Gedragsbewust beleid in het sociaal domein

Inzichten over (financieel) keuzegedrag voor de aanpak van armoede en schulden

Deze publicatie bundelt de inzichten over (financieel) keuzegedrag van mensen en laat zien wat deze kennis betekent voor de ondersteuning van mensen in armoede of met schulden. Lange tijd was het beeld in Nederland dat mensen met financiële problemen daar in de eerste plaats zelf verantwoordelijkheid voor moesten dragen. Zij moeten verstandige keuzes maken, betalingsachterstanden voorkomen, uitgaven in lijn brengen met inkomsten en de lange termijn in de gaten houden. De laatste tijd verandert dit beeld onder invloed van kennis uit onder meer de psychologie en hersenwetenschappen. En het besef dat kennis van gedrag van belang is om effectief beleid en interventies te kunnen ontwikkelen, is sterk toegenomen.

Uit de wetenschap blijkt dat mensen niet altijd rationele keuzes maken. En heb je pech, en kom je in financiële problemen, dan kan de manier waarop het brein werkt het ook lastig maken daaruit te komen. Biologische factoren, bijvoorbeeld hoe onze hersenen werken, en persoonskenmerken maken dat we vaak niet rationeel handelen. Daarbij spelen ook persoonlijke waarden, zelfbeeld en motivatie een rol, en de invloed van de sociale en fysieke omgeving. Met die kennis kunnen beleid en uitvoering beter worden afgestemd op wat mensen werkelijk kunnen. In deze publicatie bundelen we de kennis over gedrag en financiële problematiek en geven we praktische handreikingen voor beleid en de praktijk van ondersteuning. Daarbij putten we uit kennis van uiteenlopende wetenschappelijke disciplines. De publicatie geeft:

  • Een overzicht van de wetenschappelijke inzichten.
    Hoe maken wij keuzes? En hoe worden die beïnvloed door persoonlijkheidskenmerken, zelfbeeld, overtuigingen en motivatie, en omgevingsfactoren?
  • Betekenis van deze kennis voor dienstverlening.
    Hoe houd ik meer rekening met de behoeften en het gedrag van de doelgroep? Hoe richt ik dan mijn ondersteuning in? En hoe zorg ik voor duurzame effecten en verandering?
  • Betekenis van deze kennis voor de context van de dienstverlening.
    Hoe houd ik in mijn processen, communicatie en omgeving meer rekening met het gedrag en behoeften van de doelgroep?

Congres: Met een andere bril kijken naar een zekere sociale en financiële toekomst

Leven in armoede en met schulden is een groot maatschappelijk probleem in Nederland. De coronacrisis vergroot deze problemen: bijna een miljoen mensen heeft nu te maken met problematische schulden. Het duurzaam doorbreken van armoede, schulden en andere sociale problemen vraagt dan ook om grensverleggende oplossingen en innovatieve dienstverlening. Tijdens dit vijfdaagse online congres geven we samen met vooraanstaande experts uit Nederland en de Verenigde Staten invulling aan het sociale verhaal van de toekomst.

cover-gedragsbewust-beleid-in-het-sociaal-domein