Organisatienetwerken van waarde

Een voorstudie naar het functioneren en de toekomst van organisatienetwerken in het maatschappelijk domein

Organisatienetwerken zijn een opkomend fenomeen in de (semi-)publieke sector. “Deze ontwikkeling is onomkeerbaar”, zo stelde één van de respondenten in het onderzoek. Organisatienetwerken vormen een – en volgens sommigen zelfs hét – ‘organiseer-antwoord’ op de complexe, maatschappelijke vraagstukken waar maatschappelijke organisaties mee worstelen zoals: Hoe kunnen we ouderen op een goede manier langer thuis laten wonen? Hoe geven we bewoners met een psychische kwetsbaarheid een goede woonplek in de wijk, met behoud van de veerkracht van de wijk? Hoe kunnen we huishoudens met een meervoudige problematiek het beste ondersteunen, met een duurzaam effect? Deze vraagstukken kunnen organisaties niet in hun eentje, met de bestaande manier van werken, oplossen. Steeds vaker is het antwoord: samenwerken in een organisatienetwerk.

De publicatie Organisatienetwerken van waarde biedt een eerste inzicht in het functioneren van deze nieuwe organisatienetwerken. Ondanks hun belang voor de effectiviteit van het publieke domein, weten we nog weinig van het ontwerp en de opbrengsten. Dat is de reden voor deze casusstudie. Kenmerken van de netwerken die we onder de loep namen zijn: ze zijn veelal een initiatief van meerdere maatschappelijke organisaties die samen een opgave oppakken en ook daadwerkelijk de uitvoering ter hand nemen. Op basis van gelijkwaardigheid leveren de zelfstandige organisaties met hun eigen competenties een bijdrage aan het aanpakken van complexe, ‘taaie’, maatschappelijke vraagstukken. De vraagstukken waar ze mee aan de slag gaan hebben vaak een domeinoverstijgende focus en zetten in op het creëren van waarde voor anderen in de maatschappij. Door vijf casussen te belichten maakten we een analyse van dit fenomeen en bekeken we welk kennisprogramma behulpzaam kan zijn. In de beschrijvingen van de netwerken zoomen we in op:

  • het ontstaan;
  • het ontwerp;
  • de legitimatie;
  • het functioneren;
  • de waarde;
  • en de toekomst van het betreffende organisatienetwerk.

De organisatienetwerken die op basis van interviews met betrokkenen zijn beschreven zijn: Bossche Bond, Maatschappelijke Ontwikkelings Maatschappij (MOM), Bospolder-Tussendijken (BoTu), Proeftuin Ruwaard en Organisatienetwerk Uitstroom Beschermd Wonen (Cimot). Op deze plekken ontstond een aanpak die veelal naast de reguliere samenwerkingen werkt en een aanvulling biedt om directe en indirecte maatschappelijke waarde te creëren.

Naar aanleiding van deze voorstudie neemt Platform31 in samenwerking met de partners en de wetenschappelijke board het initiatief voor het opzetten van een kennisprogramma rond organisatienetwerken. Deelnemers aan de organisatienetwerken hebben aangegeven onderling kennis uit te willen wisselen om hun netwerkbewustzijn en netwerkbekwaamheid te verhogen.

cover-organisatienetwerken-van-waarden