie Arbeidsmarkt in kaart: werkgevers 2019 besteedt aandacht aan de ontwikkelingen in het personeelsbeleid in de periode 2007/‘08 – 2017/‘18. De publicatie is gebaseerd op het Arbeidsvraagpanel, een onderzoek onder werkgevers.


Voortgangsrapportage LLO

SER (oktober 2019)

De SER werkt met de Actie-agenda Leven Lang Ontwikkelen aan een doorbraak op het gebied van leven lang ontwikkelen (LLO). In de voortgangsrapportage wordt onder andere ingegaan op de aanpak, focusgebieden en activiteiten van de actie-agenda


Interdepartementaal beleidsonderzoek Mensen met een licht verstandelijke beperking

Ministerie van VWS, 4 oktober 2019

In dit onderzoek staan knelpunten met betrekking tot het realiseren van een passende ondersteuning voor mensen met een licht verstandelijke beperking en adviezen hoe met deze knelpunten om te gaan.


Strategies for the New Economy: Skills as the Currency of the Labour Market

World Economic Forum (2019)

In deze publicatie zet het World Economic Forum tien strategieën uiteen richting een op vaardigheden gerichte arbeidsmarkt.


Monitor gemeentelijk beleid arbeidstoeleiding vluchtelingen 2019

KIS (september 2019)

In deze vierde monitor ‘vluchtelingen aan het werk’ is de stand van zaken zien rond de arbeidstoeleiding van statushouders in 2018. In de publicatie staan verschillende aanbevelingen voor gemeenten, zoals het intensiveren van de aanpak voor statushouders met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt en het breder toegankelijk maken van werkervaringsplekken en ander aanbod gericht op het opdoen van werkervaring.


Moeilijk vervulbare vacatures

UWV (september 2019)

De afgelopen jaren zijn de personeelstekorten in snel tempo toegenomen. De krapte op de arbeidsmarkt lijkt medio 2019 ook nog niet af te nemen. UWV brengt elk jaar in beeld bij welke concrete beroepen werkgevers te maken hebben met moeilijk vervulbare vacatures.


Aandachtbanen: betere ouderenzorg en meer mensen uit de bijstand

Programma Sociaal Domein (augustus 2019)

Hoe helpen we mensen met een uitkering aan het werk in verpleeghuizen en dringen we tegelijk het tekort aan personeel in de zorg terug? Dat onderzochten 6 gemeenten, Divosa en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het traject Basis van de arbeidsmarkt. Wat zijn de leermomenten, tips en doorbraken?


Hoge verwachtingen: Kansen en belemmeringen voor jongeren in 2019

SER (augustus 2019)

De weg van jongeren naar een zelfstandig bestaan verloopt trager dan voorheen, zo blijkt uit het rapport ‘Hoge verwachtingen: ‘Kansen en belemmeringen voor jongeren in 2019’’ van de Sociaal-Economische Raad.


Arbeidsmarkt in kaart. Wel- en niet werkenden

CPB (juni 2019)

De publicatie ‘Arbeidsmarkt in kaart: wel- en niet-werkenden – editie 1’ toont wat er de afgelopen decennia gebeurde op de volgende terreinen: baanmobiliteit, scholingsdeelname, zorg voor hulpbehoevende naasten en zeggenschap over werktijden en -plek.


Afbouwen toeslagen leidt niet tot pieken in de inkomens- en vermogensverdeling

CPB (juni 2019)

Mensen doen geen moeite om hun inkomen of vermogen laag te houden om in aanmerking te komen voor toeslagen. Door de inkomensafhankelijkheid van de toeslagen stijgt de effectieve marginale belastingdruk. Bij de inkomensgrenzen en vermogensgrenzen waar een toeslag ineens vervalt, neemt het besteedbaar inkomen van sommige huishoudens zelfs af wanneer hun bruto inkomen of vermogen stijgt. De theorie voorspelt dat deze huishoudens hierop reageren door hun inkomen of vermogen te verlagen tot net onder deze grenzen, bijvoorbeeld door minder te werken. Het CPB vindt echter geen bewijs voor pieken vlak onder deze grenzen in de inkomens- en vermogensverdeling.


