Zien is geloven! Bij Ursem Modulaire Bouwsystemen in Wognum

Verslag 5e etappe Fabriekstour, 14 februari 2019

Op Valentijnsdag verzamelde een groep van 40 geïnteresseerden van corporaties en bouwbedrijven zich op de vestiging van Ursem Modulaire Bouwsystemen in Wognum. Samenwerkingspartners Schouten Techniek en Ursem presenteerden daar hun visie, kennis en kunde op het gebied van modulair en industrieel bouwen. Een bezoek aan de bouwfabriek waar op dat moment aan de productie van kant-en-klare badkamer modules werd gewerkt, maakte deel uit van vijfde etappe van de Zien is geloven-Fabriekstour.

Bewoners zijn onmisbare succesfactor

Remco van der Linden, directeur Techniek en Markt van Techniek Nederland, benadrukte dat industrialiseren van de bouwproductie door Schouten Techniek al vroeg op waarde werd geschat. Al in 2005 zette het bedrijf (samen met enkele andere bouw- en installatiebedrijven) in een TNO kennisproject de eerste stappen richting het fabrieksmatig integreren van installaties in vloerdelen.
Het recent opgestelde Klimaatakkoord doet een sterk beroep op de innoverende kracht van de bouwsector, verwacht hij. In dat akkoord zijn een groot aantal oplossingsrichtingen voor de verduurzamingsopgaven bij elkaar gebracht. In de gebouwde omgeving zullen Renovatieversneller en Startmotor een belangrijk impuls geven aan het verduurzamen van de woningvoorraad en het aardgasvrij maken van wijken. Het ontbreekt momenteel echter zowel kwalitatief als kwantitatief aan voldoende handjes. Een opleiding warmtepomptechnologie, geïnitieerd door Techniek Nederland, moet op termijn 6.000 extra monteurs opleveren. “Op korte termijn zijn zo’n 30.000 extra mensen nodig. Industrialisatie moet helpen dit arbeidsvraagstuk op te lossen”, stelde Van der Linden. “Bovendien is draagvlak bij bewoners een belangrijke succesfactor. Zij hechten veel waarde aan betaalbaarheid en comfort. Dit vraagt van opdrachtnemers dat zij mensen in huis hebben die in staat zijn bewoners intensief bij hun aanpak te betrekken. Vakmensen moeten over voldoende vaardigheden beschikken om met de eindgebruikers in gesprek te gaan. Ook certificering draagt bij aan het leveren van kwaliteit”.

Switch naar modulair bouwen bij opdrachtgevers nog helemaal niet gemaakt

Bij het ontwikkelen en realiseren van bouwprojecten werkt Ursem in het Team Modulair intensief samen met Schouten Techniek en Heddes bouw en ontwikkeling. Erik van Haasteren, directeur Ursem, constateert dat nog niet iedere opdrachtgevers de switch naar modulair denken en industrieel bouwen heeft gemaakt. “Dat is jammer, want deze manier van bouwen is 40% sneller dan traditioneel bouwen. Onze bouwprojecten worden gemiddeld in 10 tot 12 maanden gerealiseerd”, stelt hij. De fabriek van Ursem draait momenteel op 80% van haar capaciteit. “Wanneer corporaties 17.000 woningen extra willen realiseren ten opzichte van de huidige jaarproductie van 17.000 woningen, dan kan Ursem hiervan zo 10% leveren.”

De partners in Team Modulair focussen in hun strategie op modulaire hoogbouwconcepten niet alleen voor studenten en hotels maar ook voor corporaties. Ursem beschikt daarvoor over 4 verschillende modulaire bouwsystemen, waarmee ze projecten van 2 tot 20 bouwlagen kunnen realiseren. De woningmodules worden volledig in de fabriek gefabriceerd, compleet afgewerkt (inclussief keuken en badkamer) op de bouwplaats afgeleverd en op locatie op elkaar gestapeld. Dit maakt steigerloos bouwen mogelijk.
“In de huidige woningen is het aandeel installaties de afgelopen jaren sterk gestegen, van circa 10 procent tot zo’n 30 procent nu. De overgang van EPC naar BENG speelt hierbij een rol”, stelt Bastiaan Lankhoorn van Schouten Techniek. Om dan snel te kunnen bouwen is het op slimme wijze integreren van installaties in vloeren en wanden een must. Zo bevatten de installatiegevels en installatievloeren alle noodzakelijke bronleidingen en luchtkanalen. Lankhoorn noemt dit ‘legoliseren van de bouw’.

“Modulair bouwen is de ultieme oplossing voor de toekomst”, stelt Lankhoorn. Van Haasteren vult aan: “Opdrachtgevers zouden de stap kunnen zetten om samen met Team Modulair het ontwerp van woningtypen modulair te standaardiseren. In het extern configureren van gebouwen is dan nog veel variatie mogelijk. De voordelen daarvan zijn evident: minder bouwtijd, hogere bouwkwaliteit, milieuvriendelijker door minder bouwafval, minder transportbewegingen, circulariteit en (tot 5 bouwlagen) demontabel.” Zo’n werkwijze vraagt wel een andere planning van beslismomenten, want het volledige ontwerp van de woning wordt voorafgaand aan het productieproces bepaald. En doordat de woningen bij het verlaten van de fabriek voor een belangrijk deel worden afgerekend, vraagt het ook een ander financieringsmodel.

Na afloop van de bezichtiging van de fabriek wisselen de deelnrmers van gedachten over de mogelijkheden en belemmeringen voor de overstap van traditioneel naar modulair/industrieel bouwen. “Het aan elkaar verknopen van bouwprojecten is voor Ursem de grootste uitdaging”, stelt Van Haasteren. Daarvoor is meer afstemming tussen opdrachtgevers nodig. Corporaties kunnen hierin een rol vervullen door hun vraag te bundelen. Dat vergt wel bereidheid is om programma’s van eisen op elkaar af te stemmen. Ursem heeft hiervoor met diverse corporaties in de regio al eens vingeroefeningen gedaan in de richting van een modulaire corporatiewoning. Potentiële belemmeringen zijn er genoeg: Over eisen van gemeenten en Welstandscommissie die belemmeringen opwerpen. Of over de kostprijs voor de huurder wanneer energie en klimaat als service worden geleverd. Of terughoudendheid bij opdrachtgevers door onzekerheden over de TCO van modulaire bouw in verhouding tot traditionele bouw. Maar het start met de wil om er gezamenlijk stappen in te zetten. “Ursem en Schouten Techniek gaan graag met meerdere partijen aan tafel”, besluit Van Haasteren.