De invoering van de Omgevingswet: wat betekent dat voor de stedelijke transformatie?

Verslag G40 / G4 – leerkring Omgevingswet, 4 februari

Met de inwerkingtreding in aantocht (1-1-2022) is het belangrijk om tijdig na te denken over wat de Omgevingswet betekent of kan betekenen voor maatschappelijke opgaven. Zo ook voor de woningbouwopgave. In alle vier de verbeterdoelen van de Omgevingswet zitten aspecten die van belang zijn voor gebiedsontwikkeling, en dus voor de projecten die meedoen aan het Programma Stedelijke Transformatie. Tijdens de G40/G4leerkring Omgevingswet op 4 februari werd op dit raakvlak ingegaan, door de Aanvullingswet Grondeigendom onder de loep te nemen.

Het programma Stedelijke transformatie en de Omgevingswet

De Omgevingswet gaat onder andere over het ontwikkelen van de fysieke leefomgeving om te voorzien in maatschappelijke behoeften. Het is daarom relevant om te kijken hoe de Omgevingswet gebiedsontwikkelingen beïnvloedt. Vanuit het Programma Stedelijke Transformatie, dat zich richt op het versnellen van binnenstedelijke woningbouw, heeft Maarten Hoorn (Platform31) verkend wat de gevolgen zijn

Een groot deel zal afhankelijk zijn van de invulling van gemeenten aan de beleidsvrijheid van de Omgevingswet. Wordt wel of niet gebruik gemaakt van de verbrede reikwijdte en de bestuurlijke afwegingsruimte, waardoor gebiedsontwikkelingen met andere eisen rekening moeten houden? Maar er is een aantal cruciale veranderingen: meer vergunningen moeten in 8 weken worden verleend, de verantwoordelijkheid voor participatie komt deels bij ontwikkelaars te liggen en de Aanvullingswet Grondeigendom brengt een aantal cruciale veranderingen met zich mee.

Bekijk de presentatie van Maarten Hoorn voor verdere uitleg.

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen van de Aanvullingswet Grondeigendom voor de stedelijke transformaties?

In de Aanvullingswet Grondeigendom (Awg) zijn meerdere instrumenten opgenomen die van belang zijn voor stedelijke transformatieprojecten. Hieronder valt het voorkeursrecht, onteigening, kavelruil, kostenverhaal bij gebiedsontwikkeling en financiële bijdragen. Jeroen Huijben, projectleider Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet, ministerie van BZK, geeft een overzicht van de belangrijkste veranderingen binnen het voorkeursrecht, onteigening en het kostenverhaal bij gebiedsontwikkeling aan de hand van verhelderende factsheets en tijdlijnen. Daarnaast geeft hij de hoofdlijnen van het overgangsrecht voor de transitieperiode. Bekijk in de video hieronder wat per 1 januari 2022 de belangrijkste wijzigingen voor stedelijke transformaties zijn.

Wat betekent de Aanvullingswet Grondeigendom voor de programmamanagers Omgevingswet?

De aanvullingswetten hebben consequenties voor de werkprocessen en de inhoud van de kerninstrumenten. Het is van belang dat de medewerkers op de hoogte zijn van deze juridische wijzigingen. Bepaalde uitgangspunten van de aanvullingswetten moeten namelijk in de kerninstrumenten worden verankerd om op een later moment benut te kunnen worden. Essentieel is dat medewerkers en projectteams op de hoogte zijn van onderdelen van de aanvullingssporen zodat de werkprocessen op tijd kunnen worden aangepast. Sarah Ros (Strategisch adviseur fysieke leefomgeving en Omgevingswet bij VNG) zet de belangrijkste aandachtspunten in de video op een rij.

Hoe bereidt Zwolle zich voor in aanloop naar 2022?

De gemeente Zwolle kent een transitieteam Omgevingswet, dat aan de slag gaat met zaken die nú geregeld moeten worden om de invoering van de nieuwe wet soepel te laten verlopen. Patries van den Broek-Bredewold, Jurist omgevingsrecht bij de gemeente zet uiteen hoe ze vandaaruit keuzes maken en prioriteren Zo is bij gebiedsontwikkeling het kostenverhaal een belangrijk en noodzakelijk onderdeel, waar per 1-1-2022 duidelijkheid over moet zijn binnen én buiten de gemeente. Daarom is Zwolle nu al bezig met hoe ze dit gaan inrichten. Hoeveel vrijheid wordt aan de markt overgelaten en in hoeverre stuur je op ontwikkelingen? Kies je voor een integrale of organische wijze van gebiedsontwikkeling en bijbehorend kostenverhaal? En gerelateerd daaraan: welk eindbeeld heb je voor ogen? In dit kader heeft de afdeling vastgoed in Zwolle een cursus gevolgd over wat de Omgevingswet voor hen betekent. Bekijk de video hieronder voor de Zwolse aanpak. In de presentatie zijn de worstelingen vanuit Zwolle vermeld.

Presentaties