Banenafspraak: gewoon DOEN! 14 succesverhalen uit de sectoren Overheid en Onderwijs

VSO (juni 2019)

Deze publicatie toont enkele best practices over het uitvoeren van de banenafspraak in de sectoren overheid en onderwijs


Kenmerken schoolverlaters en arbeidspositie vijf jaar later

CBS (juni 2019)

Dit artikel in de CBS-reeks Statistische Trends kijkt naar de groep schoolverlaters die in het studiejaar 2009/’10 het onderwijs verlieten en hoe het deze groep vijf jaar later vergaat op de arbeidsmarkt.


Kansen op instroom uit de WW bekeken

Atlas voor Gemeenten / Ministerie van SZW, mei 2019

Deze publicatie toont aan dat WW’ers met een niet-Westerse achtergrond een minder grote kans hebben om werk te vinden dan WW’ers met een Westerse achtergrond. Dit effect is niet toe te schrijven aan deelgroepen met een bepaald achtergrondkenmerk, zoals opleidingsniveau, leeftijd of wat de voorgaande baan was.


UWV Kennisverslag 2019-3

UWV (april 2019)

In 2018 daalde het aantal WW-uitkeringen nog fors, maar in 2019 en 2020 verwacht het Centraal Planbureau (CPB) een vertraging van de economische groei. Dat betekent dat we na een aantal jaren van forse afname ook een keerpunt bereiken bij het aantal WW-uitkeringen. De daling komt tot stilstand.


Jongeren met (risico op) een afstand tot de arbeidsmarkt – Zichtbaar en zelfstandig maken

IBO (april 2019)

Dit Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) analyseert het rijksbeleid gericht op jongeren met een (risico op) afstand tot de arbeidsmarkt en schetst meerdere beleidsvarianten


Het stelsel op scherp gezet – Naar toekomstbestendig hoger onderwijs en onderzoek

AWTI (2019)

Het huidige stelsel voor hoger onderwijs en onderzoek is niet toekomstbestendig. Universiteiten en hogescholen moeten zich sterker profileren en meer samenwerken. Ook moet de minister van OCW meer richting geven aan het stelsel en actiever toezicht houden. Dat adviseert de AWTI in zijn advies ‘Het stelsel op scherp gezet’.


Spreiding van laaggeletterdheid

Researchcentrum voor onderwijs en arbeidsmarkt (ROA, 2019)

Dit onderzoek van het ROA toont aan dat meer dan een kwart van de laagopgeleide werkzoekenden grote moeite heeft met taal en/of rekenen. Hier ligt een kans om hun doorstroom naar de arbeidsmarkt te verbeteren. In beroepen waar de laaggeletterdheid het hoogst is, is sprake van 34 tot 44 procent van het totaal aantal werknemers in die beroepen.


Juniraming 2019: economische vooruitzichten 2019 en 2020

CPB (2019)

De Nederlandse economische groei valt door de gure wind uit het buitenland terug. De groei van de Nederlandse uitvoer is tanende. Opvallend is dat de afzwakking van de productiegroei nog nauwelijks invloed heeft gehad op de arbeidsmarkt. Die blijft krap met tot nu toe nog steeds toenemende vacatures en snelle werkgelegenheidsgroei. De werkloosheid blijft in de raming uitzonderlijk laag, maar loopt wel wat op in 2020. De koopkracht blijft positief door beleid en in 2020 door matigende inflatie. Het overschot op de overheidsbegroting houdt aan. Het Amerikaanse handelsbeleid, de kans op een no-deal Brexit en de instabiele situatie in Italië zijn belangrijke neerwaartse risico’s voor de Nederlandse economie.


Verder terugdringen schoolverlaten in mbo is niet eenvoudig

CPB (2019)

Hoewel het percentage jongeren dat zonder startkwalificatie de opleiding verlaat de afgelopen jaren afneemt, verlaat nog steeds 1 op de 20 mbo-studenten zijn mbo-opleiding zonder startkwalificatie (diploma op mbo2-niveau of hoger). Het ministerie van OCW stelde in 2012 daarom een subsidie beschikbaar voor roc’s om te experimenteren met nieuwe interventies om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan. Drie roc’s kregen de subsidie toegekend en hebben de door hen voorgestelde interventie getest middels een experiment. De uitkomst van het onderzoek is dat op geen van de drie roc’s de interventie geleid heeft tot significant minder voortijdig schoolverlaten.


