Gemeente Weert investeert in bestaanszekerheid tijdens corona

Terwijl de gemeente Weert werkte aan een nieuw armoedebeleidsplan voor de periode 2021-2024 kwam corona. Door hun praktische instelling kon de gemeente snel schakelen en aansluiten bij de behoefte van hun inwoners. Zo werd de kledingdag voor kinderen aangepast en werd het Noodfonds opgericht. Tanja van Duuren, coördinator armoedebestrijding bij de gemeente en Monique Poell, beleidsadviseur sociaal domein, vertellen hierover. En over plannen in het kader van de nieuwe beleidsnota en het coronabeleid. “Met de coronagelden voor mentale gezondheid gaan we iets extra’s doen rond mentale gezondheid en leefstijl van kinderen.”

Sinds 2018 werkt de gemeente Weert met een structureel budget voor armoedebestrijding van 400.000 euro per jaar. Met het ‘Aanvalsplan Armoede 2018-2020’ zetten zij in op samenwerking met partners in de stad, experimenteren en leren over wat bereikt werd en op wat werkt en niet werkt. “We zijn in Weert praktisch ingesteld”, vertelt Poell. “We willen doen wat werkt. Daarvoor moet je aansluiten bij de behoeften van mensen.”

Denkrichting: Vergroot bestaanszekerheid

Met denkrichtingen geeft GezondIn suggesties voor beleid en aanpak van gezondheidsachterstanden voor gemeenten tijdens en na coronacrisis. Het verhaal van de gemeente Weert gaat over vergroten van bestaanszekerheid. Voor veel mensen zijn zorgen over hun bestaanszekerheid een bron van stress en ongezondheid. De coronacrisis versterkt dit. Zorg daarom voor een integrale aanpak van armoede, schulden en gezondheid met meerdere sectoren en organisaties samen. Betrek daarbij ook huisartsen en informele zorg; ook zij kunnen signalen over financiële zorgen opvangen. Stimuleer en faciliteer dat men snel kan doorverwijzen bij beginnende schuldenproblematiek. Haal drempels weg zodat mensen snel worden geholpen. Onderzoek de verschillende mogelijkheden die er zijn om bestaanszekerheid te vergroten. Denk bijvoorbeeld aan Collectief Schuldregelen of behoud van uitkering gedurende een opleiding of omscholing.

Kledingdag voor gezinnen met krappe beurs

Om aan te sluiten bij de behoeften van hun inwoners, organiseert de gemeente bijvoorbeeld twee keer per jaar een kledingdag. “Daarmee begonnen we in 2017 omdat ouders aangaven dat nieuwe schoenen of een winterjas kopen voor hun kinderen vaak een probleem was, vanwege de kosten”, legt Poell uit. “We organiseren er een het voorjaar en een in het najaar. Vóór corona in een hal, waar de ondernemers stands hadden, met schoenen en bijvoorbeeld kleding die ze met korting aanboden. De ouders krijgen in het voorjaar 100 euro om te besteden en 150 euro in het najaar. Dit krijgen ze in de vorm van tegoedbonnen, gefinancierd door de gemeente. Alle gezinnen met een inkomen tot maximaal 120% van het sociaal minimum komen in aanmerking. Ze worden persoonlijk uitgenodigd voor de kleidingdag.” Van Duuren: “De eerste keer kwamen er zo’n 520 kinderen, de laatste keer zo’n 850. En in de gemeente Nederweert, die ook al een aantal jaar meedoet, kwamen zo’n 150 kinderen naar de kledingdag. Een enorm bereik als je weet dat we in Weert zo’n 825 kinderen hebben in de gemeente die in armoede opgroeien volgens de statistieken.”

