Woonzorgvisie: hoe zien corporaties hun rol en bijdrage? Drie tips!

Steeds vaker wonen mensen die zorg of ondersteuning nodig hebben, zelfstandig in de wijk. Met name door de vergrijzing nemen hun aantallen sterk toe. Om te kunnen anticiperen op de daarvoor benodigde zorg en ondersteuning aan huis, stelt een toenemend aantal gemeenten momenteel een woonzorgvisie op. Ook woningcorporaties denken hier actief bij mee. Hoe zien zij hun rol en welke bijdrage kunnen zij leveren? Deze vragen legden we voor aan woningcorporaties die partner zijn van Platform31.

“Wat is het doel van een woonzorgvisie?” Deze vraag leverde antwoorden op als ‘een gezamenlijke stip op de horizon voor de opgave op wonen en zorg,’ ‘inzicht in wat er nodig is in een gemeente’ en ‘urgentie helder, ideaal in beeld’. De reacties sluiten aan op de oproep van de Taskforce Wonen & Zorg om de woonzorgopgave in kaart te brengen en tot een gezamenlijke ambitie te komen. Het legt de basis om vervolgens gezamenlijk tot concrete prestatieafspraken wonen, welzijn en zorg te komen.

Prestatieafspraken versnellen regierol gemeenten

Volgens onze corporatie-partners zijn gemeenten aan zet om tot een woonzorgvisie te komen. Zij zijn de regisseur waar het gaat om wonen en zorg. Niet elke gemeente pakt het even voortvarend op. Sommige woningcorporaties nemen daarom (in afstemming met de gemeente) in de prestatieafspraken op dat er een woonzorgvisie moet komen. Een dergelijke procesafspraak helpt om de benodigde stappen te gaan zetten.

Verschillen in aanpak tussen gemeenten tijdrovend

Woningcorporaties willen graag actief betrokken zijn bij het opstellen van een woonzorgvisie. Dit vraagt veel tijd en inzet van hen. De corporaties die deelnamen aan dit verkennende gesprek zijn allemaal in meerdere gemeenten actief, sommigen tot wel in 10-14 gemeenten. En elke gemeente heeft daarbij zijn eigen werkwijze. Zo verschillen ze in het moment waarop corporaties in het proces worden betrokken, de mate van samenwerking en de invloed die een corporatie in het proces heeft. Regionale samenwerking van gemeenten zou voor woningcorporaties eenduidige processen en tijdwinst op kunnen leveren, maar in de praktijk kiezen gemeenten (onder meer vanwege de aansluiting op de lokale Wmo) toch vaak voor een lokale visie.

Goede voorbereiding loont bij woonzorganalyse

Een belangrijk onderdeel van het opstellen van een woonzorgvisie is het in kaart brengen van de opgave. Woningcorporaties worden hier op verschillende manieren bij betrokken: ze krijgen een verzoek om informatie aan te leveren, worden geïnterviewd, zitten in een klankbordgroep of nemen deel als mede-opdrachtgever. Voor de corporaties is het belangrijk om goed te investeren in de voorbereiding op de analyse. Als er geen overeenstemming is over de afbakening en de te hanteren definities leidt dit tot discussies. Het maakt het moeilijker om een eenduidig beeld van de opgave te krijgen.

Betrek zorgorganisaties, zo nodig gefaseerd

Een ander punt van aandacht is het betrekken van zorgorganisaties bij het opstellen van een woonzorgvisie. Mede dankzij de Woningwet voeren gemeenten en woningcorporaties regulier overleg en stellen zij prestatieafspraken op. Een dergelijke samenwerking is tussen gemeenten en zorgorganisaties minder vanzelfsprekend. Dat geldt ook voor zorgorganisaties onderling. Vaak hebben gemeenten te maken met een groot aantal zorgorganisaties. Het is voor gemeenten zoeken hoe al deze organisaties te betrekken, zonder in een Poolse landdag te belanden. Een optie is om met de grootste zorgorganisaties om tafel te gaan en overige organisaties later in het proces te betrekken.

Van opgave en ambitie naar prestatieafspraken en convenanten

Na het vaststellen van de opgave en ambitie volgt de vertaling naar concrete prestatieafspraken wonen, welzijn en zorg. Woningcorporaties maken op basis van de woonvisie prestatieafspraken met gemeenten. Dit is een wettelijke verplichting, die is vastgelegd in een formeel traject. Dat geldt niet voor de prestatieafspraken die met zorgorganisaties worden gemaakt. Gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisatie ondertekenen over het algemeen een overeenkomst of convenant, waarin de wijze van samenwerken wordt vastgelegd. Door deze overeenkomst op te nemen in de prestatieafspraken wordt monitoring van de afspraken geborgd.

Tips

  • Gemeenten organiseren het opstellen van een woonzorgvisie vaak als een project, met bijbehorende planning. Inzicht in de aanpak en planning geeft woningcorporaties duidelijkheid over wat van hen wordt verwacht en welke invloed ze (kunnen) hebben.
  • De definities in de woonzorganalyse bepalen wat wordt onderzocht en in hoeverre deze aansluiten op de informatie die de corporatie registreert. Probeer als corporatie voorafgaand aan de woonzorganalyse over de te gebruiken definities mee te praten. Bijvoorbeeld bij het formuleren van de opdracht voor een onderzoeksbureau.
  • De prestatieafspraken tussen woningcorporaties, huurdersorganisaties en gemeenten besteden vaak beperkt aandacht aan wonen en zorg. Dat is logisch, omdat zorgorganisaties geen natuurlijke partij zijn om deze afspraken te ondertekenen. Het loont omin de prestatieafspraken te verwijzen naar eventuele samenwerkingsovereenkomsten met zorgorganisaties, omdat deze afspraken dan meegaan in de monitoring van de prestatieafspraken. Wanneer deze samenwerkingsovereenkomsten ontbreken kunnen procesafspraken over de samenwerking met zorgorganisaties in de prestatieafspraken worden opgenomen.