Grenzen aan leven lang leren

SCP (2019)

In dit onderzoek onderzoekt het Sociaal en Cultureel Planbureau welke belemmeringen burgers ervaren om aan scholing deel te nemen. We gaan daarbij na of deze belemmeringen verschillen voor groepen burgers. Daarbij kijken we zowel naar de houding van burgers tegenover scholing, hun persoonlijke omstandigheden als de mate waarin randvoorwaarden vanuit de werkgever en het scholingsaanbod aansluiten bij hun behoeften.


Integratie door werk: meer kansen op werk voor nieuwkomers

SER (2019)

De Sociaal-Economische Raad pleit voor een effectievere ondersteuning van vluchtelingen met een verblijfsvergunning bij het zoeken naar werk. Meer maatwerk en een sluitende regionale infrastructuur waarop gemeenten, werkgevers en werknemers een beroep kunnen doen, zijn nodig voor een succesvolle integratie van deze nieuwkomers. Dit vraagt om veranderingen in wetgeving, beleid en uitvoering.


Basisbaan in Groningen

Hanzehogeschool Groningen en SHMC (2019)

In het coalitieakkoord is afgesproken dat de gemeente Groningen de komende vier jaar gaat experimenteren met de Basisbaan. Hiermee wil de gemeente Groningen extra werkgelegenheid creëren voor inwoners voor wie een betaalde baan niet haalbaar is. Tegelijk wil zij op deze manier bijdragen aan de leefbaarheid in de wijken en dorpen en de binnenstad van Groningen. Lees verder

Lees het haalbaarheidsonderzoek Basisbaan in Groningen (pdf)


Maat Werkt: de Arnhemse aanpak van werk, inkomen, schulden en zorg

Verwey-Jonker Instituut en Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (2019)

Zorg, ondersteuning, werk en inkomen: vier domeinen waar de gemeente een centrale rol in heeft gekregen sinds de decentralisaties. Maar lang niet altijd weten deze domeinen goed en efficiënt met elkaar samen te werken. In de Arnhemse wijk Klarendal is een bijzondere pilot uitgevoerd, waar de afdelingen werk, inkomen, het wijkteam en het UWV intensief met elkaar samenwerkten bij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Evaluatie van deze werkwijze met het instrument Effectencalculator.


De arbeidsmarkt in cijfers, 2018

CBS (2019)

Deze publicatie blikt terug op een jaar waarin de spanning op de arbeidsmarkt verder opliep. De meeste cijfers zijn eerder gepubliceerd, maar worden nu in samenhang gepresenteerd.


Compendium of Productivity Indicators 2019

OECD (2019)

Dit rapport vergelijkt verschillende werkgelegenheids- en productiviteitscijfers van verschillende landen met elkaar. Er is een trend zichtbaar van een groeiend aantal werkenden. Deze groei vindt – zo ook in Nederland – vooral plaats in banen met een salaris en productiviteit onder het landelijk gemiddelde.


Investeren in menselijk kapitaal: Een gecombineerd werknemers- en werkgeversperspectief

ROA (2019)

Een leven lang leren door middel van trainingen en cursussen is een effectief instrument om concurrentievoordelen van bedrijven te vergroten. Ondanks blijkt het dat oudere werknemers minder participeren in cursussen en trainingen. In deze studie is zowel naar de werkgever als naar de werknemerskant gekeken om dit te verklaren.


Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt in beeld

CPB (2019)

Deze studie brengt in kaart hoeveel jongeren tussen 16 en 30 jaar een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, wat hun kenmerken zijn, welke factoren wijzen op een verhoogd risico op afstand tot de arbeidsmarkt en welke subgroepen er binnen deze groep te onderscheiden zijn. De studie is uitgevoerd in opdracht van de werkgroep van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) ‘Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt’.


Alternatieve financiering gemeenten stimuleert meer arbeidsdeelname

CPB (2019)

Gemeenten worden financieel niet gestimuleerd om alle mensen met een beperking aan een baan te helpen. Het is voor de gemeentekas aantrekkelijker om kansrijke bijstandsontvangers aan het werk te krijgen, dan niet bijstandsontvangers en mensen die veel begeleiding en subsidie nodig hebben om aan het werk te gaan. Dit blijkt uit de CPB Notitie ’Alternatieve financiering van loonkostensubsidies’.


Schoolverlaters in crisistijd: Gevolgen voor leren en de vroege loopbaan

Research Centre for Education and the Labour Market, Maastricht University (2019)

Een recente studie leert dat de crisis een ingrijpende effect heeft op het leergedrag van jongeren. Zowel de overheid als het bedrijfsleven zou er goed aan doen om ook tijdens een economische crisis te blijven investeren in scholing.


