Achtergrond project

Beter benutten bestaande bouw

Het woningtekort krijgt volop aandacht: in de media, in de politiek, in de vakwereld, in de wetenschap. Al voor de coronacrisis was er een tekort van meer dan 300.000 woningen. Dat is meer dan het aantal woningen in de stad Rotterdam. Rijk en gemeenten sluiten Woondeals om nieuwbouw te versnellen. Tot 2035 moeten er een miljoen woningen bijkomen. Opmerkelijk is dat oplossingen bijna altijd worden gezocht in bouwen. Hoe bouwen we méér, hoe verhogen we het bouwtempo en verkorten we procedures, kan bouwen kleiner, sneller, intensiever, compacter, enzovoort. Meer bouwen is absoluut nodig, maar het huidige beleid is ontoereikend om die miljoen woningen te realiseren. Bouwen duurt (te) lang en struikelt over (te) veel problemen.

Samenwonen

Ondanks al die aandacht voor bouwen, is vrij recent een motie in de Tweede Kamer aangenomen (motie Krol), die aandacht vraagt voor de voor- en nadelen van samenwonen. Dus voor een intensivering van de bestaande woningbouwvoorraad. In deze motie staat een aantal motieven voor samenwonen op een rij:

  • Vermindert schaarste op de woningmarkt (er komen huizen vrij);
  • Kan eenzaamheid tegengaan (aanspraak in huis);
  • Kan bevorderlijk zijn voor langer thuis wonen (hulp is nabij);
  • Kan mantelzorgers ontlasten (zorg is dichtbij);
  • Kan de CO2-uitstoot verlagen (er hoeft niet te worden gereisd);
  • Verlaagt woonlasten per persoon (gedeelde voorzieningen).

In februari 2020 schreef de minister in de Kamerbrief over versnellen aanpak woningtekort het volgende: “De woningen zijn niet morgen gebouwd. Tegelijkertijd tonen demografische prognoses aan dat in de komende decennia het aantal huishoudens in Nederland met 800.000 huishoudens zal groeien. Deze stijging is voornamelijk toe te schrijven aan het groeiende aantal eenpersoonshuishoudens. Daarom wil ik ook inzetten op het optimaal benutten van de bestaande woningvoorraad. Ik wil daarom opties in kaart brengen die het beter benutten van de huidige woningvoorraad verder kan stimuleren.”

99% bestaande bouw slecht benut

Opmerkelijk: Nieuwbouw voegt jaarlijks hooguit 1% toe aan onze woningvoorraad. De overige 99% van de woningen staat er al en wordt vaak slecht benut. In vier van de tien huizen woont maar één persoon. Urban Analytics bureau Springco berekende dat de huidige woningbouwvoorraad voor 82% wordt benut. Dat betekent dat er in theorie ruimte is voor 3 miljoen meer inwoners, zonder bij te bouwen.

Wetten en regels in de weg

Wetten en regels staan het delen van een woning soms onbedoeld in de weg. Bijvoorbeeld mensen met een uitkering die niet gaan samenwonen, omdat ze niet gekort willen worden op hun uitkering. Vrienden die samen in een huis willen wonen, maar geen (individueel) huurcontract kunnen krijgen. Een verhuurder die bang is een vervelende huurder niet uit de woning te krijgen. Lokale regels verhinderen bewoning van overbodige kamers. En (vitale) senioren willen soms wel verhuizen uit hun grote eengezinshuis, maar vinden geen aantrekkelijk en betaalbaar alternatief.

Creatiever, onorthodoxer en flexibeler denken

Hoe benutten we die 99% beter? Het is tijd dat er veel creatiever, onorthodoxer en flexibeler wordt gedacht. Er zijn andere oplossingen dan nieuwbouw mogelijk, zoals transformatie, woonunits op braakliggende gronden, tijdelijk gebruik van lege gebouwen, verplaatsbare flexwoningen, enzovoort. Dat gebeurt nu (nog) maar mondjesmaat.

Schiedam - wijk Groenoord (68)

Deel uw ervaringen

Heeft u ideeën die bijdragen aan een intensievere benutting van de bestaande woningvoorraad? Komt u belemmeringen tegen en ziet u oplossingen? Laat ons weten wat uw ervaringen en ideeën zijn! We komen graag met u in gesprek, u kunt daarvoor mailen naar: mees.zonneveld@platform31.nl.