Woonvarianten voor senioren

Het aantal senioren in Nederland stijgt en zij wonen langer zelfstandig thuis. Dit brengt een urgente opgave met zich mee: er is veel behoefte aan nieuwe woonvormen waar senioren prettig oud kunnen worden. Het aanbod hiervan blijft echter sterk achter op de vraag. Platform31 draagt in dit driejarige project (2019-2021) bij aan het van de grond komen van wooninitiatieven voor senioren. We ondersteunen en inspireren met goede voorbeelden en kennis. Dit project wordt financieel ondersteund door de ministeries van VWS en BZK.

Woonvarianten voor senioren: hoe krijg je ze van de grond?

Lessen van tien initiatiefnemers

Er is veel behoefte aan nieuwe woonvormen waar senioren prettig oud kunnen worden. Steeds vaker zien we dat senioren het heft in eigen hand nemen door zelf een wooninitiatief te ontwikkelen. Dat blijkt in de praktijk niet gemakkelijk. Initiatiefnemers van woonvormen voor senioren lopen vaak tegen dezelfde knelpunten aan: financiering, samenwerking met de gemeente, locatie en samenleven in een groep. In deze publicatie is onderzoek gedaan naar knelpunten, geleerde lessen en oplossingsrichtingen rond woonvarianten voor senioren aan de hand van de volgende vragen:

  1. Welke variatie aan woonvormen voor senioren bestaat er?
    We kijken met name naar het aanbod van woonvormen voor senioren ontwikkeld door sociaal ondernemers en burgerinitiatieven. Dit zijn vaak woonvormen gericht op gemeenschappelijk wonen en nabuurschap, zoals een woongroep of een hofje. In het andere spectrum zijn er ook woonvormen gericht op individueel wonen, bijvoorbeeld een seniorenwoning of een aanleunwoning, vaak gecombineerd met professionele zorg.
  2. Wat zijn geleerde lessen op het gebied van financiering van wooninitiatieven voor senioren?
    Voor burgerinitiatieven en sociaal ondernemers blijkt financiering een groot knelpunt te zijn. Banken stellen zich vaak terughoudend op, er zijn hoge ontwikkelkosten en het maken van een haalbare business case is lastig. Vooral op dit gebied leven veel vragen bij de initiatiefnemers. Wat is er al aan ervaring opgedaan en wat zijn de mogelijkheden?
  3. Wat zijn geleerde lessen op het gebied van samenwerking met gemeenten en locatie van wooninitiatieven voor senioren?
    Er zijn positieve en er zijn negatieve ervaringen met gemeenten. Dit ligt tenminste deels aan de verschillende werkwijzen van gemeenten, de mate van integraal werken et cetera. Maar ook aan de aanpak van de initiatiefnemers. Een initiatiefnemer die al meerdere succesvolle projecten op zijn naam heeft staan, geeft vertrouwen. Er is bij initiatiefnemers veel behoefte aan gemeenten die proactief beleid maken en grond reserveren voor wooninitiatieven en CPO-groepen.
  4. Wat zijn geleerde lessen op het gebied van samenleven in een groep
    van wooninitiatieven voor senioren?

    Op het gebied van ‘samenleven in een groep’ waren initiatiefnemers vaak nog zoekende. Een belangrijk punt dat initiatiefnemers noemden, was dat het goed samenleven al actie vergt vóórdat het initiatief is gerealiseerd.

Conclusie

De drie hobbels – businesscase en financiering, samenwerking met de gemeente en locatie en samenleven in een groep – bleken allemaal herkenbaar. Uiteindelijk moeten alle knelpunten worden opgelost om een wooninitiatief van de grond te krijgen. Met deze publicatie en de aankomende activiteiten van het kennisprogramma Woonvarianten voor senioren wil Platform31 bijdragen aan die grote en urgente opgave: dat senioren van nu én in de toekomst prettig oud kunnen worden in een voor hun passende woonomgeving.

Hoe pakt Platform31 dit vraagstuk verder op?

Dit onderzoek naar knelpunten, geleerde lessen en oplossingsrichtingen vormt de basis van de verdere kennisactiviteiten van Platform31 rond het thema woonvarianten voor senioren. Dit jaar en in 2021 gaan we verder de diepte in op de knelpunten en ontwikkelen we kennis. We starten met het meest nijpende thema: financiering. Initiatiefnemers uitten behoefte aan concrete voorbeelden en exploitatiemodellen waar zij gebruik van kunnen maken. In samenwerking met een koplopersgroep en experts werken we toe naar drie exploitatiemodellen waarin we veelvoorkomende wensen van een mogelijke financiële oplossing voorzien. Ook blijven we doorgaan met het delen van goede voorbeelden – waar deze publicatie ook vol mee staat – en het organiseren van inspirerende masterclasses.

cover-woonvarianten-voor-senioren-hoe-krijg-je-ze-van-de-grond