Verharde binnentuinen en open ruimten op brede straten

Een stedelijke ruimte waar hittestress vaak voorkomt zijn binnenplaatsen en open ruimten op brede straten. Op het moment dat er onvoldoende schaduw op een binnenplaats of brede straat valt kan er ‘hittestress’ ontstaan, omdat alle hitte wordt opgeslagen in het oppervlak van de binnenplaats. Binnenplaatsen worden het meest gezien bij appartementencomplexen rond de 3 tot 5 lagen. Bij minder dan 3 lagen zijn er vaker tuinen en bij meer dan 5 lagen zijn het vaak geen binnenplaatsen meer, maar groenstroken waarbij de flats verder uit elkaar liggen.

Er zijn brede straten waar simpelweg geen bomen staan. Onder de stedelijke ruimte ‘brede straten zonder bomen’ rekenen we ook nieuwe straten of straten die opnieuw zijn aangelegd. Hier zijn de bomen nieuw aangeplant. Deze bomen zijn in dit geval nog zo klein dat ze voorlopig weinig effect hebben als maatregel tegen hittestress.

Wijken waar binnenplaatsen vaak voorkomen en kunnen leiden tot hittestress zijn: stedelijk bouwblok en vooroorlogs bouwblok. Een binnenplaats bij deze twee wijktypologieën kan vervelende gevolgen met zich meebrengen, omdat deze twee wijktypologieën beide voor 1940 gebouwd zijn en de woningen uit die tijd gemiddeld minder comfortabel zijn om te verblijven in koudere of warmere periodes. In de wijktypologie Tuinstad hoogbouw ligt vaak veel groen. Echter, tussen de groenstroken en flats liggen vaak grotere ontsluitingswegen. Deze grote wegen worden extra warm als er geen bomen langs staan.

Tuin van Jan in Amsterdam

Op een voormalig schoolplein tussen de Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat in Amsterdam is een zogenaamde paradijstuin aangelegd, waar veel verharding is vervangen door planten, een vijver, een fontein en een vlonder die de bezoeker over het water heen voert.

Niet alleen zorgt het aanwezige groen zo voor verkoeling, ook regenwateroverlast wordt met deze tuin tegengegaan, door de vijver en de ondergrond als buffers in te zetten die het regenwater opvangen en vasthouden, waardoor het lokale rioolstelsel niet langer wordt belast met de afvoer van het vele water. Dit wordt in de toekomst mogelijk uitgebreid met een ondergrondse opslagfaciliteit, die de opnamecapaciteit nog verder zal vergroten.

Meer info: Rainproof

Wadi’s op straat

Een goede mogelijkheid om de open ruimte op brede straten te benutten is het toepassen van wadi’s. Het steeds warmer wordend klimaat brengt de noodzaak met zich mee om de openbare ruimte aan te passen op langdurig hoge temperaturen in de zomer en grotere hoeveelheden regen in de winter.

Nadat de Salland-Twentetunnel was aangelegd, die het centrum van Nijverdal van veel verkeersactiviteit ontlast, greep gemeente Hellendoorn de gelegenheid aan om het centrum opnieuw in te richten. Daarbij werd ook uitgebreid aandacht besteed aan klimaatadaptatie. In samenspraak met bewoners en ondernemers werd een plan opgesteld om veel groen in het straatbeeld te introduceren en tegelijkertijd zorg te dragen voor voldoende waterbergingscapaciteit. Zo is onder meer de waterafvoer van het riool afgekoppeld, waardoor al het regenwater niet langer in putten verdwijnt, maar in her en der aangelegde wadi’s wordt vastgehouden. In de zomer zorgt de opslag van water er zodoende voor dat de grond minder snel uitdroogt en de planten en bomen de hitte kunnen overleven. Op hun beurt zorgen de bomen door hun transpiratie ervoor dat de omgeving koel blijft. Deze eigenschappen worden gecombineerd met zitgelegenheden en terrassen, waardoor het centrum nu een aangename verblijfsplek is voor heel Nijverdal. Op deze manier draagt de nieuwe inrichting van het Nijverdalse centrum bij aan een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving die toekomstbestendig is.

Meer info: Klimaatadaptatie Nederland

foto tuinvanjan brug-800
tuinvanjan educatie merlijnmichon
Tuin van Jan in Amsterdam
wadi-800
Wadi Nijverdal