Factsheet uitvoering participatiewet

SZW (2019)

Deze factsheet geeft een cijfermatig beeld van de uitvoering van de Participatiewet in de periode januari 2015 tot en met december 2018. Het behandelt ontwikkelingen op drie thema’s: personen met een bijstandsuitkering, de ondersteuning door gemeenten in het algemeen en aan mensen met een arbeidsbeperking in het bijzonder


SER: Kabinetsbeleid is niet voldoende om laaggeletterdheid aan te pakken

SER (2019)

In Nederland hebben naar schatting 2,5 miljoen mensen moeite met taal, rekenen en digitale vaardigheden. Dat is een enorm maatschappelijk probleem. Laaggeletterdheid is vaak ook een oorzaak van andere problemen zoals schulden, slechte gezondheid, armoede of een slechte woonsituatie. Het kabinet heeft in maart 2019 plannen gepresenteerd, maar ziet de urgentie van dit probleem niet voldoende, zegt de SER. In de Kamerbrief van minister van Engelshoven werden maatregelen aangekondigd, maar te weinig middelen. De SER publiceert het advies Samen werken aan taal over laaggeletterdheid waarin de overheid wordt aangespoord.


Onderzoekscahier: Arbeidsparticipatie jongeren met een beperking

Divosa (2019)

Kennis over arbeidsparticipatie van jongeren met een beperking in een overzichtelijk onderzoekscahier. Met toelichting van de onderzoekers.


Langdurig in de bijstand, dus kansloos!?

Divosa (2019)

Op dit moment zijn er veel vacatures, maar langdurig bijstandsgerechtigden profiteren daar nauwelijks van. Betekent dit dat deze groep kansloos is? Kan meer persoonlijke aandacht hen helpen? Daarover gingen gemeenten op 5 april in gesprek tijdens de benchlearnbijeenkomst ‘Langdurig in de bijstand, dus kansloos!?’. Menno Fenger, hoogleraar ‘Governance van verzorgingsstaten’ (Erasmus Universiteit Rotterdam), schetste drie perspectieven op re-integratie. Drie gemeenten gaven een presentatie over hun succesvolle aanpak en wat ze daarvan leerden.


Werken aan Perspectief

Rekenkamer Utrecht (2019)

In dit onderzoek heeft de Rekenkamer Utrecht aanbevelingen gedaan voor de dienstverlening van de gemeente Utrecht als het gaat om de dienstverlening van bijstandsgerechtigden. Deze aanbevelingen zijn ook voor andere gemeenten interessant. De rekenkamer geeft aan dat meer aandacht voor de persoonlijke situatie en individuele zorgvraag leidt nodig is om meer mensen richting werk of maatschappelijke participatie te krijgen. De groep kent een grote diversiteit aan persoonlijke situaties en omstandigheden maar er is ook veelvoorkomende problematiek. Zo komen gezondheidsbelemmeringen en gebrekkige taalbeheersing regelmatig voor. Meer inzicht en kennis in deze problematiek zorgt ervoor dat gemeenten effectiever maatwerk kunnen leveren.


Vakmensen gevraagd, nu en straks!

SER Overijssel (2019)

SER Overijssel deed onderzoek naar de aansluiting tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt. De lessen zijn relevant voor regio’s overal in het land. De kernboodschap is dat een toekomstbestendig onderwijsstelsel, met blijvend perspectief voor studenten en werkenden met mbo 2-3, om opschaling en
versnelling vraagt van initiatieven op een breed terrein, zowel in het onderwijs als daarbuiten. Het advies doet daarvoor een aantal concrete aanbevelingen en de bal ligt bij de sleutelpartijen: onderwijs, bedrijven, provincie, gemeenten en sociale partners.


De arbeidsmarktpositie van mbo-schoolverlaters vergeleken

UWV (2019)

Er zijn grote verschillen tussen de arbeidsmarktposities van gediplomeerden van bol3- en bol4-studierichtingen. Dit blijkt uit onderzoek waarin 49 studierichtingen met elkaar zijn vergeleken. Gediplomeerden van bol4 Operationele techniek hebben de gunstigste arbeidsmarktpositie, terwijl gediplomeerden van bol3 Bedrijfsadministratief juist de minst gunstige arbeidsmarktpositie hebben.


