Woondroom Samen langer thuis: van complex naar hechte gemeenschap

Samen langer thuis wonen in een woondroom, wie wil dit nou niet? In Vlaardingen is deze woondroom voor een aantal senioren werkelijkheid geworden. Daar wonen zo’n 74 senioren samen in een recentelijk opgeleverd wooncomplex, waarbij omzien naar elkaar als rode draad fungeert. Hoe is deze woondroom tot stand gekomen? Wat is het resultaat? En welke vragen spelen er nog? Daarover vertellen Rob Kunst van woningbouwvereniging Waterweg Wonen en Kees Penninx van bureau ActivAge meer.

Begin 2019 kwam in Vlaardingen een gloednieuw wooncomplex beschikbaar. Het enige wat nog ontbrak, waren geschikte bewoners. “We hadden een prachtig complex dat gezien de locatie – nabij een apotheek, winkels en openbaar vervoer – bij uitstek geschikt was voor senioren”, aldus Kunst. “Initieel zou dit complex een woonzorglocatie worden. Doordat de gesprekken met de zorgpartij waren stukgelopen, moesten we plots op zoek naar een andere bestemming voor het complex. Dit bracht ons in de hoek van community building. Waterweg Wonen heeft de afgelopen tien jaar flink geïnvesteerd in de fysieke kant van het aanpassen van complexen voor ouderen. Met dit complex wilden we pro-actief verkennen wat er op sociaal gebied nodig is om langer zelfstandig thuis te wonen. Daarbij kwamen we terecht bij Kees Penninx, die als ontwikkelaar van Studio BRUIS – Samen buurten verschillende vitale woongemeenschappen heeft gerealiseerd.”

Samen langer thuis

Het wooncomplex, gelegen in de Westwijk in Vlaardingen, bestaat uit 46 driekamerwoningen van ongeveer 75m2. Het complex heeft een gemeenschappelijke tuin en onder de woningen zitten verschillende winkels. De huurprijs ligt net onder de liberalisatiegrens en is iets meer dan 730 euro per maand. Het beheer van het wooncomplex ligt primair in handen van de bewoners zelf en vanuit Waterweg Wonen is een consulent beheer beschikbaar voor ondersteuning.

In dit filmpje wordt teruggeblikt op de bouw en het opleverfeest van de appartementen.

Een bruisende start

“En toen kwam Studio BRUIS in beeld”, vertelt Penninx met een glimlach. “Het leuke van Samen langer thuis is, omdat het een nieuwbouwcomplex is, dat we from scratch een woongemeenschap mochten ontwikkelen. Dit was de eerste keer dat ik dat deed. Bij ‘oudere’ complexen moet vaak eerst een soort ‘sociaal herstelwerk’ plaatsvinden, denk aan het herstellen van verbroken sociale verbindingen en bewoners die elkaar soms letterlijk in de haren vliegen. Bij Samen langer thuis was daar geen sprake van, iedereen zit daar in hetzelfde schuitje en zoekt de eigen draai in de nieuwe woonsituatie.” In het voorjaar van 2019 vond de eerste informatiebijeenkomst plaats over Samen langer thuis, waarbij ook aandacht werd besteed aan ‘bruisen’ met elkaar. “Ik vroeg de zaal bijvoorbeeld: straks wonen jullie daar, hoe gaan jullie er samen iets leuks van maken?”, aldus Penninx. “Nou, dan sta je versteld wat er allemaal uit zo’n zaal komt. Toen de interesse voor een fietsclub gepolst werd, gingen direct 12 vingers de lucht in.”

De methode studio BRUIS – Samen buurten

Studio BRUIS – Samen buurten, ook wel de BRUIS-methode genoemd, is een methode voor gemeenschapsvorming in 55+ wooncomplexen. De BRUIS-methode is gericht op empowerment en bestaat uit twee delen: (1) het ondersteunen van bewoners bij de organisatie van collectieve activiteiten waarin bewoners met elkaar in contact komen, en (2) de ontwikkeling van micro-activiteiten, kleine clubs van soms niet meer dan twee of drie personen, waarin bewoners elkaar beter leren kennen en elkaar vinden rond specifieke interesses, talenten en hobby’s. Lees hier meer over de Bruismethode. Ook heeft Platform31 de Bruismethode in een experiment met 10 corporaties getest en verbeterd – lees hierover in de kennisbank.

Groepsvorming

Waterweg Wonen heeft potentiële kandidaten in drie groepen verdeeld: van 55 tot 65 jaar, van 65 tot 75 jaar en 75 jaar en ouder. Op deze manier ontstaat een goede mix van vitale ouderen en mensen die wat meer steun nodig hebben. “Door middel van een loting zijn de toekomstige bewoners geselecteerd”, licht Kunst toe. “Wel hadden we een belangrijke eis: de mensen moesten achter het idee staan van ‘omzien naar elkaar’ en samen een woongemeenschap willen vormen. Na de wervings- en selectiefase hebben we met de uiteindelijke groep verschillende activiteiten ondernomen, zodat ze elkaar alvast een beetje konden leren kennen. Zo hebben we een wijkwandeling gemaakt en hebben we onder begeleiding van ActivAge een werkbezoek gebracht aan de Akropolistoren in Amsterdam – een soortgelijk wooncomplex.”

In januari verhuisden de nieuwe bewoners naar het complex. “Doordat we van tevoren al hadden geïnvesteerd in sociale verbindingen, was er al een bevlogen initiatiefgroep gevormd, bestaande uit vijf bewoners”, vertelt Penninx. “Deze groep speelt een grote rol in de ontwikkeling van het BRUIS-project en de verankering daarvan. Ook hadden de bewoners al verschillende clubs gevormd, waaronder een wandelclub, een papier-prikclub en een breiclub.”

Nieuwsgierig

Het eerste woonjaar van Samen langer thuis zit er inmiddels op. “Ondanks het uitbreken van de coronacrisis, kijken we terug op een geslaagd eerste jaar”, vertelt Kunst enthousiast. “Het is mooi om te zien dat bewoners steeds zoeken naar wat nog wél kan. Zo werd een zomerse barbecue in de tuin georganiseerd en boden sommige bewoners aan om mee te helpen met het ontsmetten van de algemene ruimtes. Dat is waardevol. Ik denk ook wel dat de ‘lichte selectie’ bij de woningtoewijzing daar een rol in heeft gespeeld. Hierdoor is echt een gemotiveerde groep ontstaan.”

Wel zijn beide heren nog nieuwsgierig naar een paar dingen. Penninx: “Wat ik mij bijvoorbeeld afvraag: in het complex wonen over het algemeen blije senioren, gaan zij nou ook minder vaak naar de dokter of maken ze minder gebruik van Wmo-voorzieningen omdat ze elkaar meer helpen?” Kunst vervolgt: “Ook zijn we benieuwd naar een mogelijk verband tussen een hoger inkomen en succesfactoren in de pilot. Een hoger inkomen hangt vaak samen met een gemiddeld hogere opleiding. En een hogere opleiding helpt vaak bij de ontwikkeling van bewonersparticipatie. Als dit verband inderdaad zou bestaan, zou dat een stimulans kunnen zijn om mensen met hogere inkomens te laten instromen in complexen met sociale huurwoningen.”