Hoe werken kleine gemeenten aan de energietransitie?

Alle gemeenten in Nederland – groot én klein – moeten de komende jaren aan de slag met de energietransitie. Hoe pakken kleinere gemeenten dat aan? Platform31 deed hiernaar onderzoek in opdracht van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). In de publicatie Kleine gemeenten aan de slag met de energietransitie: voorbeelden en inzichten zijn de aanpakken, lessen en kansen gebundeld.

Ook in kleinere gemeenten worden volop plannen gemaakt voor de energietransitie. De gemeenten praten met bewoners, zoeken financiële middelen en verkennen verschillende warmtebronnen. Daarbij wordt gekeken welke wijken en dorpen mogelijke goede startcases zijn om als eerste de aardgasleidingen af te koppelen. Opgedane kennis en ervaringen worden bovendien gedeeld met andere gemeenten. Dat blijkt uit gesprekken die Platform31 voerde met acht kleinere gemeenten en vijf provincies. “Men is dus volop actief, waardoor relevante kennis en ervaring in de complexe wereld van de energietransitie wordt opgedaan”, zegt onderzoeker Ruud Dorenbos. “En dat is knap, want gemeenten zien hun takenpakket alsmaar uitbreiden.”

Weinig capaciteit en middelen

Werk maken van de energietransitie is een flinke uitdaging voor kleine gemeenten, omdat ze zeer beperkte capaciteit en geen of onvoldoende financiële middelen hebben. “Dat maakt het een stuk lastiger, of onmogelijk, om grote stappen te maken”, aldus Dorenbos. “We hebben ook drie gemeenten gesproken die meedoen als proeftuin in het Programma Aardgasvrije Wijken. Die zijn wel wat verder in het realiseren van hun plannen en ambities op het terrein van de energietransitie. Zij geven aan dat de gemaakte stappen grotendeels mogelijk zijn door de rijksbijdrage.” De grootste uitdaging voor kleine gemeenten? Dat is volgens vrijwel alle gemeenten iedereen – inwoners en ondernemers – meekrijgen en (mee) laten doen in de energietransitie én voor een betaalbare prijs.

Provincie als verbinder

Uit het onderzoek van Platform31 blijkt dat veel (kleine) gemeenten vooral zelf het wiel aan het uitvinden zijn en hun eigen pad bewandelen. “Terwijl juist veel geleerd kan worden wanneer gemeenten met elkaar zijn verbonden en zij praktijkervaringen uitwisselen", aldus Dorenbos. “Interessant is de ondersteunende, verbindende rol van provincies. We zien dat zij volop bezig zijn met het oprichten van expertisecentra, expertiseteams en kennisloketten. Dat kan kleine gemeenten verder helpen in de energietransitie.”