Participatie zonder startkwalificatie

Toezicht Sociaal Domein (2019)

De samenwerkende inspecties binnen Toezicht Sociaal Domein (TSD) onderzoeken de participatie van jongvolwassenen die uitstromen uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs, Praktijkonderwijs of de Entree-opleidingen. Het is voor deze groep lastig een vaste baan te vinden en te behouden en om naar vermogen deel te nemen aan de maatschappij. Zij hebben vaak hulp nodig op meerdere leefgebieden. Dit alles maakt hen kwetsbaar. Vanuit het perspectief van de groep kijken de inspecties in dit onderzoek naar trends en risico’s ten aanzien van de participatie(kansen) en hoe scholen, gemeenten en zorginstanties samenwerken ten aanzien van de zorg en ondersteuning die zij bieden.

Er is een infographic, animatie en CBS-data beschikbaar


Binnenkomstleeftijd minderjarige vergunninghouders belangrijk voor latere onderwijsprestaties

CPB (2019)

Hoe eerder een vergunninghouder binnenkomt, des te hoger is het behaalde opleidingsniveau. De kans om een hogeronderwijsdiploma te halen stijgt met ongeveer 3,6 procentpunt voor ieder jaar dat een vluchteling eerder aankomt. Dit blijkt uit het onderzoek ‘The impact of age at arrival on education and mental health’ van het Centraal Planbureau (CPB) dat zojuist is verschenen. Ongeveer de helft van de vergunninghouders die als kind ons land binnenkomen, doet dit via gezinshereniging. Zij kunnen gebaat zijn bij een (nog) kortere duur van de asielprocedure, omdat gezinshereniging pas mogelijk is als een van hun ouders een verblijfsvergunning heeft. De kans dat deze kinderen een hogeronderwijsdiploma halen, neemt met 0,3 procentpunt toe voor elke maand waarmee de asielprocedure wordt versneld.


LVB en schulden: Signalen en passende begeleiding

HvA (2019)

Het lectoraat Armoede Interventies heeft een aantal handleidingen gepubliceerd met handvatten hoe om te gaan met mensen met een LVB. Ook voor uitvoerders van de participatiewet is zo’n handleiding met praktische tips gemaakt. De handleiding kan helpen mensen met een LVB te herkennen en om passende begeleiding te kunnen bieden


Verdringing voorkomen bij het bevorderen van arbeidsparticipatie

Divosa (2018)

Hoe voorkomen we dat de inzet van gemeentelijke instrumenten voor de arbeidstoeleiding van kwetsbare mensen (meestal met een bijstandsuitkering) ten koste gaat van het werk van anderen? Deze vraag en de antwoorden daarop staan centraal in deze handreiking van Divosa.


CPB Notitie Arbeidsparticipatie

CPB (2018)

In dit onderzoek analyseert het CPB patronen van arbeidsparticipatie naar geslacht en leeftijd en onderzoeken zij de mate waarin opleiding, migratieachtergrond en huishoudsamenstelling daarbij een rol spelen. Ook verkennen ze mogelijke verklaringen voor deze patronen en de vraag in hoeverre het om structurele of conjuncturele ontwikkelingen gaat. Daarnaast analyseren ze hoe snel personen die op enig moment niet participeren alsnog óf weer aan het werk gaan. En ze brengen in kaart van welke inkomensbronnen zij leven, wanneer ze niet participeren.


Wat werkt, arbeidsparticipatie statushouders

KIS (2018)

De arbeidsparticipatie van statushouders blijft achter op die van andere groepen Nederlanders. Het Kenniscentrum Integratie & Samenleving (KIS) heeft onderzoek gedaan naar de oorzaken van deze beperkte arbeidsparticipatie. In het onderzoek wordt ook genoemd wat (lokale) beleidsmakers kunnen doen om de arbeidsparticipatie te bevorderen. Zo kan het helpen als een statushouder een mentor krijgt of taalonderwijs en werkervaring gecombineerd wordt.


