Maak ruimte voor de maakindustrie

Interview met met Marie-Claire van Doremalen, regiosecretaris Zuid-Holland bij Koninklijke Metaalunie

In de veranderende maatschappij zijn bedrijventerreinen steeds vaker multifunctioneel ingericht. Dit heeft grote gevolgen voor de bereikbaarheid en het ruimtegebruik van de maakindustrie. Metaalunie zet zich in voor de collectieve belangen en de zichtbaarheid van de maakindustrie (in het bijzonder het MKB-metaal) bij de centrale overheid en in provincies. Marie-Claire van Doremalen, regiosecretaris Zuid-Holland bij Metaalunie, stelt dat de ruimte voor ondernemen in het gedrang komt.

Bedrijventerreinen zijn niet enkel meer voor bedrijven

Door de toenemende vraag naar woningen in stedelijke gebieden en de gemeentelijke focus op de dienstensector, wordt het voortbestaan van de maakindustrie op stedelijke bedrijventerreinen op de proef gesteld. Woningen en maakindustrie gaan niet altijd goed samen. Denk aan vrachtwagens, geluidshinder en trillingen. Geen ouder vindt het leuk als kinderen op de fiets en vrachtwagens gebruik maken van dezelfde weg. Ook vrachtwagenchauffeurs vinden het niet prettig om groepen jonge fietsers te moeten passeren. Bedrijven met veel vrachtverkeer en/of die hinder veroorzaken zijn vaak genoodzaakt te verhuizen naar een ander, nieuw bedrijventerrein. Dit heeft grote gevolgen voor de werknemers in de maaksector, concludeert Van Doremalen.

Gevolgen van stedelijke verdichting voor de maakindustrie

Voordat de financiële crisis insloeg was er sprake van verrommeling op bedrijventerreinen. Door investeringen in onder andere riolering, openbaar groen en een gemeenschappelijke aanpak is het imago van bedrijventerreinen opgekrikt. Momenteel is er veel vraag naar de grond op bedrijventerreinen, wat leidt tot hoge grondprijzen in de Randstad. Marie Claire van Doremalen zegt hierover “als je al grond kan krijgen, dan is het gigantisch duur”. De grondprijzen zijn absurd vergeleken met de rest van Nederland, ze kunnen oplopen tot wel 500 euro per vierkante meter.

Bovendien moeten maakbedrijven plaatsmaken voor woningen, recreatie en andere voorzieningen van kinderopvangen tot fitnessclubs. Gemeenten kiezen ervoor om de woningbouwopgave binnen de huidige stadsranden in te vullen, waardoor bedrijven en woningen dichter bij elkaar in de buurt worden geplaatst. Trillingen en vrachtwagenverkeer zorgen voor ongemak bij nieuwe gebruikers van bedrijventerreinen. Bij discussies rondom overlast en veiligheid op bedrijventerreinen, trekken de nieuwe gebruikers zoals bewoners en recreanten vaak aan het langste eind, ten koste van de maakbedrijven. Om de maakindustrie te behouden, moeten gemeenten bij het mengen van functies rekening houden met de huidige maakbedrijven.

Kortom, oprukkende woningbouw en weinig ruimte voor uitbreiding kan leiden tot onvermijdelijke verhuizing van de maakbedrijven naar de (nieuwe) randen van steden. Dit heeft gevolgen voor de bereikbaarheid van de bedrijven voor zowel vrachtwagens als medewerkers. Werknemers moeten meer reizen, veelal met de auto. Ze worden geconfronteerd met langere reistijden en hogere reiskosten.

Het voordeel van maakindustrie in de gemeente

Het hebben van bedrijven in de maaksector brengt diverse voordelen met zich mee. Ten eerste is de maakindustrie, waaronder bijvoorbeeld de metaalindustrie, een constante economische factor. Ook in tijden van crisis is voldoende werkgelegenheid aanwezig om de bedrijven draaiende te houden. De maakindustrie biedt een diversiteit aan banen. Dit maakt deze industrie erg waardevol voor de lokale arbeidsmarkt. Bovendien, wijst Marie Claire van Doremalen erop dat 30 tot 40 procent van de Nederlandse bevolking werkzaam is op bedrijventerreinen. Dit is een groot aandeel van de werkgelegenheid dat de gemeente kan bieden voor de lokale beroepsbevolking.

Ten derde, maakbedrijven hebben een maatschappelijke lokale betrokkenheid. Verhuizing van de lokale maakindustrie naar buitengebieden, of de overname van kleine bedrijven door grote internationale bedrijven heeft maatschappelijke gevolgen. Vaak zijn mkb-maakbedrijven nauw betrokken bij bijvoorbeeld sponsoring van sportclubs of kennen werkgevers en werknemers elkaar persoonlijk doordat ze uit dezelfde gemeente afkomstig zijn of doordat het maakbedrijf een familiebedrijf is. Wanneer het bedrijf uit de gemeente verdwijnt, verdwijnt ook de regionale binding die het bedrijf heeft met de gemeente.

Maak plaats voor de maakindustrie op bedrijventerreinen

Gemeenten moeten een weloverwogen beslissing maken in de afstemming tussen wonen of bedrijvigheid. Wanneer ingezet wordt op woningbouw, dan bestaat de kans dat de stad een slaapstad wordt, een stad waar overdag niemand te vinden is. Maakbedrijven bieden werkgelegenheid voor een groot deel van de bevolking. Met het verdwijnen van maakbedrijven verdwijnt ook lokale werkgelegenheid.

Het faciliteren van een goed vestigingsklimaat voor bedrijven loont. Dit betekent dat enerzijds genoeg ruimte beschikbaar moet zijn voor de bedrijven. Anderzijds, moeten gemeenten de belangen van de bedrijven op de terreinen voldoende meenemen in de afweging voor het functie mengen. Essentieel hierbij zijn de afwegingen over geluidsoverlast en veiligheid. Wanneer je als gemeente een grondpositie hebt in de terreinen, kan meer gestuurd worden op de voordelen van de maakindustrie in de gemeente.

Ten slotte, de lokale bedrijvigheid en de regionale binding van de maakbedrijven onderschatten gemeenten regelmatig, stelt Claire van Doremalen. Om van deze voordelen voor de lokale beroepsbevolking en bedrijvigheid te kunnen genieten, moet genoeg ruimte beschikbaar worden gesteld voor de maakbedrijven op de bedrijventerreinen.

Meer weten?