Schiedam in Beweging: een creatieve omgang met ruimtegebrek

URBACT is een Europees samenwerkingsproject dat zich richt op de duurzame ontwikkeling van steden en kennisuitwisseling. Binnen dit programma zijn er afgelopen jaar 97 ‘Good Practices’ uit 25 Europese landen geselecteerd. Om als good practice-stad te worden bestempeld, moet er in de desbetreffende stad een unieke aanpak zijn ontwikkeld, die imponerende resultaten heeft geboekt. Met deze benoeming krijgen steden een leidende rol in zogeheten Transfer Networks. In Nederland zijn drie van zulke good practices benoemd: Schiedam, Heerlen en Groningen.

Door Joeri van den Ende

Dit artikel maakt duidelijk waarom Schiedam benoemd is. Het beleid rondom ‘Schiedam in Beweging’ is een innovatieve manier om ruimte te creëren voor woningen, sport en recreatie in de gemeente.

Schaarse ruimte dwingt tot creativiteit

Schiedam is een middelgrote gemeente in het westen van Nederland. Ingesloten tussen Rotterdam, de rivier de Nieuwe Maas, Vlaardingen en natuur- en recreatiegebied Midden-Delftland. Aan alle kanten is Schiedam haar grenzen aan het bereiken of heeft deze al bereikt. Dat maakt nieuwbouw en verdere groei van de gemeente lastig. De schaarse ruimte vraagt erom dat de gemeente Schiedam creatief omgaat met de beschikbare ruimte. Middels het plan ‘Schiedam in Beweging’ is dit gelukt.

Nieuwe snelweg impuls voor innovatie

Een belangrijke impuls werd gegeven door de komst van de snelweg A4, tussen Schiedam en Delft; een weg die al meer dan 50 jaar op de planning stond, maar nog altijd niet gerealiseerd was. In 2009 bepaalde de nationale overheid dat de snelweg daadwerkelijk aangelegd moest worden, ondanks het vele verzet van buurtbewoners, milieuactivisten en andere belanghebbenden. Een compromis werd bereikt door de weg ter hoogte van Schiedam als tunnel aan te leggen en door een groot deel van Midden Delftland de weg verlaagd aan te leggen. Het tunneldak gaf ruimte voor bebouwing. De gemeente Schiedam zag haar kans schoon om een ruimtelijke transformatie aan te gaan.

Kettingreactie

Schiedam besloot in navolging van de komst van de tunnel het plan ‘Schiedam in Beweging’ te lanceren. De beschikbare ruimte die het tunneldak toevoegt, brengt een kettingreactie teweeg van vrijkomende ruimte voor woningbouw, sport en recreatie. Aangezien Schiedam graag de sociale mobiliteit in de gemeente wil stimuleren, is de vrijgekomen grond veelal bedoeld om woningen van het duurdere segment te realiseren. Op deze manier kunnen Schiedammers een wooncarrière doormaken binnen de gemeente. Op het voormalige sportpark Kethel en op sportpark Harga kwam beweging tot gang doordat sportclubs fuseerden en een nieuwe plaats toebedeeld kregen. De grond die werd verkocht voor woningbouw, maakte de bouw van nieuwe sportcomplexen mogelijk. Daarnaast is er een park bij gekomen op de rest van het tunneldak, wat nieuwe recreatieve mogelijkheden biedt.

schiedam-in-beweging
Kaart van Schiedam met de visualisatie van ‘Schiedam in Beweging’

Schiedam in Beweging is een ambitieus plan dat veel veranderingen met zich mee heeft gebracht. Dit lijkt echter wel een flinke impact te hebben gemaakt op de sportclubs die zich in de gemeente bevonden. Om te weten hoe het nu is met deze clubs en hoe er achteraf wordt gedacht over het hele idee om deze transitie in gang te zetten, spraken we met twee voorzitters: René van der Klink, voorzitter van Hockey Combinatie (HC) Schiedam, die ontstond uit de fusie tussen Spirit en Asvion en nu speelt op het hockeycomplex Harga. Daarnaast is er gesproken met Pim Koning, voorzitter van Voetbal Vereniging Kethel Spaland (VVKS), de fusieclub die ontstond uit SC Spaland en Voetbal Vereniging Kethel (VVK), dat momenteel speelt op het tunneldak van de nieuwe snelweg A4.

(klik op de titels voor de volledige interviews)

‘Schiedam in Beweging’ blijkt een uitstekend voorbeeld te zijn van een ambitieus plan, waarbij de gemeente op een creatieve manier omgaat met ruimtegebrek, door woningbouw, sportgelegenheden en recreatie aan elkaar te koppelen. Die verbinding lijkt op voorhand ten koste te gaan van de sportverenigingen in de gemeente. Na te hebben gesproken met voorzitters René van der Klink en Pim Koning kunnen we echter concluderen dat dergelijke fusies bijzonder voordelig zijn. Beide partijen hebben gekozen voor een andere aanpak: HC Schiedam koos ervoor om veelal de touwtjes in handjes te hebben en zelf actief mee te denken in het ontwerp en de uitvoering van het nieuwe complex. VVKS dacht vooral mee met het nieuwe sportcomplex, maar de uitvoering werd gedaan door externe partijen. Het resultaat is iets om trots op te zijn, zowel op hockey- als op voetbalgebied staat Schiedam op de kaart. De twee verenigingen kunnen met veel optimisme en ambitie richting de toekomst gaan kijken.

Op de URBACT-website leest u meer over URBACT en over de verschillende netwerken, waaronder die van Schiedam in Beweging.