Arbeidsmarktpositie Amsterdamse mbo-gediplomeerde uitstromers uit onderwijs

Gemeente Amsterdam (2018)

Jaarlijks volgen ruim 17 duizend Amsterdamse jongeren een opleiding op het middelbaar beroepsonderwijs. Daarmee is het mbo een belangrijke bepaler van toekomstige arbeidsmarktpositie voor veel jongeren. Cohortonderzoek naar een specifiek deel van deze mbo’ers, namelijk diegenen die uit het onderwijs zijn gestroomd en in schooljaar 2008/’09 een diploma hebben behaald, laat zien dat Amsterdamse mbo-uitstromers minder vaak werk hebben op de langere termijn.


Aan het werk, voor hoe lang?

Inspectie SZW (2018)

In deze infographic toont de Inspectie SZW goede praktijken en belemmeringen bij het duurzaam aan het werk helpen van jongeren met een arbeidsbeperking. Het volgt hierbij de stappen die gezet worden in het proces richting arbeid en biedt aanknopingspunten voor gemeenten.


Schulden en Werk. Bijstandsgerechtigden met schulden

Panteia (2018)

De omvang van de schuldenproblematiek onder bijstandsgerechtigden is tussen 2010 en 2015 amper verandert, concludeert Painteia in het onderzoek ‘Schulden en Werk. Bijstandsgerechtigden met schulden’. In het onderzoek ook is er onderzocht op welke manier deze doelgroep geholpen kan worden zodat hun schulden de deelname aan de arbeidsmarkt niet in de weg zit. Hierbij wordt stilgestaan bij tools die lokale overheden of uitvoeringsorganisaties kunnen inzetten.


Verdringing op de arbeidsmarkt, beschrijving en beleving

SCP en CPB (2018)

Op de Nederlandse arbeidsmarkt bestaan voor de meeste groepen geen aanwijzingen voor verdringing. Zo blijkt uit Verdringing op de arbeidsmarkt, beschrijving en beleving, een gezamenlijke publicatie van het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).De onderzoekers vinden geen aanwijzingen voor verdringing tussen ouderen en jongeren, tussen hoog- en laagopgeleiden en vaak ook niet door migranten. Dit betekent niet dat er helemaal nooit sprake is van verdringing. Mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt kunnen er wel mee te maken hebben. Zijzelf geven ook aan verdringing te ervaren, maar dit niet het meest prangende probleem te vinden.


Effectiviteit en werking loonkostensubsidie en loondispensatie

APE en de Beleidsonderzoekers (2018)

In dit onderzoek is bestudeert wat de effectiviteit en werking van loonkostensubsidies en loondispensaties is. Hieruit blijkt werkgevers en uitvoerders de financiële compensatie – die loonkostensubsidie of loondispensatie bieden – een belangrijke randvoorwaarde vinden om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Loonkostensubsidie wordt door de betrokken gemeenten, uitvoerders en werkgevers meer gewaardeerd dan loondispensatie. Voor lokale beleidsmakers komt naar voren dat werkgevers houden van eenvoud. Zij zouden graag zien dat alle regelingen rondom loonkostensubsidie overal gelijk zijn en dat zij te maken krijgen met één aanspreekpunt.


Hoe werven werkgevers

UWV (2018)

In dit onderzoek is aan 6.700 bedrijfsvestigingen gevraagd hoe zij personeel werven. Veruit de meeste bedrijven plaatsen alleen een vacature op de website (44%). Verder blijkt dat slechts een klein deel van de werkgevers contact zoekt het UWV of gemeente voor plaatsing. Als werkgevers een externe organisatie vragen, dan is dit in de meeste gevallen een wervings- of selectiebureau of een uitzendbureau. Dit is ook afhankelijk van het opleidingsniveau dat gevraagd wordt.


Als werk weinig opbrengt

SCP (2018)

Hoewel betaalde arbeid in het beleid vaak als remedie tegen armoede wordt gezien, blijkt keer op keer dat een aanzienlijk deel van de armen werk heeft. Deze studie verkent de achtergronden van het hardnekkige probleem van de working poor. Er zijn drie paden waarlangs zelfstandigen en mensen in loondienst arm kunnen worden: te weinig gewerkte uren, te lage verdiensten per uur en hoge lasten. Die paden worden theoretisch gestuurd door de maatschappelijke omstandigheden en door de formele en informele spelregels die in de samenleving gelden (wetten en regelingen, onderlinge gedragsverwachtingen). Vanuit dit perspectief brengt het empirische deel van de studie ‘werkende armoede’ op drie niveaus in kaart: nationaal, gemeentelijk en landenvergelijkend. Dit mondt uit in enkele overwegingen bij het landelijke en lokale beleid.


