De Bloesem: sociaal knooppunt in de wijk

Vereniging De Bloesem, één van de leden van de gebiedscoalitie Wormerveer, zet zich in voor de leefbaarheid van Wormerveer-Noord door de sociale buurtfunctie van het voormalig verzorgingshuis De Amandelbloesem voort te zetten. Daar zitten wel een aantal haken en ogen aan. Monica Briefjes (wijkmanager bij de gemeente Zaanstad) en Cobie Westra de Ruijter (secretaris bij de Bloesem) vertelden tijdens een webinar Buurt voor Iedereen over de laatste ontwikkelingen en uitdagingen.

“Tot 2013 was De Amandelbloesem, een verzorgingshuis onder een zorgpartij”, vertelt Briefjes. “Toen de ontwikkeling van het scheiden wonen en zorg op gang kwam, besloot deze zorgpartij dat het verzorgingshuis niet meer in hun portefeuille paste – mede omdat zij geen kansen zagen voor nieuw beleid en visie. Ook de toenmalige wooncorporatie zag de benodigde vernieuwing en investering niet zitten en sprak het voornemen uit om het gebouw te slopen of te verkopen. Het pand dreigde te verdwijnen en dit zorgde ervoor dat buurtbewoners massaal in actie kwamen.”

Burgerinitiatief

Betrokken Wormerveerders verenigden zich in Vereniging de Bloesem en ontwikkelden zich tot een burgerinitiatief om de woonvoorziening in de lucht te houden. “De ontmoetingsruimte en betaalbare woonruimte voor ouderen moesten linksom of rechtsom in de wijk blijven”, voegt Briefjes toe. Het actievoeren hoefde (gelukkig) niet zo lang te duren. De lokale woningcorporatie, die ook een stevige poot heeft in het zorgdomein, kocht het gebouw en bouwde de voormalige verzorgingshuiskamers om tot zelfstandige woonruimten. Volgend jaar worden ook 44 extra woningen aangebouwd om ervoor te zorgen dat het project financieel houdbaar is (en blijft).

Nieuwe realiteit

Inmiddels is er een aantal jaar verstreken en is er volgens de betrokken Wormerveerders sprake van een ‘nieuwe realiteit’. Het zelfstandig wonen van ouderen, in de eigen wijk met behoud van zelfbeschikkingsrecht en actief kunnen meedoen, heeft in de afgelopen jaren praktisch vorm gekregen. “Door ‘te doen’ in de wijk, zorgen de ongeveer 140 leden en 65 actieve vrijwilligers ervoor dat De Bloesem zich ontwikkelt tot een betrokken en sociaal knooppunt”, licht Westra de Ruijter toe. “Er is bewust gekozen voor de vorm van een vereniging, zodat leden ook enige financiële verantwoordelijkheid hebben en bovendien invloed op de doorontwikkeling van (de activiteiten van) de vereniging.” De ontmoetingsruimte van De Bloesem, de buurtkamer, is 365 dagen per jaar geopend en er vinden – in de periode vóór corona – zo’n 40 verschillende activiteiten per week plaats die door buurtbewoners ontwikkeld en uitgevoerd worden. Bij deze buurtactiviteiten, waaronder koffieochtenden, biljarten en het buurtrestaurant vóór en dóór de buurt, is iedereen welkom, dus ook mensen die géén lid zijn van De Bloesem.

Tegengaan van eenzaamheid

Tegelijkertijd ervaart de Bloesem ook een aantal uitdagingen. Een eerste uitdaging betreft eenzaamheid – een thema dat hoog op de agenda staat. Hoe verminder je nu écht eenzaamheid onder buurtbewoners? Eenzaamheid is een relatief complex thema en buurtbewoners en vrijwilligers hebben niet altijd zin of de vaardigheid om zich hierin te verdiepen. Bovendien staat ‘iedereen mee laten doen’ soms op gespannen voet met wat de organisatie aan kan.

Westra de Ruijter: “Om met buurtbewoners het gesprek aan te gaan hebben we een tijdje geleden een toneelstuk opgevoerd met daarin een dialoog over eenzaamheid. Hierna ontstond een gesprek over hoe we er in staan en wat we als buurt kunnen bijdragen aan ontmoeting en aan het verminderen van eenzaamheid. We moedigen buurtbewoners aan om eens een buur mee te nemen naar De Bloesem en om elkaar erop te wijzen als iemand (onbewust) buitengesloten wordt. Ook het aanbellen bij buren – voor het maken van een praatje of om de ander te helpen – vinden we erg belangrijk. Nu, in coronatijd, zie je dat het weer wat vaker gebeurt. Waarom zorgen we er niet gezamenlijk voor dat we dit blijven doen?”

Samenwerking

Een andere zoektocht is de samenwerking met direct betrokken partners en de verdeling van de gemaakte kosten. “We zijn momenteel echt aan het zoeken hoe je er samen met verschillende partijen voor zorgt dat De Bloesem een duurzaam initiatief wordt, waarbij ook aandacht is voor verschillende financiële stromen. De Bloesem gaat steeds meer naar een voorliggende voorziening toe, met nadruk op preventie. Dit is relatief goedkoper, maar niet gratis. Wie betaalt de gemaakte kosten? Vooralsnog ligt de bal volledig bij de gemeente, maar wellicht kunnen in de toekomst ook andere betrokken partijen een deel van de kosten op zich nemen. Laatst zat de zorgverzekeraar bijvoorbeeld ook bij ons aan tafel – het is niet gek om te denken dat ook zij een financiële bijdrage leveren. Ook zijn we momenteel aan het uitzoeken welke organisatievorm hier nou precies bij past, daar zijn we nog niet helemaal uit.”

De gebiedscoalitie uit Wormerveer, een voormalig arbeidersdorp dat is opgegaan in de gemeente Zaanstad, doet mee aan het Innovatieprogramma Langer Thuis – Inclusieve Wijk. In dit programma volgen we 24 gebiedscoalities die werken aan langer thuis in de inclusieve wijk.