Contact

Joost van Hoorn

Joost van Hoorn

Vernieuwing economische structuur, Regionale economie, onderwijs en arbeidsmarkt

Download

pdf, 1,6 MB

×

Download bestand

Grensregio's in crisistijd

De impact van COVID-19 op grensregio’s: resultaten en handelingsperspectieven

Het G40-Stedennetwerk onderzocht wat de economische effecten zijn van COVID-19 op inwoners en bedrijven in grensregio’s. Zijn deze groter dan in niet-grensregio’s en hoe kunnen negatieve effecten verkleind worden? Het G40-Stedennetwerk maakte tevens een inschatting van de gevolgen van COVID-19 voor de opgave om 8% economische groei te realiseren op basis van het grensoverschrijdende agglomeratievoordeel.

Het G40-Stedennetwerk onderzocht dit vanuit de rechtstatelijke aanname dat het niet uitmaakt of iemand aan/over de grens woont, werkt, studeert of onderneemt. Geadviseerd door een bestuurlijke G40-werkgroep en gebruik makend van data, veldonderzoek en analyses van Birch/Platform31, doet het G40-Stedennetwerk de volgende aanbevelingen om sociale en economische COVID19-schade, die specifiek is voor grensregio’s zoveel als mogelijk te beperken en lessen te trekken met oog op de toekomst:

  • Grensregio’s brengen in tijden van crisis de intensiteit van communicatie, afstemming en samenwerking tussen regio’s aan weerszijden van een rijksgrens op het gelijke niveau als die tussen binnenlandse regio’s (governance);
  • De Rijksoverheid stemt structureel met Duitsland en België af zodat crisismaatregelen van de afzonderlijke landen vergezeld gaan met grensoverschrijdend maatwerk, om sociale en economische schade voor inwoners en ondernemers aan weerszijden van rijksgrenzen te voorkomen;
  • Grensregio’s geven de vergroting van de intensiteit van grensoverschrijdende communicatie, afstemming en samenwerking een structureel karakter, ten behoeve van het realiseren van één grensoverschrijdende arbeidsmarkt, één grensoverschrijdende economie en één grensoverschrijdend kennisnetwerk en hun bijdragen aan de maatschappelijke transities. Daar waar nodig faciliteren de Rijksoverheid en de grensprovincies deze inzet;
  • De Rijksoverheid ondersteunt regionale herstelplannen van grensregio’s, specifiek op het wegnemen van de kwetsbaarheden van deze regio’s én op het realiseren van grensoverschrijdend agglomeratievoordeel, mede met het oog op de bijdrage van de grensregio’s aan de maatschappelijke transities.

Grensregio’s hebben gemeenschappelijk dat zij de Europese opgave hebben om 8% extra economische groei. oftewel 4 miljoen extra banen te realiseren door gebruik te maken van het grensoverschrijdende agglomeratievoordeel. Een vergelijking van daadwerkelijke en
potentiële pendelstromen uit 2012 leverde voor de grens met België een daadwerkelijke pendelstroom op van 8,3% (inkomende pendel) en 2% (uitgaande pendel) en voor de grens met Duitsland 9,4% (inkomende pendel) en 1,6% (uitgaande pendel). Tevens hebben ook
grensregio’s de taak om bij te dragen aan de grote maatschappelijke transities, onder andere op het gebied van energie, digitalisering en arbeidsmarkt.

Het rapport Grensregio’s in crisistijd is ook beschikbaar in het Duits en Frans:

Voorbeelden

  1. Voorbeeld bij aanbeveling 1: Dankzij goede grensoverschrijdende contacten was het eind maart van dit jaar mogelijk om COVID-19 patiënten over te plaatsen van het Zwolse Isala ziekenhuis naar een ziekenhuis in Münster. Tijdens de COVID-19-pandemie nam met name Noordrijn Westfalen maandenlang de zorg voor Nederlandse 58 patiënten over, omdat de intensivecareafdelingen in Nederland overvol dreigden te raken. Duitsland nam ook de kosten van de behandeling voor haar rekening.
  2. Voorbeeld bij aanbeveling 2: Een voorbeeld van een situatie waar nog veel te winnen valt is de afstemming langs de Vlaamse grens op het thema veiligheid. De wijze waarop België in verband met COVID-19 de grens afsloot en weer open deed, waarbij Nederlandse burgemeesters nergens van op de hoogte werden gesteld, is een voorbeeld van hoe de governance op dit vlak (sterk) kan en moet worden verbeterd.
  3. Voorbeeld bij aanbeveling 3: Betrokken overheden bij het gebied Oost Nederland-Münsterland (de regio’s Twente en Achterhoek, de provincie Overijssel en Gelderland, het Bezirk Münster, de inliggende Kreise en Stadt Münster) hebben elkaar de hand gereikt. Zij werken sinds eind 2019 samen op vier thema’s: economie, arbeidsmarkt, onderwijs en bereikbaarheid. De samenwerking is vastgelegd in een memorandum en een actieplan.
  4. Voorbeeld bij aanbeveling 4: In NordRheinWestfalen en in Zuid-Limburg vinden op 30 kilometer van elkaar twee grote ontwikkelingen plaats die met elkaar samenhangen in het licht van de klimaat/energietransitie. In NordRheinWestfalen wordt de bruinkoolindustrie tussen nu en 2040 omgevormd naar een die geheel non-fossiele en is. In Zuid-Limburg wordt tussen nu en 2050 de chemische industrie omgevormd tot een die geheel non-fossiel en circulair is. Krachtenbundeling in kennis/innovatie, ondernemerschap, arbeidsmarkt, logistiek en afval/grondstofstromen, vraagt om een grensoverschrijdende regelluwe zone om de krachten aan weerzijden van de rijksgrens te bundelen.
cover-grensregios-in-crisistijd