Kwaliteit van leven vraagt maatwerk in wonen en zorg

Column José van Vliet, ViVa! Zorggroep

Afgelopen week was ik te gast bij ons team Thuisbegeleiding. Een team kordate medewerkers die met een verschillende achtergrond een bijdrage leveren aan de leefbaarheid in de wijken door kwetsbare mensen te helpen in het zelfstandig wonen. De vragen waarmee zij bewoners ondersteunen is divers en varieert van administratieve hulp wanneer de deurwaarders aan de deur (dreigen te) komen, het bieden van een dagstructuur en het maken van afspraken met hulpverleners, tot het inschakelen van een professioneel bedrijf omdat de woning te vervuild is voor de reguliere huishoudelijke hulp. De bewoners die worden ondersteund zijn kwetsbaar omdat zij bijvoorbeeld verstandelijk beperkt zijn, psychiatrische aandoeningen hebben of verslaafd zijn. Het team Thuisbegeleiding neemt een forse toename waar van het aantal ondersteuningsvragen. Door afbouw van intramurale voorzieningen in alle zorgsectoren moeten steeds meer mensen zelfstandig blijven wonen. Een deel van hen kan dit alleen met intensieve ondersteuning.

Als zorgaanbieder merken we dat ook bij de zelfstandig wonende ouderen met dementie. Met het afschaffen van de verzorgingshuizen blijven ouderen zolang mogelijk in hun eigen huis wonen. Pas wanneer er 24-uurs zorg nodig is, die niet meer geboden kan worden door de wijkteams, is een verhuizing naar een woonzorglocatie mogelijk. Naast de zorgbehoefte is er ook behoefte aan een veilige woonomgeving. Uit gesprekken met zelfstandig wonende ouderen blijkt dat vele van hen wonen in te grote huizen. Soms gaat het om eigen woningen, vaak ook om woningen van woningcorporaties. Corporaties willen deze huizen graag beschikbaar stellen aan gezinnen. De ouderen verhuizen echter pas wannneer er een passend alternatief is waar zij voor langere tijd kunnen blijven wonen, ook wanneer de behoefte aan zorg toeneemt. Het liefst dichtbij hun huidige woonomgeving vanwege de sociale netwerken.

De woonfunctie voor deze groep zelfstandig wonende ouderen met een beginnende zorgvraag behoorde jarenlang tot de verantwoordelijkheid van zorgaanbieders. Na het besluit verzorgingshuizen te sluiten is er een hiaat ontstaan. Zorgaanbieders reserveren hun schaarse middelen voor bewoners die een intensieve en complexe zorgvraag hebben. Ouderen met lichtere zorgvragen en beginnende problemen als gevolg van dementiele of andere aandoeningen zijn voor hun woonfunctie aangewezen op de vrije markt of op de woningcorporaties. Met de krapte op de woningmarkt lijken zij te gaan behoren tot een vergeten groep. In het Financieel Dagblad van 4 februari werd opgemerkt dat buitenlandse investeerders staan te wachten om te investeren in de Nederlandse zorgmarkt, die groeit als gevolg van de vergrijzing. Nederland is voor hen een aantrekkelijke markt vanwege de stijging van de vraag gecombineerd met de hoogte van de tarieven voor wonen en zorg. Voordat zij daadwerkelijk investeren moet de overheid iets doen aan het verbod om winst uit te keren over zorgactiviteiten.

In de vorige column vroeg Erik Ronnes aandacht voor de maatschappelijke opgave van corporaties. Ik hoop met deze column aandacht te krijgen voor de zelfstandig wonende ouderen. In ons vergrijzende land groeit hun aantal de komende jaren stevig door. Laten we voor hen een goede plek creëren zodat er bij een stijging van de zorgvraag sprake is van kwaliteit van wonen en zorg. Mocht dat niet lukken dan zullen onze teams Thuisbegeleiding te maken krijgen met nieuwe doelgroepen omdat er onvoldoende passende woonruimte is voor de kwetsbaren in onze maatschappij.

José van Vliet, ViVa! Zorggroep