“Ga aan de slag met de inclusieve wijk!”

Interview met Richelle Krens en Niels Rood, gemeente Leiden

De publicatie Inspiratie voor een inclusieve wijk bundelt de oogst van het innovatieprogramma Langer thuis – inclusieve wijk. Richelle Krens, beleidsmedewerker Wonen en Niels Rood, beleidsmedewerker Welzijn bij gemeente Leiden, hadden er als trekkers van de themagroep Wonen, Welzijn, Zorg van G40-Stedennetwerk een belangrijke rol in. Wat drijft hen?

Waarom zet de G40 themagroep Wonen, Welzijn, Zorg “de inclusieve wijk” op de agenda?

“Gemeenten zijn aan zet om samenhangend beleid en oplossingen te organiseren voor kwetsbare groepen die langer thuis of weer thuis in de wijk wonen. Voor hen zijn passende woningen met passende zorg nodig. Dit vraagt om een integrale werkwijze. Een inclusieve wijk is daar een goede basis voor”, antwoordt Krens. “We zoeken naar de optimale verbinding tussen sociaal en fysiek, wetend dat deze domeinen werken vanuit verschillende beleidsopdrachten en -talen en met andere tijdshorizonten, financiële stromen en budgetten en belangen. En denk maar eens aan al die afkortingen. Wat voor de een vanzelfsprekend is, dat is voor de ander echt onbekend. Gemeenten hebben de opdracht om integraal te werken. Dat kan alleen als je vanuit sociaal en fysiek samen optrekken.”

Rood vult aan: “In het innovatieprogramma hebben we dit concreet kunnen maken en handen en voeten kunnen geven. Daarin kwam het samen: naast een geschikte woning keken we ook naar de inrichting van de woonomgeving, de verhouding tussen hoogbouw en laagbouw en de ruimte waar mensen elkaar daadwerkelijk tegenkomen en ontmoeten. We willen toe naar gemengde en vitale wijken, waar iedereen mee kan doen en zelf ook een steentje bijdraagt. Dan moet je ook nadenken over vragen als: hoe organiseer je daarbij het welzijn en de meer zorgzame kant van sociale netwerken? Hoe spelen de verschillende organisaties in de wijk hier op in? Dus naast bijvoorbeeld de woonprogrammering is ook oog voor kwaliteiten die veel zachter zijn belangrijk.”

Welke inspiratie zoeken gemeenten?

Krens vertelt: “Alle gemeenten zoeken naar manieren om hun wijken en dorpen inclusiever te maken. Geen wijk is hetzelfde; het is maatwerk. De betrokken gebiedscoalities – van gemeenten, corporaties, welzijn, zorg, bewonersvertegenwoordiging, marktpartij – zijn hier allemaal op hun eigen wijze mee bezig. Professionals zoeken naar de beste manier om een wijk in te richten en te organiseren. Ze hebben behoefte aan inspiratie, aan tips en tricks die ze kunnen vertalen naar hun eigen buurt. De resultaten van dit innovatieprogramma inspireren hen tot een andere manier van denken en organiseren. Het geeft ze handvatten en creatieve oplossingen om te vertalen naar de eigen praktijk. En richting bij vragen als: wat is er in mijn stad of wijk nodig; hoe kom ik dan aan voorbeelden voor wat nodig is om mijn wijk nog inclusiever te maken?”

Noem eens een voorbeeld

“Het sociale netwerk van wijkbewoners zelf wordt steeds belangrijker. In het innovatieprogramma tonen we aan wat de meerwaarde is om bewoners zelf of via het welzijnsveld bij een wijkontwikkeling te betrekken. Maar ook dat het sociale netwerk van bewoners zich niet als een professionele stakeholder laat organiseren”, belicht Rood vanuit zijn eigen functie.

Hoe verder met de inclusieve wijk?

Een inclusieve wijk is geen kant en klaar project. “Vanuit de themagroep blijft dit onderwerp op onze agenda staan. Wij blijven hier aandacht voor houden”, geeft Krens aan. “Het gaat ons erom dat partijen hiermee lokaal aan de slag gaan, het concreet maken in de uitvoering. Die ambitie moet je uitdragen naar de partijen die nodig zijn. Wij kunnen dit thema niet als een estafettestokje overdragen, maar zien het als olievlek dat zich moet uitbreiden.”

Wat adviseren jullie aan een startende gebiedscoalitie?

Rood en Krens: “Als eerste Lees het inspiratieboek. En zorg dat je ook aan de slag gaat. Je kunt hier heel lang over praten, maar probeer het liever uit en kijk of het werkt. Ik ben nu zelf bezig in de wijk Merenwijk. Deze wijk in Leiden is sterk aan het vergrijzen. Bewoners van de wijkvereniging (werkgroep Prettig wonen voor ouderen in de Merenwijk) stapten op ons af. Wij gaan nu met hen zoveel mogelijk ouderen interviewen over langer thuis in de wijk: wat maakt de wijk fijn om in te wonen en wat is nodig? Het gaat hen niet zozeer om de woning, maar juist alles er om heen. Wat heb je nodig in de omgeving? Het is belangrijk om dat bij onze inwoners op te halen en daar dan vervolgens op in te spelen”, sluiten Rood en Krens af.

Inspiratie voor een inclusieve wijk

De inhoud van deze publicatie is ontwikkeld dankzij de actieve inzet van vele gebiedscoalities, experts, onderzoekers, adviseurs en kennisinstellingen bij het Innovatieprogramma Langer thuis in de inclusieve wijk. De samen opgebouwde praktijkkennis biedt handvatten voor gebiedscoalities die met het thema van wonen, welzijn en zorg op gebiedsniveau werken aan een inclusieve wijk voor alle inwoners met een zorg- en ondersteuningsvraag.

Centraal staat de vraag: Hoe kom je met elkaar tot een verbeterplan voor een wijk of dorp, hoe zorg en borg je meer inclusiviteit?
We zoomen in op vijf thema’s:

  1. Een geschikte woningvoorraad voor de toekomst
  2. Woonvarianten voor senioren
  3. Een buurt voor iedereen
  4. Voorzieningen voor een inclusieve wijk
  5. Innovatief organiseren van de samenwerking