Versneld aanleggen van warmtenetten voor sociale huurwoningen

Obstakels, doorbraakmomenten en brillen

Wie warmtenetten voor 2,4 miljoen sociale huurwoningen versneld wil aanleggen heeft zijn transitiepartners nodig. Hoe werken corporaties, gemeenten en warmtebedrijven samen? Platform31 ontwikkelde in opdracht van Aedes en het G40-stedennetwerk de Tool Samen versnellen met warmtenetten om beslissers en hun ondersteuners van de drie partijen te helpen in hun aanpak.

Bewoners voelen de stijgende energieprijzen stevig in hun portemonnee en kijken kritisch mee met de aanpak van de warmtetransitie. Om een goed aanbod bij hen neer te leggen en voldoende mensen enthousiast te krijgen voor warmtenetten, hebben corporaties, gemeenten en warmtebedrijven elkaar hard nodig. Dat vraagt om samenwerking tussen drie partijen die heel verschillend opereren. Weten ze elkaar goed te vinden? Met de Tool navigeert u langs doorbraakmomenten in het proces en leert u de afwegingen beter kennen.

Versnellen met warmtenetten

Warmtenetten komen vaak als collectieve oplossing met de laagste maatschappelijke kosten uit de bus. Met de hoge aanlegkosten hebben ze wel behoefte aan een geconcentreerde warmtevraag. Sommige steden hebben al warmtenetten liggen en willen die op korte termijn verdichten.

Om een flinke impuls aan de versnelde aanleg te geven, worden corporatiewoningen zo snel mogelijk aangesloten. Ze zijn de startmotor van de warmtetransitie. Om sneller tot afspraken te komen, kunnen woningcorporaties, warmtebedrijven en gemeenten hiervoor gebruik maken van het Startmotorkader

Obstakels en doorbraakmomenten

In het versnellen van de transitie zoeken corporaties naar synergie met de wijkplannen van de gemeente en de plannen van warmtebedrijven. Dit vraagt om samenwerking tussen drie partijen die heel verschillend opereren. Door de complexiteit van de opgave komen de partijen hierbij veel obstakels tegen.

Hoe pak je het vollooprisico aan? Wat doe je als een grote partij afhaakt? En als je duurzame bron (nog) niet werkt, of bewoners huiverig zijn om in zee te gaan met een monopolist? Platform31 onderzocht zes casussen in het land en sprak in elke casus met de gemeente, de corporatie en het warmtebedrijf. De interviews brachten obstakels in kaart op het gebied van Financiën, Samenwerking, Bron, Uitvoering, Bewoners en Besluit.

Brillen

Wat kun je eigenlijk ongeveer verwachten als je om tafel zit met een warmtebedrijf? En welke prikkels drijven de keuzes van een gemeente of corporatie in de zes casussen? Iedere partij heeft zijn eigen organisatielogica en als je goed wilt samenwerken, komt kennis hiervan goed van pas. Zo bepaalt de gemeenteraad bijvoorbeeld vaak het tempo van de gemeente, zoeken warmtebedrijven doorgaans een geconcentreerde warmtevraag, en hanteren woningcorporaties planningen voor renovatie- en sloopplannen.

Met de Tool Samen versnellen met warmtenetten kunnen beslissers en hun ondersteuners op de schouders staan van collega’s uit het land, hun begrip voor de drie partijen versterken en voor versnelling zorgen in hun eigen praktijk.

Startmotor en het Startmotorkader

In het Klimaatakkoord is afgesproken zo snel mogelijk aan de slag te gaan met de Startmotor, onder andere door sociale huurwoningen versneld aan te sluiten op warmtenetten.

Onderhandelingen tussen warmtebedrijven en woningcorporaties zijn vaak complexe trajecten. Om die gesprekken te ondersteunen, hebben warmtebedrijven en corporaties het zogenoemde Startmotorkader ontwikkeld, waarmee partijen op projectniveau sneller tot afspraken kunnen komen. Bij deze versnelling zijn ook de Woonbond, VNG en de Rijksoverheid nauw betrokken. Het kader loopt langs vier inhoudelijke lijnen:

  1. Het realiseren van een schaalsprong om de wijkgerichte aanpak op gang te krijgen of te versnellen;
  2. Huurders gaan niet meer betalen dan voor hun gasrekening;
  3. Inzicht in de kosten door een transparante business case;
  4. Particuliere wooneigenaren mee laten profiteren, door een gelijk aanbod voor huurders en particulieren.