Voorbij de sociale tweedeling en ruimte om te leven in de Helmondse aanpak

Interview met Erika Dekens, armoederegisseur in de gemeente Helmond

Vorig jaar ontstond in Helmond het initiatief ‘Ruimte voor leven’, een samenwerkingstraject van lokale partijen om iets te doen aan de sociale tweedeling in de stad. Overheid, onderwijs, maatschappelijke instellingen, werkgevers, clubs en verenigingen: iedereen doet mee. Armoederegisseur Erika Dekens, ondersteunt de initiatiefgroep en vertelt meer over hun aanpak rond het initiatief ‘Ruimte om te leven’.

Het aantal mensen met tijdelijke banen, lage inkomens, een moeilijke thuissituatie en/of weinig sociale zekerheid groeit. Zij lopen een verhoogd risico op armoede, schulden en gezondheidsproblemen. De coronacrisis versterkt die ontwikkeling. Dat betekent dat er extra inspanning nodig is op vijf thema’s van de Monitor Brede Welvaart van het CBS: samenleving, welzijn, gezondheid, materiële welvaart en arbeid en vrije tijd. Bovendien vraagt het dat lokale organisaties beter samenwerken. “Het gaat dan niet alleen over de GGZ, GGD, welzijns- en gezondheidsorganisaties, huisartsen en ziekenhuizen”, benadrukt Dekens. “Maar ook scholen, ondernemers, woningbouwcorporaties, bibliotheek, ervaringsdeskundigen en vrijwilligersorganisaties als de voedselbank kunnen een bijdrage leveren. Met het initiatief ‘Ruimte om te leven’ willen de mensen over wie het gaat weer op weg helpen naar een gelukkiger en gezonder leven en de tweedeling in de stad te verkleinen.”

De initiatiefgroep
Ondernemer en bestuurder Frans Huijbregts en de voorzitter van het Elkerliek ziekenhuis in Helmond, Eveline de Bont, maakten zich zorgen om de groeiende sociale tweedeling in de stad. Samen met drie wethouders in het sociaal domein van Helmond, Cathalijne Dortmans, Erik de Vries en Harrie van Dijk, en de directeur van het werkbedrijf Senzer, Marion van Limpt, startten zij vorig jaar de initiatiefgroep ‘Ruimte voor leven’.

Hoe krijg je al die partijen mee?

Twee inspiratiewebinars voor professionals in het sociaal domein over de (on)mogelijkheden van gedragsverandering en integraliteit vormden de opmaat voor een driedaagse conferentie om tot een actieplan te komen. De belangrijkste boodschap: luister naar wat echt nodig is en waar mensen behoefte aan hebben. Om te komen tot concrete acties maakten zij gebruik van de Future-search methodiek. “Een gestructureerde aanpak om met een grotere groep mensen tot een actieplan te komen”, licht Dekens toe. “Je behandelt: waar komen we vandaan, wat is ieders belang, waar staan we nu, wat is ons gedeelde belang, waar willen we naartoe en hoe gaan we dat samen doen?” Deelnemers kwamen uit het netwerk van de leden van de initiatiefgroep. Zij belden zelf hun contacten. “We hadden dus een deelnemerslijst met meer dan 75 deelnemers: managers, professionals en ervaringsdeskundigen uit Helmond. Ongeveer de helft bestond uit bestuurders met mandaat. Zo konden organisaties tijdens de conferentie beslissingen konden nemen over de follow-up.”

Het actieplan
Na de driedaagse conferentie lag er een actieplan met zo’n twaalf doelen met bijbehorende acties. Die gaan vooral over het verbinden wat er al is, zodat er nieuwe resultaten worden behaald en een andere impact ontstaat. Het gaat bijvoorbeeld om acties gericht op het wegnemen van het stigma van armoede. Of het opzetten van een netwerk van buddy’s waar iedereen die dat nodig heeft een beroep op kan doen. Maar bijvoorbeeld ook op het verbeteren van arbeidskansen van mensen met een mbo-opleiding.

Brede betrokkenheid voor duurzame ondersteuning

Na de conferentie kregen ook nieuwe partijen de gelegenheid aan te sluiten bij een van de doelen met acties, of nieuwe acties voor te stellen. Daaromheen zijn werkgroepen gevormd, met trekkers van uiteenlopende organisaties, die de komende jaren werken aan de verschillend acties. Dekens: “We willen een brede beweging starten en met allerlei partijen samen een programma neerzetten. Een uitdaging is om het vuurtje warm te houden bij alle betrokkenen. Daarvoor organiseren we dit jaar nog een aantal bijeenkomsten en we bouwen een platform waar partijen kunnen samenwerken.”

Samen met de initiatiefgroep en bredere groep denken zij ook goed na over de langere termijn en het monitoren en evalueren van de aanpak. “Want onze ambitie is best hoog”, benadrukt Dekens. “We willen zorgen dat mensen duurzaam geholpen worden. Critici van ons traject zeggen: ‘ja, dat is al jaren de ambitie, waarom zou het nu wél werken?’ Een van de dingen die daarbij kan helpen zijn de mystery guests (een van de actielijnen). Professionals, ervaringsdeskundigen en vrijwilligers gaan de dienstverlening zelf ervaren. Hoe ervaren zij zelf een uitnodigende brief of het eerste (intake)gesprek? Ik moest denken aan een brief die inwoners krijgen voor een gesprek in het kader van de participatiewet. Daarin staat dat je schone kleren aan moest doen. Dat is superdenigrerend.”