Gemeenten, goed voorbeeld doet volgen

Verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Gemeenten zijn goed op weg. Met visie- en beleidsontwikkeling wordt al hard aan de weg getimmerd van energiebesparing, duurzame opwekking en verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed van gemeenten. Ook zijn er al vele mooie en innovatieve voorbeelden van maatschappelijk én verduurzaamd vastgoed, zoals basisschool De Leister Igge in Opeinde, de clubkantine en accommodaties van de Rotterdamse voetbalclub RKSV Spartaan ’20 en de stadhuizen van Utrecht en Venlo. Toch kan het allemaal beter en sneller. Immers, de landelijke ambitie vanuit het Klimaatakkoord is helder: een CO₂-neutraal, aardgasvrij én circulair Nederland in 2050. Maar hoe pak je de opgave van de versnelde verduurzaming van vastgoed als gemeente aan? Platform31 biedt intervisie voor één van de grootste bestuurlijk-politieke en maatschappelijke opgaven van onze tijd.

Van gemeenten wordt veel verwacht bij de energietransitie. Zij hebben namelijk een cruciale en regisserende rol. De opgave is enorm ingrijpend, omvangrijk en technisch complex. Want het heeft betrekking op alle sectoren, vastgoed en de gehele samenleving. Gemeenten en hun samenwerkingspartners – denk: netbeheerders, woningcorporaties, huurdersorganisaties, ontwikkelaars, installateurs en energiebedrijven – moeten dus flink en snel aan de bak. En daarbij zijn burgers (eigenaren en huurders), bedrijven en maatschappelijke organisaties ook onmisbaar. Samen optrekken, is het motto. En daarvan kunnen gemeenten goed van elkaar en van partners leren.

Goed voorbeeld doet volgen

Het werkt inspirerend als je het goede voorbeeld geeft. Ook bij het verduurzamen van het eigen en maatschappelijk vastgoed. Dat is simpeler gesteld dan uitgevoerd. Veel gemeenten worstelen met de verduurzaming van hun schoolgebouwen, buurthuizen, sportpaviljoenen, zwembaden, theaters en eigen verouderde gemeentelijke kantoorpanden. Vaak kampen zij met dezelfde vragen. Bovendien is verduurzaming niet beperkt tot het energieneutraal maken van het vastgoed. Ook het kopen van circulaire materialen en meubelen voor de inrichting kan helpen en inspirerend dienen. Vastgoed is vooral een mooie, aantoonbare en overzichtelijke eerste stap.

De kansen van de energietransitie

Energie kun je alvast halen uit de kansen die energietransitie biedt. Woningen en maatschappelijk vastgoed krijgen een renovatiebeurt en dat maakt ze gebruiksvriendelijker, aangenamer en waardevoller. De verleiding is om de verduurzamingsopgave te zien als een puur fysieke, technische opgave. Dat is onvolledig, want de transitie raakt bijvoorbeeld ook het sociaal beleid. Om wijken aardgasvrij te maken, moet je tot achter de voordeur komen. Dat levert waardevolle contactmomenten en mogelijkheden op.

De sociaal-maatschappelijke opgave

De energietransitie biedt ook kansen voor een ‘nieuwe’ wijkgerichte aanpak waarbij duurzaamheid wordt gecombineerd met sociaal-maatschappelijke versterking van de buurt. Denk aan het nieuwe Techniek Experience Center Utrecht, een speel-werkplaats in (krachtwijk) Overvecht waar professionals voor de energietransitie hun passie voor techniek, creativiteit en innovatie kunnen delen met jongeren. Bovendien is de energietransitie een cultuuromslag. Een duurzaam gebouw betekent nog geen duurzame gebruiker. Investeer in bewustwording. Een mooi voorbeeld is de GroeneKerkenactie die de Groene Moskeeën heeft geïnspireerd. Nu werken ze samen voor meer milieubewustwording en duurzaamheid onder bezoekers van hun gebedshuizen.

Leren van en met elkaar

Als gemeente sta je er niet alleen voor. Het Rijk helpt met een kennis- en innovatieplatform voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Organisaties uit onderwijs, sport, zorg, monumenten en musea kunnen hierop hun krachten bundelen, kennis delen en vernieuwingen bevorderen. Zo ondersteunen zij bestuurders en gebouweigenaren in die sectoren.
De VNG Routekaart Maatschappelijk Vastgoed biedt gemeenten houvast in hun opgave om het maatschappelijk vastgoed (in gemeentelijk bezit) te verduurzamen. Hiermee wil de VNG richting geven aan gemeenten onderweg naar het tussentijdse klimaatdoel: 49 procent CO₂-reductie in 2030. De Sectorale Routekaart van de VNG biedt gemeenten een kosteneffectieve strategie om de doelen te halen. Naast een onderbouwing van de kosten, inventariseert VNG gemeentelijke knelpunten bij verduurzaming. Elke twee jaar wordt de Routekaart herijkt en de VNG monitort de voortgang. Het doel is vooral een handelingsperspectief voor gemeenten om snel en praktisch aan de slag te gaan.

De krachten bundelen via Platform31

Ook Platform31 helpt gemeenten bij de energietransitie. Om de krachten te bundelen en ondersteuning te bieden, organiseren we een intervisiebijeenkomst op 21 november over het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed. Daar kunnen gemeenten ervaringen, inzichten en aanpakken delen. Ook de VNG en het Rijksvastgoedbedrijf zijn aanwezig en delen hun ideeën, aanpakken en goede voorbeelden. “Ik denk dat we binnen het maatschappelijk vastgoed veel van elkaar kunnen leren als we samen optrekken. Ik ben daarom benieuwd naar de ervaringen en aanpakken van de gemeenten”, zegt Purdey van Wissen, strategisch adviseur voor verduurzamen Rijksvastgoed bij het Rijksvastgoedbedrijf.

Kom ook!

Meedenken? Ideeën delen? Of vragen stellen? Of direct aanmelden? Bekijk het programma voor de intervisiebijeenkomst Verduurzaming maatschappelijk vastgoed op donderdagmiddag 21 november.