In coronatijd kon de markt niet doorgaan. “Nu doen we het dus anders”, licht van Duuren toe. “De gezinnen die in aanmerking komen voor de kledingdag kunnen nu een app downloaden waar hun tegoed op staat. Daarmee kunnen ze zelf, met korting (10-20%), kleding kopen bij deelnemende ondernemers. Dat kan dan binnen een bepaalde week. Deze aanpak is een experiment in het kader van ons ‘Masterplan digitalisering’. We weten dat een deel van de doelgroep niet digitaal vaardig is of de juiste telefoon heeft Deze mensen krijgen een brief met een QR-code met hun tegoed erop.” Na coronatijd keert de kledingdag in oude vorm waarschijnlijk niet meer terug. “Deze gezinnen willen ook graag gewoon winkelen en dat gun je hen”, benadrukt van Duuren. “Tegelijkertijd is het ook jammer. Op de kledingdag zag je iedereen, en mensen konden jou ook aanspreken. Als beleidsmedewerker hoorde je daar wat speelt en kon je gemakkelijk doorverwijzen of een afspraak maken. En ook de wethouder kwam bijvoorbeeld op de markt, en sprak daar dan mensen. Dat maakte enorm veel indruk op hem. Meer dan cijfers.”

Weer perspectief dankzij Noodfonds

Midden in coronacrisis startte in Weert ook een Noodfonds, naar een landelijk concept van de Stichting Urgente Noden Nederland. De gemeente betaalt twaalf uur voor een betaalde kracht. Het fonds zorgt zelf voor de werving van middelen. “Het fonds kan vrijer opereren dan de gemeente”, legt van Duuren uit. Een toets op rechtmatigheid hoeft bijvoorbeeld niet.” Er wordt uitgekeerd als er sprake is van crisis en het geld het verschil maakt tussen een uitzichtloze situatie en weer perspectief of ontwikkelkansen. Mensen krijgen maximaal 750 euro. In het eerste jaar zijn hier zo’n 70 mensen mee geholpen. “Bijvoorbeeld met een treinkaartje voor een sollicitatiegesprek. Of een bon voor een noodpakket bij de supermarkt, voor mensen op vrijdag niets meer te eten hadden in huis, terwijl de voedselbank pas op maandag weer open ging. Of voor een nieuwe koelkast. SUN Weert gaat nu trouwens ook kijken of tandartsen niet één behandeling gratis willen geven per jaar.”

Gerichte ondersteuning en extra aandacht voor gezondheid kinderen

Naast deze activiteiten doet de gemeente nog veel meer. Gezinnen met een minimuminkomen met kinderen kunnen bijvoorbeeld gratis meedoen aan twee activiteiten uit het Zomerpakket. Bijvoorbeeld bowlen, zwemmen. Daar komen zo’n 260 gezinnen op af. En er komt een pilot aan met wijkteams op drie scholen, met ook iemand van schuldhulpverlening. “We willen ook iets doen met financiële educatie in het onderwijscurriculum”, benadrukt van Duuren. “En met de coronagelden voor mentale gezondheid gaan we iets extra’s doen rond mentale gezondheid en leefstijl van kinderen. We hebben onze partners gevraagd om met voorstellen te komen. We gaan op korte termijn in ieder geval geld investeren in Club Extra. Dat is een sport- en cultuurprogramma voor kinderen met gedragsproblemen of een lichamelijke beperking die professionele begeleiding nodig hebben om te kunnen sporten bij een sportvereniging. Deze begeleiding is niet standaard te krijgen vanuit jeugdhulp. In coronatijd hebben deze kinderen een achterstand opgelopen. Verder gaan we de coronagelden ook inzetten voor langere termijn en structurele verbeteringen. Maar dat kost ons iets meer tijd.“ De gemeente gaat de komende tijd ook werken met een meetlat van zes steunindicatoren. Deze meetlat is de uitkomst van het onderzoek naar wat mensen in armoede belangrijk vinden als het gaat om ondersteuning. Het gaat onder meer om meer vertrouwen geven, maatwerk, voldoende tijd om te luisteren naar wat er is. Dus geen afspraken van tien minuten of kwartiertjes. Van Duuren: “De onderzoekers zien dat als die dingen in acht worden genomen, de ondersteuning effectiever is. En dat is ook wat we willen.”