Terugkijken: online sessie Stikstof: als kantelpunt voor verduurzaming (2 februari 2021)

Rollen voor gemeentes bij stikstofarme woningbouw

Hoe kunnen gemeentes op het gebied van woningbouw met stikstof omgaan? Platform31 heeft een project afgerond dat als hoofddoel had om hulpmiddelen te ontwikkelen zodat gemeentes effectief hun rol op dit gebied kunnen bepalen, inclusief hoe ze zich kunnen verhouden tot marktpartijen (aanjagen, stimuleren, koplopers belonen et cetera).

Stikstofcrisis en woningbouw, wat is er ook al weer aan de hand? In de allerkleinste notendop: in het verleden was het mogelijk om voor een bouwproject aan te geven welke in de toekomst uit te voeren maatregelen stikstofuitstoot van het project compenseren. Medio 2019 is daar een streep doorheen gegaan: stikstofuitstoot moet gelijk al zo laag zijn dat die geen negatieve invloed heeft op Natura 2000-gebieden die daar gevoelig voor zijn.

Het gevolg hiervan was dat vergunningen per direct werden stopgezet en de meeste bouwprojecten tijdelijk stil kwamen te liggen. Deze kunnen pas weer worden opgestart als er aantoonbaar maatregelen zijn genomen die direct effect op Natura 2000-gebieden voorkomen. Met name voor gemeentes met een grote woningbouwopgave is dit een vervelende situatie.

Gemeentes moeten nu zowel in hun beleid als in hun handhaving actiever aandacht besteden aan stikstof. Niet alle gemeentes zijn daar goed op toegerust, met name omdat er verschillende manieren zijn voor een gemeente om invloed uit te oefenen. Wat zijn nu knoppen om aan te draaien door gemeenten om goed om te gaan met de dubbel-urgente opgave van woningbouw en tegelijk de stikstofuitstoot daarvan onder bepaalde grenzen houden.

De resultaten van het project in het kort

Tijdens het project dat was gefinancierd door het ministerie van BZK is samengewerkt met meerdere gemeentes, marktpartijen en andere experts om zo ook al tijdens actief aan kennisdeling te doen. Einddoel was dus om hulpmiddelen te ontwikkelen, vooral voor beleidsmedewerkers bij gemeentes, hoe een gemeente actief een geschikte rol kan innemen. ‘Geschikte’ slaat op het feit dat niet alle situaties hetzelfde zijn en – mogelijk – invloed hebben op de rol en dus maatregelen die zinvol zijn.

Een centraal punt van de uitkomsten is dat stikstofvrije woningbouw als geïsoleerd onderwerp weinig mensen enthousiast zal krijgen, maar momenteel wel hoog op de radar staat als ‘moetje’. Als integraal onderdeel van de veel breder gedragen wens tot verduurzaming van woningbouw kan ‘stikstofvrij’ juist een goede aanjager zijn die wel handen op elkaar kan krijgen. Daar is deels wel een houding voor nodig bij zowel gemeenten als markt- en andere partijen, waarin deze positieve draai, een nieuw perspectief, ruimte krijgt.

Op 2 februari 2021 is het goed bezochte afsluitende digitale evenement gehouden tijdens de Week van de Circulaire Economie. Hier stond publieke presentatie en discussie centraal van de voornaamste resultaten, zijnde een korte terugblik op de Handreiking stikstofarme woningbouw en vooral de verrijking daarvan. De eerste was al eerder, in november 2020, gepresenteerd tijdens een webinar bij de provincie Noord-Holland. Voor beide documenten heeft Platform31 nauw samengewerkt met C-creators en Hedgehog company. De verrijking heeft vooral betrekking op de differentiatie tussen gemeenten (niet iedere denkbare maatregel is even relevant voor iedere gemeente), en integraliteit (stikstofvrije woningbouw heeft voordelen voor veel andere beleidsdomeinen).

Er zijn gesprekken gaande over vervolgprojecten, onder andere op het gebied van ondersteuning van specifieke cases, en het opzetten van een traject om gebruik van (bouw)hubs te versnellen, door gerichter van elkaar te leren, en actief vragen over ‘rightscaling’ (meest effectieve niveau voor maatregelen) in relatie tot de woningbouwopgave centraal te stellen. Hoe heeft dit invloed in het proces om te komen tot keuzes voor locaties, partners en financiering.

Samenwerking

Platform31 heeft naast de actieve co-creatie met C-creators en Hedgehog company tijdens het project kennis en ervaringen ingewonnen bij diverse partners, waaronder AM, BPD, Heijmans, NVM, Stebru, Synchroon, Rabobank Real Estate Finance, VINU, BNG, en meerdere gemeenten door heel Nederland.

De uitkomsten

Hieronder staat een totaaloverzicht van de resultaten van het project.

  • een eerste overzicht van maatregelen verstuurd naar gemeenten en anderen die interesse hadden getoond in het project (opvraagbaar voor anderen).
  • Handreiking voor gemeenten samengesteld door C-Creators in nauwe samenwerking met Platform31 en Hedgehog company. Deze staat op de website van de provincie Noord-Holland van de provincie Noord-Holland, evenals de opname van het webinar dat was georganiseerd.
  • Verrijkingsdocument, met nadruk op differentiatie en integrale aanpak. Op deze pagina kunt u de verrijking downloaden. In de linkerkolom kunt u de opname terugkijken van het digitale evenement waar de verrijking is gelanceerd en besproken met deelnemers, 2 februari 2020.
  • Blogs die tijdens het project zijn verschenen, door Platform31-partners VINU, en Rabobank Real Estate Finance.

Als u geïnteresseerd bent in het vervolg of andere vragen heeft, kunt u contact opnemen met de projectleider, Wouter Kersten.

Circulair blauw
bouwput Rotterdam-k