Opzet experimentenprogramma

Voor 2050 moeten alle woningen in Nederland aardgasvrij zijn. Maar in veel wijken die ‘van het gas af’ gaan, is de energietransitie niet de enige opgave. In dit driejarige experimentenprogramma zetten Platform31 en Nyenrode Business Universiteit in op een dubbelslag, door de energietransitie in kwetsbare wijken te verbinden met het verbeteren van de leefbaarheid.

We zoeken in het experimentenprogramma daarom naar manieren om opgaven te verbinden. In kwetsbare wijken is meer te verbeteren dan de infrastructuur voor koken en verwarmen; er spelen immers ook vaak problemen zoals armoede, werkloosheid, schulden, eenzaamheid, overlast en onveiligheid. Dat kan zorgen voor weerstand bij bewoners ten aanzien van de energietransitie, wat kan leiden tot stagnatie of vertraging, terwijl juist in deze wijken de energietransitie een impuls kan vormen voor integrale wijkverbetering.

Derde succesfactor
Voorbeelden uit binnen- en buitenland laten zien dat er grote kansen liggen in een samenhangende aanpak van de duurzaamheids- en leefbaarheidsopgave. Niet alleen groeit daarmee het draagvlak van bewoners, ook levert het op lange termijn betere wijken op.

Een dubbelslag kan alleen worden gemaakt als de ambitie hoger ligt dan alleen het energiezuinig en aardgasvrij maken van de woningvoorraad. Naast de juiste technische oplossingen en voldoende budget, is een derde factor cruciaal om de verduurzaming van deze wijken tot een succes te maken. Deze derde succesfactor gaat over samenwerking en betrokkenheid van bewoners.

Opzet en aanpak experimentenprogramma
Ieder kwartaal vindt er een Kennislab plaats waarin de deelnemers met concrete kennisvragen aan de slag gaan. Hoe realiseer je samenwerking tussen sociaal, fysiek en techniek? Waar liggen koppelkansen? Hoe organiseer je draagvlak, betrokkenheid en vertrouwen? Hoe stimuleer je sociaal eigenaarschap? De kennislabs zijn gericht op het inbrengen van kennis en inspiratie, het uitwisselen van ervaringen (intervisie) en het identificeren en oplossen van knelpunten. Specifieke vraagstukken worden uitgewerkt in aparte thematische werkgroepen en verdiepingssessies.

Het programma leert van de praktijk van de deelnemers. Dat gebeurt onder andere door middel van actieonderzoek waarmee we systematisch leren, monitoren, ervaringen uitwisselen en inzicht verwerven in ‘wat werkt’.

Resultaten
Platform31 en Nyenrode Business Universiteit halen uitdagingen, oplossingen, inzichten en lessen op uit de praktijk. De geleerde lessen en concrete handvatten worden vertaald naar openbaar toegankelijke kennisproducten, zoals best practice-beschrijvingen.

Op die manier levert het experimentenprogramma practice-based kennis, inzichten en methodieken op, die gemeenten en hun partners – hopelijk met succes – kunnen toepassen bij de sociale verduurzaming van kwetsbare wijken.

Kwetsbare-wijken kleur
3 wijkafbeeldingen
Foto's: Alex Schröder