Van sociale werkvoorziening naar Participatiewet

SCP (2018)

Het kabinet heeft het streven om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen, onder meer door invoering van de Participatiewet. Dit streven is vooralsnog niet gerealiseerd voor de doelgroep-Wsw. Daarbij gaat het om mensen met arbeidsbeperkingen die voorheen onder aangepaste omstandigheden zouden werken in de sociale werkvoorziening, maar die nu vallen onder de Participatiewet. Door de invoering van de Participatiewet en daarmee samenhangend de afsluiting van de sociale werkvoorziening daalde de kans op duurzaam werk voor deze groep met een arbeidsbeperking en steeg de uitkeringsafhankelijkheid van degenen die een baan vonden..


MKB-Actieplan

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (2018)

Met het MKB-Actieplan wil de overheid het MKB ondersteunen om de vruchten te plukken van de economische voorspoed. Het vinden van genoeg geschikte werknemers is hier een belangrijk onderdeel van. In het actieplan staat beschreven welke initiatieven het Rijk ondersteunt in het thema Menselijk Kapitaal. Zo wordt er met de Bouwagenda gewerkt aan het enthousiasmeren van jongeren in de bouw, en moet het Techniekpact leiden tot onder andere een betere aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs in de techniek.


Iedereen in Overijssel doet mee

Provincie Overijssel (2018)

Het lectoraat Strategisch Human Resource Management van hogeschool Saxion heeft in opdracht van de provincie Overijssel vijf samenwerkingen tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven onderzocht. Zij concluderen dat dit soort initiatieven bijdragen aan continuïteit in de ontwikkeling van (nieuwe) werknemers. De initiatieven zorgen voor onderwijsvernieuwing op regionaal niveau. Als succesfactoren worden genoemd dat de samenwerkende partijen bereidheid tonen, een urgentie delen en dat er één partij als verbinder optreedt. Dat is meteen een risico, de initiatieven zijn afhankelijk van deze partij of persoon. Verdere uitbreiding van de samenwerkingen zou volgens de onderzoekers zeer wenselijk zijn. Om de initiatieven te kunnen vergroten moeten er vooral initiatief zijn bij het bedrijfsleven. De provincie kan, als belangrijke speler op de regionale arbeidsmarkt, echter wel een stimulerende en verbindende rol spelen.


Leren door te vernieuwen: 20 vernieuwende initiatieven uitgelicht

Topsectoren en BPT (2017)

Het project ‘een leven lang ontwikkelen’ van de topsectoren – verbonden aan de human capital agenda 2016-2020 – lichten in deze publicatie twintig pilots uit over vernieuwende scholing. De belangrijkste geleerde lessen uit de pilots lijken het werken aan een betere samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, het introduceren van een flexibeler onderwijssysteem en het beter benutten van ICT-mogelijkheden. Tot slot blijkt uit de pilots dat succes staat of valt met maatwerk voor de doelgroep.


Het voorkomen van NEETs tijdens de Grote Recessie: Het effect van een verplicht activeringsprogramma voor jongeren in de bijstand

CPB (2017)

Jongeren in de bijstand werden onder de WIJ (Wet investeren in jongeren) verplicht om deel te nemen aan werk-leer trajecten. Uit het onderzoek van CPB blijkt dat deze hervorming leidde tot een daling van het aantal jongeren in de bijstand. De hervorming leidde echter niet tot een stijging van het aantal jongeren dat werkt (of onderwijs volgt). Studies naar buitenlandse hervormingen vinden voor vergelijkbare hervormingen doorgaans wel een effect op het aantal jongeren dat werkt. Een mogelijke verklaring voor het verschil is de Grote Recessie, die het voor jongeren moeilijk maakte om een baan te vinden.


UWV Arbeidsmarktanalyse 2017

Uit de UWV Arbeidsmarktanalyse 2017 blijkt dat er onvoldoende (betaalde) banen bijkomen voor iedereen die kan en wil werken. Eisen die aan werknemers worden gesteld, vanwege bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen, stijgen. De werkgelegenheid in functies die een hoog probleemoplossend vermogen vergen neemt toe en er komt meer focus te liggen op ICT-kennis, in combinatie met sociale vaardigheden. Er is sprake van ‘baanpolarisatie’, waarbij vooral banen aan de onderkant van het middensegment dreigen te verdwijnen.