Zien is geloven in Dokkum!

Verslag 2e etappe Fabriekstour, 13 december 2018

Op 13 december nam een groep van geïnteresseerde vertegenwoordigers van corporaties, bouwbedrijven en diverse brancheorganisaties deel aan de tweede etappe van de Zien is geloven-Fabriekstour. Tijdens deze etappe presenteerden Bouwgroep Dijkstra Draisma, Breman Installatietechniek en Betonson hun visie op innovaties in nieuwbouw en renovatie. De wijze van produceren van de droogstapelwoning stond daarbij centraal.

Industrialiseren is noodzaak

Leen van Dijke, voorzitter van De Stroomversnelling, benadrukte het belang van industrialisatie in de bouw. “Alle partijen aan de Klimaattafel Gebouwde Omgeving zijn het er over eens dat er tempo gemaakt moet worden. En tempo maken kan de komende jaren niet zonder industrialisatie van de productie. Dat betekent: door prototyping woonproducten aan de voorkant goed doordenken, de productie robotiseren, repeteerbaar maken en met dit alles een hogere kwaliteit realiseren”. Hij daagde de aanwezigen uit na te gaan wat ze zelf, als opdrachtgevers, kunnen bijdragen om dit industrialisatieproces in de bouwsector aan te jagen en deed daarvoor enkele suggesties: “Ga op een andere wijze om met het opdrachtgeverschap: Laat het uitgebreide programma van eisen los en vraag uit op prestatie-eisen; vraag uit op de wijze waarop bewoners bij het proces worden betrokken; vraag uit op de snelheid van realisatie op de bouwplaats etc.” De voordelen van industrialisatie zijn hard nodig bij het bereiken van de klimaatdoelen en de energietransitie, stelde hij. Het is een goede zaak wanneer koplopers in de bouw en potentiële opdrachtgevers hierover tijdens de Fabriekstour met elkaar van gedachten wisselen.

Biense Dijkstra, directeur van Bouwgroep Dijkstra Draisma (BGDD), sloot hier op aan: “De gebouwde omgeving heeft een groot probleem wanneer de komende jaren de bestaande woningvoorraad moet overschakelen op systemen van lage temperatuurverwarming. Bij alle woningen van vóór 2012 schiet de isolatie tekort.” Met de gevelfabriek kan Bouwgroep Dijkstra Draisma per jaar zo’n 1.000 nieuwbouw- en/of renovatiewoningen produceren. Daarvoor wil Dijkstra bij voorkeur meerjarige afspraken maken en doet dit graag samen met corporaties én bewoners. “Bouwen is naast techniek vooral een mensen-ding: de grootste uitdaging is bewoners te betrekken bij en mee te nemen in het ontwikkelproces. Daarvoor is 70% draagvlak te laag, want dat betekent 30% weerstand. Bij corporatie Elkien hebben we in de wijk Wielenpôlle 100% deelname gerealiseerd.”

fabriekstour-BGDD

De droogstapelwoning

Volgens Folkert Linnemans, innovator bij BGDD, bevindt de energietransitie zich momenteel in een chaosfase. Niemand weet precies waar het op wijkniveau met de toekomstige energievoorziening naartoe gaat. “Daarom is de droogstapelwoning ontwikkeld onafhankelijk van de warmtebron. De woning is schaalbaar, aanpasbaar, energieleverend en op iedere warmtebron aan te sluiten.” Om seriematige productie mogelijk te maken, is het woonprogramma ervan gestandaardiseerd. “Veel plattegronden van corporatiewoningen zijn in de basis identiek: woonkamer met open keuken, twee slaapkamers, een natte cel. Waarom daarin dan variëren?” De look-and-feel van de woningen is naar eigen smaak aan te passen.

Bouwgroep Dijkstra Draisma heeft de droogstapelwoning in intensieve samenwerken met vloerenfabrikant Betonson en installateur Breman integraal ontwikkeld. Installatie-leidingwerk wordt bij de productie van de vloeren volledig geautomatiseerd in de vloeren aangebracht. Hetzelfde geldt voor het door BGDD te realiseren gevelwerk. De verschillende woningelementen worden op de bouwplaats op de millimeter nauwkeurig als lego-blokjes in elkaar gepast. In het tempo van één woning per dag en bovendien 100% demontabel en herbruikbaar.

Betonson directeur, Jack Wirken, legt uit hoe hij zijn mensen daarin meekreeg: “wij moesten een samen een nieuw product ontwikkelen om de installaties te integreren in onze vloeren. Normaal zou daar maanden overheen gaan, nu hebben we samen de mensen op onze werkvloer uitgedaagd om met oplossingen te komen. Door te scrummen was er binnen twee weken een eerste concept op tafel! Waar we normaal de kaarten tegen de borst houden bij partners en opdrachtgevers, was iedereen nu bereid om kennis te delen. Heel bijzonder.”
Het vergt volgens Folkert een andere manier van samenwerken. “Het gaat om de omschakeling van een projectgerichte cultuur naar programmagerichte samenwerking. Wij vragen van corporaties bij iedere locatie: wat is je investeringsstrategie, welke energiestrategie wil je realiseren, welk woonprogramma en welke exploitatietermijn heb je voor ogen? Op basis daarvan zoeken we naar de beste invulling van het project. Dat is dus iets anders dan traditioneel uitvragen op basis van een programma van eisen. Partijen werken over langere termijn met elkaar samen, waarbij het onderlinge vertrouwen wordt geborgd in de kwaliteit van het woonproduct.”

Om continuïteit in de productie te kunnen realiseren maakt BGDD graag meerjarige afspraken met afnemers. Dat is soms lastig want eisen van gemeenten, welstandscommissies en vergunningverleningen kunnen belemmerend werken. Door gezamenlijk een community van afnemers te creëren kunnen projecten in de tijd worden geschakeld en is flexibiliteit te realiseren. Deze werkwijze biedt volgens Linnemans aanzienlijke voordelen: “Een hogere kwaliteit, een snellere productie en een stabiele prijsontwikkeling. Niet onbelangrijk tegen de achtergrond van de forse bouwkostenstijgingen van de laatste tijd”.

We sluiten af met een duidelijke oproep van Arend Hoekstra van woningcorporatie Elkien. Elkien is een van de eerste woningbouwcorporaties die een samenwerking met BGDD heeft opgebouwd en nu duizenden woningen laat verduurzamen door de bouwgroep. Dat is een gezamenlijk leerproces, waarbij de leerervaringen uit de eerste woningen worden toegepast op de volgende woningen. Op de vraag hoe hij zijn organisatie meekrijgt te kiezen voor een niet-traditionele aanpak zegt hij: “Ik overtuig altijd met het feit dat er geen keuze is. We zijn het verschuldigd aan onze kinderen in actie te komen, om ook hen een gezonde leefomgeving op aarde te bieden.”

Volgende etappe

De volgende etappe van de Fabriekstour vindt plaats op 10 januari in Veenendaal. Dan aandacht voor ‘Energieneutraal en gasloos met Plug-and-Play NOM-energiemodule’ van bouwbedrijf BAM.

Inschrijven voor de Fabriekstour kan hier.